Biếm họa hay nhất thời đại

Chu Mộng Long   Ông Sở đang đọc nghị quyết thì bị cú tát trời giáng. Cú tát làm ông hoa mắt, chỉ thấy tay mà không thấy người. Ông hỏi: "Ngươi là ai mà tát ta?" Lại không nhìn thấy miệng, chỉ nghe tiếng quát: "Hỗn! Không được hỏi, chỉ được chấp hành, hiểu chửa?"   Ông Sở chẳng hiểu gì. Khi định thần lại thì thấy ông Trường trước mặt, như cái máy, ông Sở vung tay tát một cú tát như trời giáng. Ông Trường ngơ ngác hỏi: "Sao lại tát em?" Ông Sở quát: "Hỗn! Không được hỏi, chỉ được chấp hành, hiểu chửa?"   Ông Trường chẳng hiểu gì. Khi mang cái mặt sưng chà bá về trường thì gặp giáo viên của mình, ai cũng trố mắt nhìn. Như cái máy, ông Trường vung tay tát thẳng cánh vào đám giáo viên. Cả đám giáo viên ngơ ngác hỏi: "Sao lại tát chúng em?" Ông Trường quát: "Hỗn! Không được hỏi, chỉ được chấp hành, hiểu chửa?"   Các giáo viên chẳng hiểu gì, lại mang cái mặt sưng chà bá về lớp. Khi đám học trò trố mắt nhìn cái bản mặt của thầy cô mình thì bị ăn tát liên hồi kỳ trận. Học trò ngơ ngác: "Sao lại tát chúng em?". Và khóc. Giáo viên quát như cái máy: "Hỗn! Không được hỏi, chỉ được chấp hành, hiểu chửa?"   Rốt cuộc chẳng ai rõ chấp hành cái gì. Chỉ chờ đến ngày tổng kết năm học, có ông to về đọc diễn văn tự hào, rằng chúng ta có một nền giáo dục chưa bao giờ đạt thành tích như bây giờ, thì bọn học trò mới hiểu mang máng rằng, cần phải quyết tâm học thuộc bài mới không bị ăn tát. Muốn thuộc bài thì phải nộp tiền học thêm, như thầy cô phải nộp tiền học các loại chứng chỉ vậy. Kết quả, tất cả cùng vung tay hô "quyết tâm! quyết tâm! quyết tâm!" Khi vung tay hô như cái máy, trong đầu đám học trò ấy hiện hình cái bàn tay rất to đã tát từ trên xuống dưới như trời tát mà không hiểu đó là tay ải tay ai...   Chu Mộng Long  
......

Những lời nói của Tù Nhân Lương Tâm và người thân.

Hieu Nguyen   Doanh nhân Trần Huỳnh Duy Thức: “ Tôi không lật đổ chánh quyền gì cả. Tôi chỉ chống cường quyền và tôi sẽ còn chống nó đến khi nào còn thấy nó.”   Ông Lê Đình Lượng: “Tôi thách nhà cầm quyền Việt Nam tuyên bố nguyên nhân thảm hoạ môi trường miền Trung.”   Nhà báo tự do Phạm Đoan Trang: "Cuộc chiến đấu vẫn tiếp diễn, và tôi cần sự ủng hộ của tất cả các bạn – những người đồng ý với tôi rằng Việt Nam phải thay đổi."   “Tôi không cần tự do cho riêng mình, nếu chỉ vậy thì quá dễ. Tôi cần cái lớn hơn thế nhiều: Tự do, dân chủ cho cả Việt Nam. Đó là một mục tiêu nghe có vẻ vĩ đại và xa vời, nhưng thật ra là khả thi, nếu có sự góp phần của tất cả các bạn”.   Thầy giáo Đào Quang Thực, chết trong tù, gia đình không được nhận xác, chôn trong đất tù: “Tôi đấu tranh cho tự do, dân chủ, và quyền con người cho đất nước tôi. Tôi đấu tranh cho đất nước tôi được sống trong một môi trường trong lành ...Tôi không ân hận.”   Sinh viên Phan Kim Khánh từ nhà tù viết cho em gái: ‘…. Ai đó gọi đây là sự trả giá, ai đó có thể gọi đây là sự hy sinh, cũng có ai đó gọi đây là sự cống hiến. CÒN ANH GỌI ĐÂY LÀ SỰ TU TẬP VÀ RÈN LUYỆN…’   “Với tôi làm chính trị đơn giản là san cho con đường của các em nhỏ tới trường được dễ dàng, cho đất cày của bà con nông dân quê tôi được mềm lúa cấy lên tươi tốt. Đơn giản là người với người sống yêu thương với nhau...”   Đinh Nguyên Kha: “Tôi trước sau gì vẫn là người yêu nước, yêu dân tộc. Tôi không hề chống dân tộc, tôi chỉ chống đảng Cộng Sản. Mà chống đảng thì không phải là tội.”   Trịnh Bá Phương: ‘....Nhiều người theo dõi Facebook của tôi đã nói với tôi rằng nhờ có Facebook, nhờ có tin tức tôi đăng mà họ nhận ra chính quyền này thực sự là tổ chức Mafia, một băng đảng cai trị dân bằng dối trá, bằng bạo lực, một tổ chức ngày đêm hút máu dân để lấy tiền gửi đi nước ngoài…’   Vợ của ký giả Trương Minh Đức, bà Nguyễn Thị Kim Thanh xác quyết với RFA: “Là một người vợ thì nói thật là dù có phải vất vả nhưng tôi cũng rất tự hào về chồng tôi, về những công việc mà anh ấy làm như vậy thì rất đúng và chính đáng.”   Nguyễn Vượng: “Sống thì sống cho có tự do với đầy đủ nhân quyền, có lương tâm, có tôn giáo tín ngưỡng mình theo. Chết thì cũng chết cho chính nghĩa, cùng sự thật và tình yêu.”   Huỳnh Đức Thanh Bình: “Tôi ý thức được công việc của tôi làm, hành vi của tôi mặc dù có vi phạm pháp luật VN, nhưng tôi muốn qua hành động này thể hiện tấm lòng yêu dân tộc, yêu đất nước.”   Đinh Thị Thu Thuỷ: “Tất cả việc tôi làm đều xuất phát từ con tim của một người yêu nước, từ một tấm lòng của người mẹ. Tôi yêu quê hương, đất nước, từ lúc có con tôi yêu con tôi, càng thêm yêu đồng bào và quê hương, đất nước mình. Tôi chỉ muốn cho đất nước được tốt lên, môi trường xã hội và môi trường giáo dục được minh bạch, lành mạnh, các dòng sông quê tôi không bị đầu độc, bức tử, người dân không phải dùng thực phẩm bẩn.”   Thầy giáo Vũ Hùng tâm sự với vợ: “Anh biết anh đi theo con đường này mẹ con em sẽ khổ, nhưng anh không thể làm trái với lương tâm.”   Ký giả Trương Minh Đức, lời nói cuối cùng tại phiên toà sau khi bị kết án 12 năm tù giam: “Tôi không có gì hối tiếc cả. Hôm nay các vị xét xử tôi nhưng ngày mai có thể là các vị. Bất công nó xoay vần không chừa một ai.”   Ông Nguyễn Văn Túc: “Tôi đấu tranh đòi dân chủ, nhân quyền, đòi đa đảng là để xã hội tốt đẹp lên, cái đó không phải là tội.”   Sinh viên Trần Hoàng Phúc: “Tôi sẽ tiếp tục chống lại đến khi nào xã hội có dân chủ thì thôi.”   Cô Huỳnh Thị Út, mẹ của Trần Hoàng Phúc: “Trần Hoàng Phúc! Con hãy nhớ: Nhà tù chỉ giam cầm được thân thể của con, nhưng không bao giờ giam cầm được công chính - nghị lực - ý chí - mục tiêu lý tưởng của con!”  
......

