Các báo cáo từ Bắc Kinh cho thấy việc bắt giữ Phó Chủ tịch Quân ủy Trung ương Trương Hựu Hiệp đã gây ra một sự hỗn loạn chưa từng có trong Quân đội Giải phóng Nhân dân (PLA). Các sĩ quan tìm đường rút lui, các chỉ huy từ chối công khai bày tỏ lòng trung thành, và Tập Cận Bình đang đối mặt với sự kháng cự ngày càng tăng từ chính tổ chức vốn được giao nhiệm vụ bảo vệ quyền lực của ông. (Tác giả: Lý Đức Diễn)
Một vụ bắt giữ bất ngờ, một quân đội rúng động
Thông tin từ Bắc Kinh cho thấy Trương Hựu Hiệp và Lưu Chấn Lập — hai trong số những nhân vật cao cấp nhất của quân đội Trung Quốc — đã bị giam giữ bí mật tại các địa điểm được canh gác nghiêm ngặt. Điều này diễn ra trong bối cảnh có nhiều dấu hiệu cho thấy sự kiểm soát của Đảng Cộng sản Trung Quốc (ĐCSTQ) đối với các lực lượng vũ trang đang chịu áp lực nặng nề.
Theo nhiều nguồn tin, Trương Hựu Hiệp đến một cuộc họp được cho là bình thường với chỉ bốn vệ sĩ đi kèm, nhưng đã bị phục kích và bắt giữ bởi hơn một trăm nhân viên an ninh. Các nguồn tin khác mô tả một bộ máy quân sự đang rơi vào tình trạng mất trật tự: các sĩ quan cuống cuồng nộp đơn từ chức hoặc xin giải ngũ, các bộ phận nhân sự bị quá tải, và các chỉ huy từ chối công khai đứng về phía Tập Cận Bình bất chấp áp lực trực tiếp.
Trọng tâm của cuộc khủng hoảng là yêu cầu được cho là của ông Tập, muốn các chỉ huy tập đoàn quân phải ra tuyên bố trung thành sau khi Trương bị cách chức. Theo những người trong cuộc, gần như tất cả đã từ chối lên tiếng.
Cáo buộc chính thức và thông báo nhanh bất thường
Vào ngày 24 tháng 1 năm 2026, Bộ Quốc phòng Trung Quốc thông báo rằng Trương Hựu Hiệp, Phó Chủ tịch Quân ủy Trung ương (CMC) và Lưu Chấn Lập, Tham mưu trưởng Bộ Tham mưu Liên hợp Quân ủy Trung ương, đang bị điều tra vì "vi phạm kỷ luật và pháp luật nghiêm trọng". Việc loại bỏ họ khiến Quân ủy Trung ương chỉ còn lại một thành viên duy nhất tại vị ngoài Tập Cận Bình: đó là Trương Thăng Dân. Các nhà bình luận trực tuyến đã nhận xét đầy mỉa mai rằng Trương Thăng Dân hiện đang gánh chịu "áp lực chưa từng thấy".
Tin đồn về sự sụp đổ của Trương Hựu Hiệp đã lan truyền nhiều ngày trước khi có thông báo chính thức. Tuy nhiên, điều làm nên sự khác biệt của vụ án này chính là tốc độ. Khác với cựu Phó Chủ tịch Quân ủy Hà Vệ Đông (người mà việc bị hạ bệ chỉ được xác nhận sau 7 tháng), Trương bị nêu tên công khai chỉ trong vài ngày. Trương đã phục vụ hai nhiệm kỳ đầy đủ với tư cách là Phó Chủ tịch và được coi là một trong những người quyền lực nhất trong PLA.
Việc tiết lộ nhanh chóng này được giới quan sát diễn giải rộng rãi là một động thái phòng thủ của Tập Cận Bình, nhằm ổn định tình hình biến động sau một cuộc thanh trừng nội bộ bất ngờ. Các nhà quan sát tin rằng việc trì hoãn sẽ có nguy cơ gây ra sự rạn nứt sâu hơn bên trong quân đội.
