Dưới đây là tình hình cập nhật về chiến tranh Iran-Israel-Hoa Kỳ (bắt đầu từ ngày 28/2/2026 với các cuộc không kích phối hợp của Hoa Kỳ-Israel vào Iran), tính đến cuối tháng 3/2026. Chiến tranh đã kéo dài hơn một tháng và đang có dấu hiệu mở rộng khu vực, nhưng khả năng tấn công quy mô lớn của Iran đã bị suy giảm đáng kể, tuy nhiên vẫn còn khả năng cầm cự và gây khó khăn cho liên quân Hoa Kỳ – Do Thái.
1. Tình hình tổng quát và mức độ mở rộng
- Chiến tranh bắt nguồn từ các cuộc không kích bất ngờ của Hoa Kỳ-Israel nhắm vào cơ sở hạ tầng quân sự, tên lửa, hạt nhân và lãnh đạo Iran (bao gồm việc tiêu diệt Lãnh tụ Tối cao Ali Khamenei và nhiều chỉ huy cấp cao). Iran đáp trả bằng hàng loạt tên lửa đạn đạo và drone. Lãnh đạo tối cao Khamenei và hàng trăm nhân vật lãnh đạo hàng đầu của chính phủ, quân đội, Vệ Binh Hồi Giáo IRGC, dân quân Basij đã bị thiệt mạng.
- Đến nay, Hoa Kỳ-Israel đã thực hiện hàng chục ngàn cuộc không kích (hơn 13.000-16.000 mục tiêu), tập trung vào kho tên lửa, bệ phóng, nhà máy sản xuất vũ khí và cơ sở hạt nhân. Iran đã mất khoảng 2/3 kho tên lửa (phá hủy hoặc hư hỏng), khoảng 330/470 bệ phóng tên lửa, và nhiều chỉ huy địa phương IRGC (Lực lượng Vệ binh Cách mạng Hồi giáo) đã thiệt mạng
- Iran vẫn duy trì các cuộc bắn tên lửa nhỏ lẻ (khoảng 5-11 đợt/ngày, thường chỉ vài quả mỗi đợt) nhằm tạo áp lực tâm lý lên Israel, buộc dân thường phải liên tục trú ẩn. Tuy nhiên, đây được đánh giá là chiến lược kém hiệu quả do kho dự trữ bị suy giảm mạnh. Hiện đang tạo áp lực lên tuyến đường biển cung cấp năng lược cho thế giới xuyên qua eo biển Hormuz, đồng thời đe dọa bắn vào các khu du lịch, các trung tâm lọc nước các quốc gia vùng Vịnh. Dân chúng Iran cung cấp tọa độ các căn cứ IRGC, chốt đóng quân, các sĩ quan cao cấp, ...cho Do Thái để drone bay lượn tấn công chính xác.
2. Các nhóm proxy Iran tham gia cuộc chiến
- Hezbollah (Nam Lebanon): Đã tham gia tích cực từ đầu tháng 3/2026, thực hiện hàng chục đến hàng trăm cuộc tấn công bằng rocket, drone và tên lửa chống tăng nhắm vào lực lượng Israel ở miền Bắc Israel và miền Nam Lebanon. Hezbollah vẫn duy trì khả năng đáng kể dù bị suy yếu trước đó.
- Houthi (Yemen): Mới chính thức tham gia gần đây (cuối tháng 3/2026) bằng cách bắn tên lửa đạn đạo và drone nhắm vào miền Nam Israel. Đây là lần đầu họ trực tiếp tham chiến trong cuộc xung đột này. Họ chưa tấn công tàu bè ở Biển Đỏ ở mức độ lớn (cách tiếp cận thận trọng để tránh leo thang trực tiếp với Hoa Kỳ).
- Các nhóm dân quân Iraq (PMF) và một số proxy khác cũng tham gia hạn chế, chủ yếu tấn công căn cứ Hoa Kỳ trong khu vực.
3. Đe dọa của IRGC về eo biển Hormuz và các mục tiêu khác
- IRGC tuyên bố đóng eo biển Hormuz đối với tàu bè liên quan đến Hoa Kỳ, Israel và đồng minh, đe dọa đốt cháy bất kỳ tàu nào cố gắng đi qua. Thực tế, việc đóng cửa đã gây gián đoạn nghiêm trọng vận chuyển dầu mỏ (khoảng 20% dầu thế giới qua đây), đẩy giá dầu tăng cao. Một số ngành nghề bị ảnh hưởng nặng bắt đầu lên tiếng yêu cầu chính phủ hỗ trợ. Hơn 20 quốc gia đã lên tiếng sẵn sàng phối hợp để bảo vệ tự do hàng hải qua eo biển Hormuz.