Tư cách của một dân tộc đến từ đâu?

Ước Mơ Việt Tân Người Nhật quan niệm rằng một đứa trẻ mà không hiểu được nghĩa lý của con người , sống không có trách nhiệm đối với xã hội, quốc gia và dân tộc thì dù có giỏi bao nhiêu cũng không thể hữu ích gì cho người Nhật và nước Nhật.   - Lý Thái Hùng -   Tháng 3 năm nay (2021) đánh dấu đúng 10 năm trận động đất và sóng thần xảy ra tại miền Đông Bắc (Tohoku) của nước Nhật xảy ra vào lúc 2 giờ 46 phút chiều ngày 11 tháng Ba, 2011. Đây là một trong năm trận động đất mạnh nhất thế giới từ khi các thiết bị ghi nhận được sử dụng từ năm 1900.   Trận động đất đã gây ra sóng thần lan dọc bờ biển Thái Bình Dương của Nhật Bản và ít nhất 20 quốc gia liên hệ. Sóng thần cao đến 38,9 mét đã đánh vào Nhật Bản chỉ vài phút sau động đất tại một vài nơi sóng thần tiến vào đất liền 10 cây số. Sóng thần   Trận động đất đã làm cho 15.854 người thiệt mạng, 9.677 người bị thương và 3.155 người mất tích tại 18 tỉnh của Nhật và hơn 125.000 công trình nhà ở bị hư hại hay phá hủy hoàn toàn. Đặc biệt là trận động đất đã làm cho nhà máy điện hạt nhân Fukushima bị hư hại với hiện tượng nóng chảy hạt nhân gây rò rỉ phóng xạ, đặt toàn thể nước Nhật rơi vào tình cảnh nguy khốn. nhà máy điện hạt nhân Fukushima bị hư hại   Trong bối cảnh như vậy, dân chúng hốt hoảng, xã hội hỗn loạn, nạn hôi của xảy ra là chuyện bình thường.   Phóng viên NBC của Mỹ đã tường trình về trận động đất với một nhận xét đáng chú ý: "Đạo đức xã hội Nhật Bản thật đáng kinh ngạc. Không hề có bất cứ đề cập nào liên quan đến cướp bóc hay bạo lực. Tất cả mọi người đều xếp hàng chờ đợi đến lượt vào cửa hàng. Nhân viên cửa hàng rất lịch sự và tử tế."   Nói chung qua trận động đất này, thế giới thán phục tư cách của người dân Nhật, đặc biệt là thái độ tuân thủ mang tính lương thiện để giúp cho mọi diễn biến xảy ra trong sự trật tự chung.   Tư cách của người Nhật nói trên, chắc chắc bắt nguồn từ những giá trị truyền thống mà ta hay quen gọi là tinh thần Samurai.   Thật ra, tinh thần Samurai mà thế giới ca ngợi đến từ nền giáo dục đặc thù của người Nhật Bản mà ít ai để ý.   Để giáo dục một đứa trẻ từ lúc bắt đầu đưa đến nhà trẻ cho đến khi xong ngưỡng cửa học đường, chính sách giáo dục của mọi quốc gia đều tựa trên ba chân vạc rất quan trọng. Đó là hướng dẫn về:   - Thể xác để sống khoẻ mạnh gọi là Thể Dục. - Trí óc phát triển, khôn ngoan và hiểu biết mọi điều gọi là Trí Dục. - Tư cách, ý thức trách nhiệm đối với gia đình, xã hội và đất nước gọi là Đức Dục.   Trong ba chân vạc nói trên, tùy theo quan điểm của mỗi quốc gia mà người ta sắp vị trí ưu tiên cũng như dành bao nhiêu công sức để hướng dẫn học sinh và sinh viên trên ba diện: Đức, Trí và Thể Dục.   Trong chương trình giáo dục, đa số các quốc gia trên thế giới sắp thứ tự ưu tiên: Trí Dục, Đức Dục, Thể Dục.   Tức là ưu tiên tập trung dạy cho học sinh sinh viên về kiến thức, thậm chí còn mở thêm những lớp dạy kèm để các em học thêm hầu cạnh tranh trong các kỳ thi vào trường này, trường kia. Còn chuyện các em học thêm Thể Dục hay hướng dẫn về Đức Dục, tức tinh thần phục vụ xã hội, thương người, sống có trách nhiệm thì rất là giới hạn.   Chính hệ quả của lối giáo dục chú trọng nhiều vào kiến thức, chú trọng vào bằng cấp theo lối từ chương khoa cử đã làm nghèo đi xã hội vì ít ai muốn xã thân phục vụ, chỉ lo học để ra làm quan, làm giàu.   Nền giáo dục của Việt Nam từ nhiều thập niên qua đi theo ưu tiên Trí, Đức, Thể dục này.   Trong khi đó người Nhật lại quan niệm khác. Nền giáo dục từ xa xưa họ lại đặt trên nền tảng Đức, Thể, Trí. Tức là sắp phần giáo dục kiến thức sau cùng.   Người Nhật quan niệm rằng một đứa trẻ mà không hiểu được nghĩa lý của con người , sống không có trách nhiệm đối với xã hội, quốc gia và dân tộc thì dù có giỏi bao nhiêu cũng không thể hữu ích gì cho người Nhật và nước Nhật.   Người Nhật còn quan niệm rằng, tư cách và đạo đức của một con người chỉ có thể phát triển trong một thân thể tráng kiến và khoẻ mạnh nên nhu cầu Thể Dục phải đi liền sau nỗ lực Đức Dục.   Khi con người đã có tư cách, có trách nhiệm trong một thân thể khoẻ mạnh thì tự chính họ sẽ tích cực học tập để gia tăng trí tuệ, kiến thức và chọn lựa những bộ môn mà họ thấy có thể đóng góp hiệu quả nhất.   Có lẽ do những suy nghĩ về nền tảng giáo dục: Đức, Thể và Trí Dục như vậy nên người Nhật đã không chỉ trở thành một dân tộc giàu mạnh về kinh tế, khoa học kỹ thuật mà con đánh giá là dân tộc trong tư cách, lễ nghĩa và có trách nhiệm với biểu tượng Samurai.   - Lý Thái Hùng -  
......

Đổ những ước mơ...

Phạm Minh Vũ|   Trong khi Trung ương đảng đang hoan hỉ vui mừng, các quan chức đang ngồi lại với nhau nâng chén chúc mừng nhau, tụng ca nhau vì đại hội đảng thành công. Những buổi chia tay người ra đi về làm người ”tử tế”, và hân hoan mà nâng ly mừng người ở lại tiếp tục nắm quyền trị vì ở lòng Thủ Đô. Thì cách đó không xa chỉ vài chục km, nông dân từ Niêm Mạc tới Tráng Việt khóc hết nước mắt khi giá rau củ bán không ai mua, phải chở cả ô tô đổ xuống sông Hồng. Họ, là những người nông dân chân đất, quanh năm chỉ biết bán lưng cho trời bán mặt cho đất và cuối cùng, thành quả của một mùa chật vật, của những mồ hôi, nước mắt tưởng chừng được bội thu. Nhưng, cuối cùng tất cả đều đổ sông đổ biển. Đây là một hệ lụy của một quốc gia đang bị cai trị bởi một tầng lớp không vì Nhân dân. Quan chức chỉ vì bản thân họ, cho nên khi những tình huống như thế cứ lặp đi lặp lại mà trong nhiệm vụ của mình họ phớt lờ mặc kệ. Đổ cả hàng tấn nông sản, tính ra giá trị của nó có khi chẳng bõ bằng bữa nhậu liên hoan mừng đại hội đảng của cơ quan nào đó. Nhưng với những người nông dân, đó là cả một gia tài, là nguồn nuôi chính những cả một gia đình, và thậm chí là cả những ước mơ của thế hệ tương lai. Khi đổ đi, thì tất cả coi như đã chấm hết! Có người lại hỏi tại sao lại đổ đi? Vì không đổ đi thì biết làm gì bây giờ? Bán không ai mua, nhân dân tự giải cứu không khéo bị tịch thu đem về đồn hết thì không đổ biết làm chi đây?   Nhìn những chuyến xe lần lượt đổ hàng tấn nông sản xuống, tiếng khóc từng tiếng nấc lặng dần đi của nông dân cùng những giọt nước mắt mặn chát, ta thấy chỉ còn biết ngậm ngùi!  
......