Lo ngại gia tăng khi cả Trương Hựu Hiệp và Lưu Chấn Lập đều vắng mặt tại buổi khai mạc hội thảo lãnh đạo cấp tỉnh và bộ vào ngày 20 tháng 1, cũng như buổi bế mạc vào ngày 23 tháng 1. Sự vắng mặt không lời giải thích này trùng khớp chính xác với những báo cáo đầu tiên về việc có điều gì đó không ổn đã xảy ra.
Việc giam giữ đã được lên kế hoạch, không phải ngẫu hứng
Nhà bình luận độc lập Thái Thận Khôn (Cai Shenkun) tại Mỹ báo cáo trên X rằng chiến dịch chống lại Trương và Lưu đã được lên kế hoạch tỉ mỉ. Theo ông Thái, Cục Cảnh vệ Trung ương đã thực hiện vụ bắt giữ tại Trường Đảng Trung ương vào ngày 19 tháng 1, dưới sự giám sát tại chỗ của Lưu Kim Quốc, Phó Bí thư Ủy ban Kiểm tra Kỷ luật Trung ương (CCDI).
Ngay trong tối hôm đó, tin tức đã được thông báo cho các quan chức cấp phó quốc gia trở lên. Đến ngày hôm sau, nó được truyền đạt đến các cán bộ cấp bộ trưởng — một quy trình thông báo nội bộ nhanh chóng đến mức bất thường.
Ông Thái lập luận rằng tốc độ và tính chất nghiêm trọng của các thông báo chính thức phản ánh nỗi sợ hãi cấp bách trong hàng ngũ lãnh đạo cao nhất: sợ sự không chắc chắn kéo dài, sợ bị phản ứng ngược, và trên hết là sợ sự bất ổn trong nội bộ PLA. Việc đồng loạt tung ra các bài xã luận có thẩm quyền được cho là nhằm đưa ra lời cảnh báo thẳng thừng đối với giới tinh hoa trong Đảng, chính phủ và quân đội rằng không được hành động độc lập.
Những luồng tin trái chiều về vụ bắt giữ
Bên cạnh tài liệu của Thái Thận Khôn, các phiên bản khác vẫn tiếp tục lan truyền. Một nguồn tin cho rằng vào ngày 17 tháng 1, Tập Cận Bình đã triển khai một số lượng lớn cảnh sát vũ trang và nhân viên quân sự đến khách sạn Kinh Tây ở phía tây Bắc Kinh, nơi Trương Hựu Hiệp bị bắt sau khi chống trả quyết liệt. Một phiên bản khác khẳng định Trương bị bắt vào tối ngày 19 tháng 1, một ngày trước khi hội thảo lãnh đạo bắt đầu. Trong phiên bản đó, Trương đến chỉ với bốn vệ sĩ và bị áp đảo bởi hơn một trăm nhân viên; các thành viên trong gia đình ông cũng được báo cáo là đã bị giam giữ.
Các nguồn tin tại Bắc Kinh cáo buộc thêm rằng Trương Hựu Hiệp và Lưu Chấn Lập hiện đang bị giam riêng biệt tại một địa điểm giam giữ kiên cố ở quận Xương Bình, Bắc Kinh, trong điều kiện bị cô lập hoàn toàn.
Một cuộc phản công giống như đảo chính
Nhà phân tích Trung Quốc Hằng Hà (Heng He) chia sẻ với truyền thông Hoa ngữ hải ngoại rằng việc loại bỏ Trương Hựu Hiệp nên được hiểu là một cuộc phản công toàn diện của Tập Cận Bình. Trước đó, ông Hằng lập luận rằng ông Tập có thể đã tạm thời mất đi các yếu tố quyền lực thực sự trong một sự kiện tương đương với "bán đảo chính" (quasi-coup).