- Iran đe dọa tấn công các địa điểm du lịch, công viên giải trí trên toàn khu vực Vịnh và thế giới, cũng như hạ tầng lọc nước, điện, năng lượng của các nước Vùng Vịnh (Saudi Arabia, UAE, Qatar, Kuwait, Bahrain...). Họ đã thực hiện một số cuộc tấn công drone/tên lửa vào nhà máy lọc dầu, nhà máy khí hóa lỏng (LNG) và cơ sở hạ tầng nước ở các nước này, gây thiệt hại nhưng hệ thống phòng không Vùng Vịnh chặn được phần lớn.
- Iran cũng đe dọa tấn công các căn cứ Hoa Kỳ, Israel và các nước Vùng Vịnh bằng tên lửa còn lại. Hiện đã có 13 quân nhân Hoa Kỳ thiệt mạng và hơn 200 người khác bị thương vì các đợt hỏa tiễn trả đữa của Iran, sau 1 tháng chiến tranh bằng không kích.
4. Khả năng tên lửa đạn đạo còn lại của Iran
Dù đã bị tấn công hơn 16.000 mục tiêu, Iran vẫn còn kho tên lửa đủ để bắn các đợt nhỏ lẻ (khoảng 10 quả/ngày vào Israel). Hoa Kỳ đánh giá đã phá hủy hoặc hư hỏng khoảng 2/3 kho dự trữ. Iran đang cố gắng bảo vệ bệ phóng bằng cách triển khai ít hơn và phân tán. Khả năng bắn quy mô lớn (hàng trăm quả) để vượt qua hệ thống phòng thủ Israel đã bị suy giảm mạnh.
5. Kế hoạch của Hoa Kỳ về đảo Kharg và eo biển Hormuz
- Tổng thống Trump đã công khai cân nhắc chiếm hoặc phong tỏa đảo Kharg (đảo nhỏ nhưng xử lý ~90% xuất khẩu dầu thô của Iran) để gây áp lực buộc Iran mở lại Hormuz. Ngũ Giác Đài đang lập kế hoạch cho các hoạt động đổ bộ hạn chế hoặc đột kích mặt đất. Iran đang tăng cường phòng thủ quanh đảo.
- Hoa Kỳ đã điều thêm 5000 thủy quân lục chiến (các đơn vị 11 và 31 trên các tầu đổ bộ Boxer, Tripoli, hơn 2000 lính nhảy dù thuộc sư đoàn 82 và tài sản quân sự vào khu vực. Trump đưa ra tối hậu thư yêu cầu mở Hormuz, nhưng đã hoãn vài lần để đàm phán.
- Các cuộc đàm phán gián tiếp (qua Pakistan và các nước khu vực) đang diễn ra, nhưng chưa có tiến triển rõ ràng. Iran cảnh báo sẽ đáp trả mạnh nếu Hoa Kỳ đổ bộ.
Tóm tắt tình hình hiện tại (cuối tháng 3/2026)
Chiến tranh đang ở giai đoạn leo thang khu vực nhưng Iran bị suy yếu về khả năng tấn công quy mô lớn. Các proxy (Hezbollah, Houthi) đã tham gia hỗ trợ, Chiến sự được mở rộng đến miền Nam Libanon. Ei biển Hormuz bị Iran kiểm soát/triệt để gây gián đoạn kinh tế toàn cầu, và rủi ro tấn công hạ tầng dân sự (nước, điện, du lịch) ở Vùng Vịnh là có thật. Hoa Kỳ-Israel tiếp tục kiểm soát không phận Iran và tiêu diệt các mục tiêu chiến lược (hỏa tiễn đạn đạo, xưởng chế tạo Drone, hạ tầng quân sự,..).
Tình hình đang biến động, có thể thay đổi nhanh chóng tùy thuộc vào kết quả đàm phán ngừng bắn hoặc các quyết định quân sự tiếp theo. Hậu quả nhân đạo và kinh tế (giá dầu cao, gián đoạn năng lượng) đang rất nghiêm trọng.