Di huấn của một thiền sư

Chùa Phúc Diên|   Trước khi qua đời, một Thiền Sư dạy thị giả rằng: Con à, có những điều Thầy mong con ghi nhớ:   1. Đừng biến Chùa thành cơ sở từ thiện có quy mô lớn. Vì làm thiện chưa chắc đã được người khác ủng hộ. Mà trái lại sẽ gây phiền phức cho con. Bởi họ nghĩ con có nhiều tiền sẽ tìm cách tranh đoạt.   2. Đừng giao du với quan chức, mà hãy hướng dẫn họ tu tập. Sa Môn bất kính vương giả. Nếu trái lại, con sẽ rơi vào cảnh tranh chấp kết quả là “cây ngã, bìm khô”.   3. Đừng lệ thuộc vào sự cúng dường của tín đồ Phật tử. Phải giữ lòng tự trọng trước những nhà giàu có. Vì lòng đại bi mà nói Pháp cho họ nghe. Chớ để cho danh, lợi, ái kiến cám dỗ. Muốn tồn tại phải tự lực.   4. Đừng biến Chùa thành nghĩa trang và cả đời con chỉ loanh quanh trong việc độ đám. Đạo Phật là để giác ngộ và đem lại hạnh phúc cho chúng ta ngay trong thực tại. Hãy dạy cho Phật tử thấy rõ lý vô thường, vô ngã để buông xả bám chấp. Riêng con đừng lấy phương tiện làm cứu cánh.   5. Đừng ham chùa có đông đồ chúng, nên lấy lục hoà làm trọng. Đông người mà không tu tập sẽ dẫn đến phe phái tranh chấp. Ngoại đạo trà trộn vào con không kiểm soát được, do vậy phải hết sức cẩn thận.   6. Đừng cố gắng chen chân vào bất kỳ tổ chức tôn giáo, thế tục nào để dành cho mình một cái ghế hay chỉ khẳng định đời tu mình bằng học vị. Những thứ ấy là nguyên nhân của sự sa đọa vì xem trọng danh lợi. Đối trước sanh tử. Con không thể lấy bằng cấp hay địa vị ra trình với Diêm Vương.   7. Đừng biến chùa thành khu du lịch, đông người đến sẽ ô hợp mất thanh tịnh. Chỗ nào có lợi ích là chỗ đó sẽ bị chiếm hữu. Hãy cố gắng gầy dựng ngôi chùa thành một đạo tràng thuần tuý tu học. Còn những việc khác con phải xem là thứ yếu!   Dặn dò xong, Thiền Sư viên tịch. Thị giả theo di nguyện của thầy. Trước khi tịch, sư để lại bài kệ:   Pháp vốn không gốc, ngọn. Không pháp cũng không tâm Sống chết sương ngọn cỏ Thẳng tới đất vô sanh."  
......

Tinh thần hòa và đồng

   ảnh: Internet     Ước Mơ Việt Tân   - Lý Thái Hùng -       Có bao giờ bạn nghe đến hai chữ Hòa và Đồng chưa?   Tôi nghĩ là có bạn cũng đã từng nghe qua hai chữ này. Nếu bạn nào đã từng đọc những quyển sách luân lý cổ xưa của Tàu được dịch và phổ biến ở Việt Nam thì trong sách Luận Ngữ, Khổng Tử có nói một câu như sau: “Quân tử hòa nhi bất đồng; tiểu nhân đồng nhi bất hòa”.   Nghĩa là người quân tử hòa với mọi người, nhưng không đồng. Kẻ tiểu nhân đồng với mọi người nhưng không hòa. Nói rộng ra, nhiều người đã giải thích rằng người quân tử vì có trí tuệ nên nảy sinh những bất đồng về ý kiến. Dẫu vậy họ vẫn giữ được hòa khí để sống dung hòa cùng nhau. Trái lại, tiểu nhân là những kẻ không có chính kiến để mà bất đồng, dẫu vậy lại luôn bất hòa cùng nhau vì đố kỵ, ganh ghét, cạnh tranh hơn thua. Còn chúng ta nếu đã có học, có kiến thức mà lại đố kỵ, ganh ghét nhau và cố tình gây bất hòa, thì còn suy đồi và bệnh hoạn hơn cả tiểu nhân.   Bạn nghĩ sao về lối giải thích này?   Tôi thì không đồng ý khi phân biệt giữa quân tử (người có học) và tiểu nhân (người ít học) để nói đến ý niệm Hòa và Đồng trong xã hội ngày nay, khi mà tri thức và hiểu biết không làm thước đo để phân biệt giữa quân tử hay tiểu nhân. Ngày nay, quân tử hay tiểu nhân phải định ở Nhân Cách chứ không thể trên tri thức. Người có nhân cách phải thể hiện nhân cách ấy ra ngoài bằng một thái độ sống nhất quán và bằng những hành động cho thấy chỗ đứng trước sau như một trong xã hội; nó đóng góp một phần nào đó vào nền tảng đạo lý của cộng đồng.   Vì xã hội loài người gồm nhiều cộng đồng khác nhau, trong mỗi một cộng đồng phải có sự giao lưu giữa cá nhân với cá nhân bằng những nguyên tắc sống lâu dài nhằm bảo đảm cho cái xã hội mà cộng đồng ấy lấy làm nền tảng luôn luôn hài hòa và ổn định.   Đó chính là tinh thần Hòa và Đồng.   Hòa nói lên sự biết chấp nhận những khác biệt của mỗi cá nhân để tìm thấy cái chung của số đông.   Đồng là sự cùng nhau chung sống để chia sẻ trách nhiệm và phúc lợi qua sự chấp nhận như một "khế ước xã hội".   Tinh thần Hòa không cho phép một nhóm người, hay một đoàn thể nào áp đặt khuôn mẫu độc nhất bắt mọi người tuân theo. Sự chấp nhận khác biệt để tìm mẫu số chung chỉ đạt được nếu mỗi cá nhân được bảo đảm quyền được thông tin, học hỏi và có cơ hội phát biểu, thảo luận để tìm sự đồng thuận của đa số.   Tinh thần Hòa khuyến khích sự trao đổi, thu nhận những ý kiến khác biệt nhưng không tiêu diệt nhau vì những khác biệt đó. Như vậy Hòa là tinh thần ứng xử giữa con người với nhau và Đồng là tinh thần chung sống tuân theo một khế ước tập thể. Hòa với nhau để Đồng làm việc chung là yếu tính của dân chủ.   Có chấp nhận sự khác biệt của nhau thì con người mới được khai phóng và xã hội mới thực sự có điều kiện phát triển toàn diện.   Trong một xã hội không có tinh thần Hòa, Đồng thì "hàng trăm loại cúc đều chỉ nở thành hoa vạn thọ", nói theo cách ví von của cụ Phan Khôi.   Tóm lại, Hòa là mạch nguồn của muôn hồng nghìn tía, của yêu thương và thăng tiến. Trong khi tinh thần Đồng là cội nguồn của bao dung, không chia cắt và công bằng. Một dân tộc chia sẻ tinh thần Hòa và Đồng là một dân tộc không phân chia đẳng cấp, không phân biệt đối xử vì khác biệt chính kiến, nguồn gốc hay văn hóa. Sức sống của Hòa, Đồng là sự không cực đoan. Không thể đẩy tinh thần tự do đến mức quá trớn hay nhân danh tập thể để triệt tiêu ước vọng của thiểu số.  
......