Tuy nhiên, lần này Tập Cận Bình đã triển khai Cục Cảnh vệ Trung ương và loại bỏ hai nhân vật cấp cao của Quân ủy Trung ương chỉ trong một đòn — một hành động mà theo đánh giá của ông Hằng là "rõ ràng mang bản chất của một cuộc đảo chính".
Ông Hằng đã rút ra sự tương đồng với Sự kiện Lâm Bưu trong Cách mạng Văn hóa. Sự khác biệt ở đây, ông nhấn mạnh, là về cấu trúc. Lâm Bưu là người kế vị của Mao; còn Trương Hựu Hiệp đại diện cho các khối quyền lực thâm căn cố đế: nhóm "Thái tử đảng", phe Thiểm Tây, các chỉ huy có kinh nghiệm chiến đấu trong PLA và các mối quan hệ lâu đời với các nguyên lão trong Đảng.
Bằng cách nhắm vào Trương, ông Tập đã đồng thời tuyên chiến với ba lực lượng: quân đội, giới tinh hoa Thái tử đảng và các cựu thần của ĐCSTQ. Ông Hằng cảnh báo, ngay cả khi Tập Cận Bình đã tạm thời tái khẳng định quyền lực tối cao, thì sự cai trị của ông hiện đang nằm trên một nền tảng không ổn định và nguy hiểm. Ông ngày càng bị cô lập, xung quanh là những nhân vật mà ông không thể tin tưởng.
Sĩ quan tháo chạy, chỉ huy im lặng
Nhiều quan sát viên cảnh báo rằng việc Tập Cận Bình hạ bệ nhanh chóng Trương Hựu Hiệp không đảm bảo cho sự an toàn lâu dài. Trương đã đích thân thăng chức cho hàng ngàn tướng lĩnh, những người có ảnh hưởng lan tỏa khắp PLA. Nếu những người trung thành với Trương huy động lực lượng, chính ông Tập có thể phải đối mặt với những hậu quả nghiêm trọng.
Vào ngày 25 tháng 1, nhà bình luận Chân Phi (Zhen Fei) tiết lộ rằng một sĩ quan đã nghỉ hưu từ Tập đoàn quân 31 cũ của PLA mô tả quân đội đang rơi vào tình trạng hỗn loạn. Theo nguồn tin này, sau sự sụp đổ của Trương, nhiều sĩ quan cấp trung đoàn, sư đoàn trở lên đã không vội vã thể hiện lòng trung thành. Thay vào đó, họ vội vã nộp đơn xin từ chức hoặc giải ngũ. Các bộ phận tổ chức bị quá tải và buộc phải chuyển đơn lên cấp trên mà không xử lý kịp.
Phương pháp mà Trương bị loại bỏ đã gây chấn động trong hàng ngũ sĩ quan. "Nếu một người có thâm niên và nền tảng như Trương Hựu Hiệp có thể bị đưa đi trong vài phút," các sĩ quan bí mật đặt câu hỏi, "thì ai sẽ là người tiếp theo?" Trong bầu không khí sợ hãi đó, lựa chọn an toàn nhất dường như là trốn chạy. Nguồn tin mô tả PLA đang bước vào trạng thái "kháng cự thụ động". Các sĩ quan cấp cao tìm cách rời đi; các chỉ huy tập đoàn quân từ chối bày tỏ quan điểm công khai. Các mệnh lệnh được truyền xuống nhưng chỉ được thực hiện một cách chiếu lệ — hoặc bị phớt lờ hoàn toàn. "Không ai thực sự làm việc nữa," nguồn tin cho biết.
Quyền lực của Tập Cận Bình bị đặt dấu hỏi trong PLA
Sau khi loại bỏ Trương Hựu Hiệp, Tập Cận Bình đang hết sức lo lắng về phản ứng của quân đội. Theo nguồn tin, ông Tập đã yêu cầu các chỉ huy tập đoàn quân phải công khai tuyên bố ủng hộ. Gần như không ai phản hồi.