Tâm lý nhược tiểu cần loại bỏ ngay

 ảnh: Tác giả chếch in với anh Tào Tháo ở bảo tàng của anh ý ở An Huy - Tàu. Phạm Dương Ngọc   Hôm trước, có viết một stt “Người Tàu có đáng sợ?”, kèm theo đó có nói cha ông chúng ta cũng thuộc dạng hung hãn khiến cả Đông Nam Á khiếp sợ, có khá nhiều tranh cãi…   Giờ có thời gian, ngồi tổng hợp lại, để anh chị em có cái nhìn khái quát, nhân vụ kỷ niệm ngày Trung Quốc đánh Việt Nam 1979.   Tâm lý nhược tiểu của người Việt, có lẽ ăn vào gen rồi. Là nước bé, ở cạnh thằng to, lúc nào cũng sợ bị xâm lược, sợ bị Hán hóa, nên sinh ta cái tính đó. Nhược tiểu ở đây, là tâm lý nghĩ mình nhỏ nên phải xung lên, giãy nảy lên, kêu gào to lên, cảnh giác kỹ thêm, hét lên thật to… nhưng ẩn sâu xa là nỗi sợ hãi, là cái gan chuột nhắt.   Cái này, ngoài do các biến cố lịch sử, thì có lẽ, nó còn do cách giáo dục, đặc biệt là truyền thông của lịch sử.   Cái sai lầm của cha ông ta, cho đến tận ngày nay, là rót vào não chúng ta cái tính cách người Việt: Hiền lành, thật thà, chăm chỉ, yêu chuộng hòa bình… Trong sử sách giảng dạy, hầu như chỉ nhắc đến cuộc chiến chống xâm lược của ngoại bang, ca ngợi sự chịu đựng, chống đỡ lại quân thù, thổi bùng lên ngọn lửa đại đoàn kết dân tộc cùng khởi nghĩa chống ách nô lệ…. Mấy ngàn năm toàn thấy khởi nghĩa chống lại ách nô lệ. Lịch sử bỏ hết những cuộc xâm lăng, mở rộng bờ cõi… Ghi sử kiểu đó, là biến mịa nó dân tộc này thành… nô lệ. Mấy ngàn năm chỉ chăm chỉ thoát kiếp nô lệ. Một đất nước mang tâm lý nô lệ và nhược tiểu thì chỉ có nhục muôn kiếp.   Xem lại lịch sử các quốc gia hùng cường nhất thế giới, thì thấy, những nước mạnh mẽ, là những nước chỉ có đi xâm lược, mở rộng bờ cõi, cương thổ: Mỹ, Pháp, Đức, Nhật, Tàu… Xem lại lịch sử Đại Việt, toàn thấy cảnh bị xâm lược. Một đất nước hiền lành, chỉ thấy bị xâm lược, thì rồi cũng sẽ bị xâm lược mà thôi. Đất nước thì cũng chẳng khác gì bộ tộc, bộ lạc, thằng nào mạnh thì thắng, yếu với hèn thì chỉ có die. Đó là quy luật chọn lọc tự nhiên của vũ trụ rồi.   Cái này có lẽ phải xem xét lại giới. Loài người, từ khi còn là vượn mới tiến hóa, đã sẵn có phân chia giới. Con đực làm nhiệm vụ đi săn, nên phải mạnh mẽ, gánh vác ko chỉ vượn cái, vượn con, mà cả đàn vượn. Con đực có sức mạnh, nên xông pha, chả sợ gì sất. Thế mới săn được mồi, đánh đuổi được vượn đực khác, mở rộng không gian sinh tồn. Con cái thì yếu đuối lắm, nên chỉ hái lượm, loanh quanh chăm con, gặp gỡ kết nối với nhau, quây quần với nhau để nhỡ có kẻ thù còn chống đỡ được… Cái tâm lý yếu đuối ấy, nó lặn vào gen đến tận bây giờ, sinh ra giới. Ngẫm lại, thấy người Việt cũng vậy, tâm lý chung cơ bản yếu đuối, tự ti, có khi còn hay khóc… Thật là một tính cách rặt đàn bà con trẻ.   Như stt trước thống kê, trong 1.100 năm lập quốc, bọn Tàu thực sự chỉ xâm lược một cách toàn diện và quy mô Đại Việt có 3 lần. Đó là Đại Việt - Tống, Đại Việt - Minh, Đại Việt – Thanh. Cuộc chiến Biên giới 1979 giới hạn quy mô, ko đáng để thống kê. Vụ nhà Trần 3 lần oánh đã đời là với Nguyên Mông chứ ko phải Tàu. Tính kỹ ra thì Mãn Thanh xâm lược Việt cũng ko phải bọn Hán. Chỉ có vậy thôi. Và tất nhiên, hào hùng thay, những cuộc xâm lược đó, đều bị Đại Việt táng cho sấp mặt.   Giờ, quay lại chuyện Đại Việt chúng ta xưng hùng xưng bá thế nào nhé.   Đầu tiên phải kể đến vua Lê Đại Hành: Năm 996, hơn 100 chiến thuyền của Đại Cồ Việt vượt biên giới nước Tống đánh vào Khâm Châu. Vua Tống được tin sai sứ giả mang chiếu thư và đai ngọc sang ban cho vua Lê Đại Hành để xin lui binh. Đấy, bố phải xin con. Cũng năm đó, quân Đại Cồ Việt nổi hứng tiến đánh Ung Châu của nhà Tống. Đại Việt Sử Ký Toàn Thư có chép rằng: “Mùa hạ năm ấy, châu Tô Mậu nước ta lại đem 5 nghìn hương bình xâm lược Ung Châu nước Tống”. Nhà Lý cũng rất tích cực xâm lược Tàu: Năm 1022 Lý Thái Tổ sai Dực Thánh Vương đánh sâu vào đất nhà Tống, đến trấn Như Hồng, quân nhà Lý phá hủy kho tàng rồi rút về. Năm 1052 thủ lĩnh Nùng Trí Cao tiến đánh và chiếm được 8 châu thuộc Quảng Đông và Quảng Tây ngày nay. Nên nhớ, một châu của Tàu nó to bằng cả đồng bằng bắc bộ. Tính ra, diện tích mà cụ Nùng xâm lược to gấp 10 lần Đại Việt khi đó. Để trả thù, năm 1054, vua Tống dấy quân xâm lược Đại Việt. Vua Lý Thánh Tông không những đánh bại nhà Tống, mà còn đánh luôn sang đất Tống cho bõ ghét. Sự kiện này Đại Việt Sử ký Toàn thư có ghi lại rằng: “Đánh Khâm Châu nước Tống, khoe binh uy rồi về, vì ghét nhà Tống phản phúc”. Các sách sử của Trung Quốc có ghi chép lại: Vua Lý đã chiếm các động Cổ Vạn, Tư Lẩm và Chiêm Lăng, giết quan nhà Tống là Lý Duy Tân, bắt nhiều quân Tống nhưng vẫn không lui binh. Vua Tống và các quan lộ Quảng Tây phải ra dụ cấm Tiêu Chú gây sự với Đại Việt, rồi vua Lý mới rút quân về.   Năm 1060, vua Lý Thánh Tông sai Thân Thiệu Thái đánh sang Tống chiếm hết vùng Quảng Đông, diện tích to gấp vài lần Đại Việt. Vua Tống phải sai người sang Đại Việt để nghị hòa, mong quân Việt rút về nước và hứa sẽ không xâm phạm biên giới nữa.   Năm 1072, vua Lý Thánh Tông qua đời, vua Lý Nhân Tông lên ngôi mới 7 tuổi, nhà Tống nhân cơ hội này huy động 60 vạn cấm binh thiện chiến thôn tính Đại Việt. Biết ý đồ của Tống, và thấy ngứa mắt quá, Lý Thường Kiệt đem binh sang xâm lược luôn cả Châu Ung và Châu Khâm, tức Quảng Đông bây giờ, tổng số địa giới to bằng 10 lần Đại Việt. Trận công thành Ung Châu 40 ngày, giết không biết bao nhiêu tướng giặc, nếu chép lại, thì hùng tráng không kém gì các trận trong Tam Quốc. Trận đó, thực sự long trời lở đất, tát vỗ mặt thiên triều. Tiếc rằng, sử ta toàn bỏ các đoạn xâm lược nước khác, hoặc ghi chép rất ngắn, rồi giải thích là “phản kích tự vệ”.   Đời nhà Trần: Đầu năm 1241, vua Trần Thái Tông sai tướng Phạm Kính Ân mang quân sang tận đất Tống giết hết mấy ông vua con xưng vương quấy phá đất Việt. Đến cuối năm ấy, vua Trần Thái Tông hứng chí dẫn quân đánh thẳng đến Khâm Châu, Liêm Châu.   Năm 1266, vua Trần Thánh Tông lên ngôi thay vua cha, cũng thể hiện đẳng cấp bằng cách dẫn thủy binh tiến đánh đến tận núi Ô Lôi thuộc Quảng Đông ngày nay. Cũng nhờ vụ xâm lược Tàu này, mà biết âm mưu quân Nguyên chuẩn bị xâm lược Đại Việt. Và tiếp theo, 3 lần làm thịt Nguyên Mông ở đất Đại Việt thì ai cũng rõ rồi. Nhưng, sử lại không chịu chép, sau khi làm thịt 50 vạn đại quân Nguyên, khiến Thoát Hoan phải chui ống đồng chạy trốn, quân Đại Việt đã vượt biên giới đánh chiếm đến tận châu U Minh.   Năm 1313, vua Trần Anh Tông cũng cho 3 vạn tinh binh vượt biên đánh đến Vân Động, Trấn Yên, Lôi Động, Tri Động, Quy Thuận và Dưỡng Lợi, tức là xâm lược cỡ một nửa Quảng Đông và Quảng Tây bây giờ. Xâm lược xong, nhà Nguyên viết thư có ý trách, vua Anh Tông mới giả lại đất.   Thời Hậu Lê thì quân Đại Việt có vẻ kém hung hãn hơn, khi chỉ đánh loanh quan biên giới: Năm 1479, vua Lê Thánh Tông đánh sang Vân Nam, dựng căn cứ ở Mông Tự bây giờ. Nhà Minh phải thương lượng với chịu rút quân. Năm 1480, tức một năm sau, vua Lê lại sai các tướng đánh chiếm Ôn Châu, Ban Đông. Thực ra, vua Lê đánh không sâu, là để diễu võ dương oai, dằn mặt nhà Minh không được can thiệp khi ông tiến quân xâm lược các nước khác. Đấy là các vụ đánh thiên triều, khiến các thành trì phía nam Tàu mấy trăm năm khốn đốn thiệt hại mạng người không kể xiết. Còn, các nước phía Nam và phía Đông thì cả ngàn năm là chư hầu của Đại Việt. Dù Đại Việt là chư hầu cho Tàu, nhưng lại có mấy chư hầu phía dưới. Tất cả các quốc gia phía dưới, có ai dám xưng Hoàng đế, mặc long bào ngang cơ thiên triều Tàu như các vua Đại Việt đâu.   Nổi bật trong số các quốc gia bị xóa tên, Chăm Pa là quốc gia cực thịnh, có nền văn hóa rực rỡ, kinh tế thuộc dạng giàu có bậc nhất Đông Nam á, đã bị Đại Việt tiêu diệt.   Lời Lý và Trần, Đại Việt hùng mạnh, liên tục xâm lược Chăm Pa, bắt vương triều này cống nạp đủ các thứ, ngoài châu báu thì cả gái đẹp, nghệ nhân… Hai nước lúc lên voi xuống chó, đều gây hấn với nhau. Thằng Chăm mạnh thì xâm lược Đại Việt mục đích đòi đất, còn lúc Đại Việt mạnh thì xâm lược Chăm để chiếm đất. Nhưng về cơ bản, cứ sau mỗi trận đánh, bờ cõi Đại Việt lại dài thêm về phương Nam. Thời nay máy bay thì nhanh, chứ xưa các cụ đi bộ với cưỡi ngựa thì rạc cẳng. Tinh thần hiếu chiến của vua Lê Thánh Tông thể hiện qua cuốn Bình Chiêm sách mà ông đã soạn. Đưa ra chiến lược xong, ông huy động 25 vạn quân xâm lược Chiêm thành, mặc kệ nhà Minh đe dọa. Bình định xong, ông xẻo mất nửa nước này gộp vào Đại Việt. Phần còn lại chia thành 3 nước, bổ nhiệm vua. Với trò xâm lược này, nước Chăm Pa không bao giờ phục hồi lại được nữa và hoàn toàn biến thành chư hầu của Đại Việt. Có tài liệu chép rằng, nhiều cuộc xâm lăng, còn biểu dương bằng tiền mặt cho binh sĩ khi cắt đầu được nhiều người Chăm.   Với việc chia nhỏ các quốc gia phía Nam, đến đời sau thì các vua con Đại Việt dễ dàng trong việc bình định và xâm lược. Hễ cầm quân xâm lược là thắng lợi, là chiếm được đất, bất kể các quốc gia phía dưới đều là chư hầu của Tàu quốc. Đến thời Nguyễn thì lãnh thổ Đại Việt liên tục được mở rộng nhờ các cuộc xâm lăng. Nhờ vua Lê chia nhỏ các quốc gia, mà chúa Nguyễn như hổ báo, thích chiếm chỗ nào là ăn chỗ đó. Cuối cùng, ông làm thịt luôn vài quốc gia, mở lãnh thổ đến tận Cà Mau. Giờ ngồi đọc lịch sử, xác lập lại vùng đất với các quốc gia, thì thấy có đến chục vương quốc bị chúa Nguyễn xóa sổ khỏi bản đồ thế giới, gồm các quốc gia ở Nam Trung Bộ, Tây Nguyên, Tây Nam Bộ, Nam Bộ. Bọn Xiêm La (Thái Lan) sợ bị xâm lược, đã kéo quân xuống đánh, thì 25 hay 30 vạn lính Thái bị diệt sạch. Không chỉ mở rộng quốc gia thời bấy giờ lên con số gần 600.000km2 (gần gấp đôi bây giờ), mà ông còn chiếm hầu hết các đảo ở Biển Đông, đem lính ra cả Hoàng Sa, Trường Sa để xác lập lãnh thổ gần triệu km2 mặt nước biển. Ngẫm lại, đúng là vãi chưởng với các chúa đời Nguyễn. Công trạng nhà Nguyễn là vô bờ bến.   Tiếc rằng, mấy thằng Pháp lợn mò sang sớm quá, rồi cắt mịa đất giả lại cho Lào với Cam, nếu không, đất Việt không eo hẹp mỏng manh như bây giờ.   Nhắc đến chuyện xâm lược các chư hầu, cũng không thể không nhắc đến vua Lê Thánh Tông, vị vua nếu viết lại sử thì thực sự quá vĩ đại. Năm 1478, lúc mới 34 tuổi, vua Lê đã có một cuộc chinh phạt khiến cả Đông Nam Á sợ hãi, thiên triều máu dồn lên não, đó là dẫn 23 vạn quân làm gỏi cùng lúc 4 quốc gia gồm Bồn Man, Lão Qua (là Lào bây giờ) và Lan Na, Bát Bách Tức Phụ (Thái Lan ngày nay). Đại quân đã đánh tận sang Miến Điện. Công cuộc chinh chiến đó thảm sát không biết bao nhiêu triều đại, quân dân, khiến lịch sử những nước này vẫn còn sợ hãi. Bình định xong, thì tất nhiên đặt lại phiên hiệu, đặt lệ triều cống, rồi mới rút về. Trận xâm lăng viễn chinh đó đã biến Đại Việt thành thiên triều thực sự, là cường quốc bán đảo Trung Ấn. Hài ở chỗ, nhà Minh cay cú vì vua Lê xâm lược 4 chư hầu, nên định dụng binh tiến sang Đại Việt, nhưng chưa kịp thực hiện ý đồ thì ông xua quân sang Trung Quốc đánh luôn 2 trận liên tiếp, vài trận rải rác khiến vua Minh phải xuống nước cầu hoà. Thật là vãi chưởng với vua Việt.   Tóm cái váy lại cho dễ hiểu: Thời cụ Đinh lập quốc, Đại Việt chỉ chỉ là một quốc gia bé tí xíu, gồm đồng bằng Bắc Bộ và rẻo đất mỏng manh kéo dài đến Thanh Nghệ Tĩnh. Cha ông ta rất hiền lành, không tiến đánh đến Bắc Kinh, mà chỉ tiêu diệt vài “quốc gia” ở Tây Bắc, mới có được các tỉnh Đông Bắc, Tây Bắc như bây giờ cho anh em đi phượt. Đất đai vẫn nhỏ quá, nên làm thịt thêm vài quốc gia nữa ở phương Nam, mới có chỗ cho chúng ta đi chơi miệt vườn, uống café Võng, mới có những vườn cà phê bát ngát nơi đất đỏ bazan. Nếu, giả sử “nếu” thôi, bọn Pháp không vẽ lại sơ đồ, thì có thể giờ này, chúng ta chếch in, seo phi ở Băng Cốc, Phờ nôm pênh, Viêng Chăn, chắc gì đã cần thò cái hộ chiếu làm thủ tục. Lịch sử ông cha chúng ta hào hùng như vậy đấy, Tàu thì không xâm lược, đồng hóa nổi, trong khi đánh chiếm xâm lược hung hãn khắp nơi, thực là những anh tài kinh bang tế thế. Ấy thế mà, con cháu chúng ta, lại mang tâm lý của kẻ nhược tiểu, nô lệ, ngàn năm bị xâm lược và lúc nào cũng sợ hãi với nỗi sợ bị xâm lược.      
......