Lý do, nguồn tin giải thích, nằm ở văn hóa thâm niên và lòng trung thành của PLA. Trương Hựu Hiệp nhận được sự tôn trọng rất lớn, và không sĩ quan nào muốn là người đầu tiên công khai phản bội ông.
Đáng kinh ngạc hơn, nguồn tin khẳng định rằng Tập Cận Bình có ít uy tín đạo đức trong PLA hơn những gì ông tin tưởng. Nhiều sĩ quan coi ông Tập là người "thủ đoạn sâu hiểm" và cho rằng ông "không có uy tín thực sự" trong quân đội.
Tập Cận Bình có thể cố gắng thăng chức cho một thế hệ trung thành mới — những "Hà Vệ Đông mới" hay "Miêu Hoa mới". Nhưng liệu những nhân vật như vậy có vâng lời ông, hay dám hành động quyết đoán hay không, vẫn còn là một câu hỏi bỏ ngỏ. Nguồn tin lưu ý rằng thói quen của ông Tập là "vắt chanh bỏ vỏ": dựa vào Vương Kỳ Sơn để thực hiện các cuộc thanh trừng rồi gạt sang một bên; dùng Trương Hựu Hiệp để loại bỏ Chu Vĩnh Khang và Từ Tài Hậu, rồi cuối cùng lại quay sang tiêu diệt chính Trương.
Chu kỳ "sử dụng và vứt bỏ" này đã phá hủy mọi cảm giác an toàn trong hệ thống quân sự. Nguồn tin dự báo rằng trong vòng mười ngày đến hai tuần tới, những diễn biến thậm chí còn kịch tính hơn cả sự sụp đổ của Trương Hựu Hiệp có thể sẽ diễn ra.
Để hiểu rõ tại sao vụ việc của Trương Hựu Hiệp lại gây chấn động đến vậy, chúng ta cần nhìn vào mạng lưới quyền lực và mối quan hệ giữa các nhân vật then chốt trong bộ máy lãnh đạo Trung Quốc hiện nay.
Dưới đây là phân tích bối cảnh của các nhân vật chính:
1. Trương Hựu Hiệp (Zhang Youxia) – "Người anh em" cùng phe Thiểm Tây
Trương Hựu Hiệp không chỉ là một tướng lĩnh bình thường; ông là đồng minh thân cận nhất của Tập Cận Bình trong quân đội suốt một thập kỷ qua.
- Gia thế "Thái tử đảng": Cha của Trương Hựu Hiệp và cha của Tập Cận Bình (Tập Trọng Huân) là đồng đội thân thiết, cùng thuộc "phái Thiểm Tây". Mối quan hệ này mang tính thế hệ.
- Kinh nghiệm thực chiến: Trương là một trong số rất ít tướng lĩnh hiện nay từng trực tiếp cầm quân chiến đấu (trong chiến tranh biên giới phía Bắc cuối thập niên 70, 80). Điều này mang lại cho ông uy tín cực lớn trong mắt các sĩ quan cấp dưới.
- Vai trò: Ông được coi là "người gác đền" cho Tập Cận Bình tại Quân ủy Trung ương, giúp ông Tập dẹp bỏ các đối thủ như Quách Bá Hùng hay Từ Tài Hậu. Việc ông bị thanh trừng (nếu tin đồn là thật) đồng nghĩa với việc Tập Cận Bình đã tự tay phá bỏ lá chắn vững chắc nhất của mình.
2. Lưu Chấn Lập (Liu Zhenli) – Ngôi sao đang lên
- Vị trí: Tham mưu trưởng Bộ Tham mưu liên hợp Quân ủy Trung ương.