Những cánh hoa nở rộ

Nguyên Thạch Mộc Miên, cái tên nghe hơi lạ nhưng tôi thấy hay hay, bé không như bọn Ngọc Diễm, Thúy Quỳnh hay Mi Sa...ở lứa tuổi 18, đôi mươi nhưng não nộ đã gần như bị liệt. Nhưng điều "lạ" và thú vi hơn cả là một cô bé sinh ra và lớn lên dưới một thể chế mà đảng là lực lượng duy nhất nắm phần cai trị toàn diện và triệt để. Và hẳn nhiên trong sách lược cai trị đó có cả phương sách giáo dục trồng người, nhưng lạ thay, bé được nẩy mầm và vươn lên không từ hạt giống ĐỎ, mà là từ cây xanh. Bé sinh ra và lớn lên ở miền Trung, một vùng đất khô cằn sỏi đá mà theo lời bài hát Tiếng Sông Hương của Nhạc sĩ Phạm Đình Chương "Hò ơi, phiên Đông Ba buồn qua cửa chợ bến Vân Lâu thuyền vó đơm sâu. Hỡi hò, hỡi hò... Quê hương em nghèo lắm ai ơi mùa đông thiếu áo hè thì thiếu ăn". Miền Trung đã vậy mà vùng đất Sài Thành của chế độ miền Nam tự do nhân bản trước đây, mà sau này bọn xâm lăng giặc cướp miền Bắc đã tự ý chuyển đổi thành thành phố Hồ Ly Tinh cũng tơi tã không thua kém gì.   Bị sinh ra nhầm thời và lớn lên nhầm chế độ, như bao đứa trẻ khác ra đời sau ngày mất nước, bé cũng bị đi học, bị nhồi sọ từ lúc lớp Mầm, lớp Lá ở bậc Tiểu học là phải yêu Bác Hồ, phải căm thù Mỹ Ngụy và nhất là phải yêu Xã Hội Chủ Nghĩa, ca ngợi đảng, cùng đảng tôn vinh 16 chữ Vàng cùng 4 Tốt với nước láng giềng anh em đồng chí.   Lớn lên chút nữa, ở Trung học phổ thông cấp III và Đại học, như khối đứa trẻ khác, bé không được dạy về Tam Quyền Phân Lập, Tự Do Ngôn Luận và nhất là những ưu điểm về Kinh tế tư hữu từ chế độ nhân bản của Việt Nam Cộng Hòa trước khi bị cướp, mà phải tuân thủ theo Kinh tế tập trung, lấy quốc doanh là chủ đạo. Bé không được dạy về tinh thần anh dũng chống giặc Tầu ở trận hải chiến Hoàng Sa vào tháng Giêng năm 1974, bé không được quyền biết về lệnh chầu hàng giặc của Bộ trưởng Bộ quốc phòng Lê Đức Anh, một Đại tướng đem các chiến sĩ QĐND làm bia sống cho giặc tập bắn ở Gạc Ma 1988. Đảng ra lệnh không được nhắc đến cuộc chiến ở 6 tỉnh biên giới phía Bắc với hàng trăm ngàn bộ đội cùng đồng bào gồm bà già, phụ nữ, trẻ em bị giặc xâm lược hãm hiếp, tàn sát rất dã man, thôn làng bị đốt phá tàn bạo cùng các điểm cao chiến lược bị giặc chiếm giữ nhiều năm sau đó. Đảng đã cố tình nhồi nhét và khích lệ tuổi trẻ như bé trầm thân vào ăn chơi sa đọa, đúm đàn, ích kỷ, vô lương và gian dối lừa lọc. Đảng khích lệ những đám trẻ nào biết khóc cho sự vắng mặt của ca sĩ Hàn Quốc, Singapore, Hongkong hơn là khóc cho những mảnh đời gian truân khốn khó của đồng bào, của lớp dân oan nghiệt ngả, của những gương can đảm đứng lên gióng tiếng nói đấu tranh cho sự vẹn toàn của quốc gia và mối an nguy của dân tộc mà tỏ thái độ thơ ơ ngoảnh mặt quay lưng với những Tù Nhân Lương Tâm hay Tù Nhân Nhân Quyền. Đảng thui chột tinh thần ái quốc của tuổi trẻ bằng cách đánh đập, đe dọa và bỏ tù những đứa nào dám xuống đường, mang băng rôn phản đối giặc ngoại bang Tàu cộng đã cướp chiếm đất liền dọc 6 tỉnh biên thùy cũng như chiếm hữu vịnh biển đảo, các khu đặc quyền kinh tế của Việt Nam. Khác hẳn với lớp trẻ ích kỷ, hèn nhát, chấp nhận sống và học tập với cái đầu đất sét, bé đã sớm biết vận dụng trí tuệ của khối óc mẫn cảm mà nhìn ra vô vàn sự thật mà bé cũng như các lớp tuổi của bé đã bị đảng lừa dối, mụ mị nhằm dễ sai khiến để trở thành một thứ dân nô bộc.   Khác với số đông tuổi trẻ liệt não vô dụng, bé đã nhận thức được rằng bé đã bị đám đảng già nua mụ mị hèn nhát lừa bé, gán vào cổ bé những tròng ách của ngoại bang để trở thành những tên NÔ LỆ trên chính quê hương của mình. Cho dù năm lần bảy lượt bị Phây giam như những người muốn gióng lên tiếng nói khác, bé vẫn kiên cường nêu lên sự suy nghĩ của mình về một chế độ độc tài đầy nghịch lý hầu mong nhiều người khác cùng thức tỉnh. Tuổi trẻ khắp ba miền như bé, như: Đinh Thị Thu Thủy, Trần Minh Phương, Trần Long Phi, Huỳnh Đức Thanh Bình...và lớn hơn chút như thầy giáo Nguyễn Năng Tĩnh...cùng rất nhiều nhà đấu tranh âm thầm khác là những đóa hoa Xương Rồng vẫn trổ bông trên vùng đất khô cằn nghiệt ngả. "Nhân chi sơ, tính bổn thiện". Tuổi trẻ vì lòng tự trọng và sự tự ái... họ sẽ đi tìm sự thật. Kỹ năng của nền tin học hiện đại sẽ giúp họ đi vào con đường tìm tòi nghiên cứu để khám phá ra sự thật càng nhanh và có hiệu quả hơn. Ngày mà số lượng tuổi trẻ có nhận thức đúng đắn càng đông thì cũng là ngày mà thế hệ già nua lú lẫn cùng những hạt giống đỏ của chúng sẽ không còn đất để bám rễ. Ngày nào đất nước còn tồn tại những người như bé, như lớp tuổi trẻ gan dạ dám ngẩng mặt đứng lên gióng lên tiếng nói, chấp nhận tù ải...thì đất nước và dân tộc này vẫn còn hy vọng. Tôi, chúng tôi những lớp người đi trước rất ấm lòng khi thấy rằng quê hương vẫn còn đây những con người hào hùng như bé. Một bài viết để vạch ra những ánh sáng tương lai và cũng là lời cảm ơn cho những con người dám hy sinh trong hiện tại. Chúc bé và lớp tuổi trẻ như Mộc Miên bền tâm vững chí, chân cứng đá mềm. Hoa Xương Rồng Vẫn Trổ - 3 - Tác giả mến tặng tuổi trẻ Việt Nam kiêu hùng. Quê tôi miền nắng cháy vùng cát trắng thùy dương dẫu muôn trùng xa cách tôi vẫn gọi Quê Hương. Nơi đây bao mảnh đời đầy nghiệt ngã tã tơi dải cằn trơ cát bụi thương lắm đất mẹ ơi. Trong khốn đốn nhọc nhằn đường vạn nẻo khó khăn hoa xương rồng vẫn trổ tươi với đất khô cằn. Bao giam cầm áp bức bao oan khiên bạo lực dưới bạo quyền khắc nghiệt hoa vẫn nở Tự Do. Cuộc đời đầy chông ải Cộng gian dối lọc lừa điêu ngoa cùng mụ mị hoa vẫn nở trong mưa. Nắng thiêu như lửa đỏ cơn hồng thuỷ cuồng ngông trong tận cùng gian khổ Xương rồng vẫn đơm bông. Cố vươn trong cằn cỗi rễ bám đất Lạc Hồng thân xương rồng xấu xí nhưng đầy nhựa ấm nồng. Cố giữ thân gai nhọn nguyện dưỡng nụ thắm hồng. dẫu đọa đầy sắt máu... Xương rồng vẫn đơm bông. Nguyên Thạch  
......

Câu chuyện về một người chôn Phích Trung quốc

Nguyễn Quang Thiều   Bây giờ nói đến phích con công Trung Quốc có lẽ chỉ những người ở thế hệ 60 tuổi như tôi trở lên mới biết rõ. Đó là những năm của thập kỷ 50, 60 và 70 của thế kỷ trước, miền Bắc Việt Nam ngập tràn những sản phẩm của Trung Quốc như phích, đài, quạt, xe đạp, chăn, họa báo, tranh dán tường và trước tác của Mao Trạch Đông.   Hồi đó, nhà nào có được cái phích, chiếc đài, cái xe Trung Quốc thì cũng thuộc diện gia đình đặc biệt. Nhưng có một người nông dân làng tôi, ông C. có được một cái phích con công Trung Quốc. Vì sao ông C lại có?   Vì ông có người em làm ở Bộ Ngoại giao. Ông cán bộ Bộ Ngoại giao có đi sứ ở Trung Quốc. Khi hết nhiệm kỳ trở về, ông tặng cho anh mình một cái phích Trung Quốc.   Cái phích là một tài sản lớn của ông C và cũng là niềm tự hào của ông vì có đứa em là một nhà ngoại giao. Phích là để dùng hàng ngày, nhưng ông lại ít khi dùng trừ những dịp đặc biệt trong năm. Khi không dùng đựng nước nóng, ông cho chiếc phích vào tủ kính và khóa chặt lại nhưng cứ đôi ngày lại mang ra lau chùi cẩn thận. Hễ có ai đến chơi, ông lại nói về chiếc phích và câu cuối cùng là: “Phích Trung Quốc là nhất thế giới’’.   Nhưng vào ngày 17 tháng 02 năm 1979, ông đã mất đứa con trai yêu quí của mình tại Lạng Sơn trong cuộc chiến đấu chống lại quân xâm lược Trung Quốc. Ngày đó, làng Chùa của tôi có 5 chàng trai đã hy sinh trong cuộc chiến đấu chống xâm lược Trung Quốc. Khi nghe đài thông báo Trung Quốc đã tấn công toàn biên giới phía bắc, ông đã không tin vào tai mình. Ông chạy khắp làng hỏi mọi người có đúng việc Trung Quốc xâm lược Việt Nam đốt phá nhà cửa và tàn sát dân thường không.   Khi biết đó là sự thật, ông đã ngã quỵ xuống sân và khóc rống lên. Và đau đớn hơn là khi ông nghe tin con trai ông đã hy sinh trong ngày đầu tiên của cuộc chiến tranh chống quân xâm lược Trung Quốc. Ông như người tâm thần không ăn, không uống và lang thang trong làng, ngoài cánh đồng và không nói một câu gì.   Rồi đến buổi chiều hơn một tháng sau, người ta thấy ông vác một chiếc mai và tay xách chiếc phích con công Trung Quốc mà ông coi đó như một báu vật lặng lẽ ra cánh đồng. Mọi người nhìn theo ông không biết chuyện gì đang xẩy ra với ông. Đến cuối cánh đồng, ông đào một cái hố rồi ném chiếc phích Trung Quốc xuống. Lấp đất đầy chiếc hố chôn chiếc phích rồi cứ thế dậm chân lên như nèn cho thật chặt để không bao giờ phải nhìn thấy chiếc phích nữa.   Vừa dậm chân, ông vừa gào to:   ’’Tao chôn chúng mày xuống đất. Tao đời đời kiếp kiếp nguyền rủa chúng mày’’.   Mấy ngày sau người em làm cán bộ ngoại giao về thăm ông, ông nói với người em nếu không chôn hết những gì của Trung Quốc có trong nhà thì ông sẽ từ mặt người em và không bao giờ cho người em được đặt chân vào ngôi nhà của tổ tiên, ông bà họ mà ông đang trông giữ.   Tôi không biết người em ông có đủ can đảm chôn hay vứt bỏ hết những hàng hóa mà ông mang từ Trung Quốc về trong thời gian làm việc ở sứ quán Việt Nam tại Trung Quốc không. Nhưng người làng tôi nói, từ sau những ngày ấy, họ rất ít thấy người em ông C về thăm ông.   Có lần, ngồi uống trà với ông C, tôi hỏi ông:   - Gia đình ông cũng có những người thân hy sinh trong hai cuộc chiến tranh chống Pháp và Mỹ mà sao ông không mang nỗi hận thù đau đớn như đối với xâm lược Trung Quốc? Ông trợn mắt, nói như quát:   - ‘’Chú cũng học hành mà ngu. Vì sao à? Vì thằng Trung Quốc là đồ phản bội. Miệng nó nói hảo hảo nhưng mưu mô của nó với người Việt Nam độc ác hơn quỉ dữ. Hàng ngàn năm nay nó chưa bao giờ thực lòng với người Việt Nam thế mà tôi cũng ngu vì tin nó. Thà nó cứ rõ ràng như thằng Pháp, thằng Mỹ lại là chuyện khác’’.   Rồi tôi đi làm xa ít có dịp về làng. Chỉ nghe người làng kể lại rằng, thi thoảng ông vẫn ra cuối cánh đồng, nơi chôn phích Trung Quốc rồi cứ dậm chân nèn chặt đất như sợ cái phích trồi lên. Và cho đến khi chết, cứ lúc nào nhìn thấy thứ gì của Trung Quốc là ông lại gầm lên.   Cuộc chiến tranh xâm lược của Trung Quốc đã đi qua 40 năm. Nhưng tất cả những gì xẩy ra mới như ngày hôm qua. Không có gì và không có kẻ nào che được lịch sử. Người làng tôi thời đó hầu như đều biết câu chuyện chôn phích Trung Quốc của một người nông dân có tên là C.   Tôi nhận thấy rằng: Khi ông chôn chiếc phích Trung Quốc xuống đất lại là lúc ông mở ra một sự thật. Và tôi chỉ là người chép lại một trong hàng triệu triệu câu chuyện về thái độ của người dân Việt Nam đối với nhà cầm quyền Trung Quốc mà thôi./.
......