- Bối cảnh: Giống như Trương Hựu Hiệp, Lưu Chấn Lập là một tướng lĩnh có kinh nghiệm chiến đấu thực tế và còn khá trẻ (sinh năm 1964). Ông được dự báo là ứng cử viên hàng đầu cho chức Phó Chủ tịch Quân ủy Trung ương trong tương lai. Việc bắt giữ cả Trương và Lưu cho thấy một cuộc quét sạch các tướng lĩnh có thực quyền và uy tín cao.
3. Trương Thăng Dân (Zhang Shengmin) – Người duy nhất còn lại
- Vị trí: Bí thư Ủy ban Kiểm tra Kỷ luật Quân ủy Trung ương (cơ quan chống tham nhũng trong quân đội).
- Bối cảnh: Ông Trương Thăng Dân chuyên về công tác chính trị và kỷ luật, không phải tướng lĩnh chỉ huy tác chiến. Nếu Quân ủy Trung ương chỉ còn lại ông và Tập Cận Bình, điều đó cho thấy bộ máy lãnh đạo quân sự cao nhất đang bị tê liệt về mặt chuyên môn chỉ huy, chỉ còn lại bộ máy giám sát.
4. Hà Vệ Đông (He Weidong) và Miêu Hoa (Miao Hua) – Phe "Phúc Kiến"
- Hà Vệ Đông: Từng là Phó Chủ tịch Quân ủy Trung ương, được ông Tập thăng tiến thần tốc vì sự trung thành tuyệt đối từ khi ông Tập còn làm việc tại Phúc Kiến. Tuy nhiên, Hà Vệ Đông đã "biến mất" khỏi chính trường trước đó (như bài viết đề cập).
- Miêu Hoa: Chủ nhiệm Bộ Công tác Chính trị Quân ủy Trung ương, cũng thuộc phe Phúc Kiến. Cả hai đều được coi là những người "thân tín" nhưng thiếu uy tín thực chiến so với nhóm của Trương Hựu Hiệp.
5. Vương Kỳ Sơn (Wang Qishan) – Bài học về "Vắt chanh bỏ vỏ"
Bài viết nhắc đến Vương Kỳ Sơn như một ví dụ để các sĩ quan PLA lo ngại.
- Vương Kỳ Sơn từng là "tay súng" đắc lực nhất của Tập Cận Bình trong chiến dịch "Đả hổ diệt ruồi" giai đoạn đầu. Nhưng sau khi hoàn thành nhiệm vụ, ông Vương dần bị gạt ra khỏi vòng quyền lực. Việc Trương Hựu Hiệp bị xử lý khiến các tướng lĩnh tin rằng không ai là "an toàn" mãi mãi bên cạnh ông Tập.
Tóm tắt mạng lưới quan hệ
| Nhân vật | Nhóm/Phe phái | Tình trạng trong bài viết | Ý nghĩa chính trị |
|---|---|---|---|
| Tập Cận Bình | Lãnh đạo tối cao | Đang thanh trừng diện rộng | Muốn kiểm soát tuyệt đối nhưng đang bị cô lập. |
| Trương Hựu Hiệp | Thái tử đảng / Thiểm Tây | Bị bắt giữ bí mật | Sự sụp đổ của liên minh thân cận nhất. |
| Lưu Chấn Lập | Thế hệ kế cận / Thực chiến | Bị bắt giữ bí mật | Triệt hạ những người có khả năng cầm quân thực sự. |
| Hà Vệ Đông | Phe Phúc Kiến (Trung thành) | Đã bị thanh trừng trước đó | Cho thấy ngay cả người thân tín cũng không an toàn. |
Bức tranh toàn cảnh: Cuộc khủng hoảng này không chỉ là chống tham nhũng thông thường, mà là một cuộc "đảo chính nội bộ" hoặc phản công quyền lực. Khi những tướng lĩnh có uy tín nhất bị loại bỏ bằng bạo lực, sự sợ hãi sẽ dẫn đến sự "kháng cự thụ động" — quân đội vẫn tồn tại nhưng không còn muốn chiến đấu hoặc phục tùng mệnh lệnh từ trái tim.