17 kinh nghiệm đối nhân xử thế giúp cuộc sống bình thản hơn

Hoan Pham 1. Người tổn thương ta, ta vẫn cứ mỉm cười bởi vì ta không thích so đo cùng người.   2. Người lừa gạt ta, khi ta biết rõ, nếu nhẹ nhàng thì hãy mỉm cười mà bỏ qua, nếu nặng thì ta tự giác rời xa.   3. Người bán đứng ta, hãy bảo trì quy tắc “một lần bất trung, trăm lần bất dụng”.   4. Người yêu thích ta, trong lòng ta luôn ghi nhớ và biết ơn người đã cho ta động lực.   5. Người trách mắng ta, ta cũng nên nhìn lại, nếu không đúng ta cũng đừng vì thế mà phá bỏ hình tượng của mình.   6. Người quan tâm đến ta, ta ghi nhớ hết thảy sự quan tâm này vào tận đáy lòng, có thể cái gì ta cũng không có nhưng tuyệt đối phải có lương tâm.   7. Người từng yêu ta, có đôi khi yêu lại là một loại tổn thương, nhớ kỹ tổn thương không phải là một phương thuốc hay.   8. Người bỏ rơi ta, ta sẽ không vì vậy mà hận họ bởi vì sẽ có ngày họ phát hiện ra người mà họ bỏ rơi là người mà yêu quý họ nhất!   9. Những người coi thường ta, ta không cần lưu tâm cũng không cần giữ lại trong lòng. Đôi khi giả vờ ngốc một chút cũng tốt, tự mình hiểu là được rồi.   10. Dùng tâm thái bình thản, ta sẽ nhìn thấy con người và mọi vật đều bình thản.   11. Người đối với ta luôn tính toán, khôn ngoan xảo trá, không có lương tâm, ta chỉ cần tránh xa là được.   12. Ta có thể bao dung hết thảy sai lầm của bạn bè, đừng nghĩ rằng tội lỗi kia là ta không chấp nhận được, hãy mở lòng ra, kỳ thực lòng bao dung là rất rộng lớn đấy!   13. Bất luận là lời thành tâm nào, ta cũng đều sẵn lòng nghe. Vậy ta cũng sẽ nói lời thành tâm với người để người sẵn lòng nghe ta!   14. Lúc ta buồn, bạn đến bên ta. Lúc ta vui ta muốn chia sẻ cùng bạn. Cho nên khi bạn buồn ta hãy đến bên bạn, khi bạn vui ta chia sẻ cùng bạn.   15. Phụ nữ đừng ỷ lại vào sắc đẹp, phụ nữ có tâm đẹp mới là đẹp nhất!   16. Đừng làm một người “tùy tiện” bởi vì “tùy tiện” là điều kiện tiên quyết để trở thành “thấp hèn”.   17. Đừng thành lập hạnh phúc của mình trên nỗi thống khổ của người khác, bởi vì “hạnh phúc” đó suy cho cùng cũng là một loại “thống khổ” mà bạn chưa nhận ra mà thôi!
......

Rúng động vì bài thơ "Tóc Xưa" của BS Dương Văn Thiệt - nhạc sĩ Ngô Thụy Miên phổ nhạc

Lâm Ái   Và câu chuyện của :”Tóc xưa” :   Thi sĩ DƯƠNG VĂN THIỆT là một bác sĩ y khoa làm việc trong một bệnh viện ở thành phố Sài Gòn trước 1975, ngoài chuyên môn anh cũng có tài làm thơ cho vui.   Anh lấy vợ tương đối sớm, vợ anh cũng là Sinh viên Y khoa nhưng theo ngành dược, tên Thọ Chí.   Sau 30/4/1975, anh tiếp tục làm việc trong nhà thương, nhưng phải chịu sự hành hạ của bọn tiếp quản từ miền Bắc vào.   Một thời gian sau, anh chán nản, chịu hết nổi nên tìm đường vượt biên cùng vợ và con nhỏ. May mắn được tàu Anh quốc vớt, gia đình anh được đưa vào định cư tại xứ sở Nữ hoàng năm 1979.   Sau vài năm định cư, cả anh lẫn chị đều lấy lại được bằng hành nghề. Anh chị dọn về ở Bolton, một thành phố nhỏ gần Manchester.   Chồng hành nghề bác sĩ gia đình, vợ thì làm việc cho một dược phòng. Đời sống của họ trôi qua êm đềm hạnh phúc. Các cháu đều học hành giỏi giang, tốt nghiệp đại học và đều có việc làm vững chắc.   Năm 2010 phát hiện vợ bị ung thư, bác sỹ Thiệt đã xin nghỉ việc để chăm sóc vợ và đưa cô đi du lịch nhiều nơi, nhưng bệnh chỉ kéo dài hơn 2 năm, đến giữa năm 2012 thì chị qua đời.   Chị mất đi, tinh thần Th. suy sụp đáng kể. Anh biếng ăn, ngủ không được vì cảm giác hụt hẫng, thiếu vắng hình bóng của người bạn đời đã bốn mươi năm chia ngọt sẻ bùi, cùng nhau trải qua biết bao nhiêu khổ đau nguy hiểm.   Căn nhà vốn đã vắng vẻ vì các con của anh chị đều đã lớn, rời nhà đi làm xa, nay càng trống trải dễ sợ. Anh cô đơn lủi thủi ra vào, nhìn đâu cũng thấy đầy ắp kỷ niệm của chị. Nỗi đau mất mát tưởng chừng như không bao giờ nguôi. Thuở trước trong khi chị đang phải chữa bệnh ung thư bằng hoá trị và xạ trị, tóc chị rụng nhiều. Ngày nào Th. cũng phải đi vòng vòng nhặt tóc rụng của chị rơi rớt quanh nhà. Anh cũng cất giữ một số tóc rụng đó để làm kỷ niệm. Trong năm 2014 một lần tình cờ thấy được một sợi tóc của người quá cố vẫn còn vương ở lớp trong của gối. Trong cơn xúc động, anh viết một bài lục bát lấy tên là “Tóc Xưa” ..   Ngày nào nhặt tóc quanh đây Sợi nằm bên gối sợi bay ra vườn Sợi dài buộc mối yêu thương Sợi ngắn cột lấy nỗi buồn xa quê Mượt mà một thuở tóc thề Gió lùa qua tóc mân mê vai mềm .. Sợi nào đánh rớt bên thềm Nhặt về chờ tối ru đêm giấc nồng Sợi nào sáng gội chiều hong Gió đưa hương tóc qua song cửa mành Lạc vào ngõ vắng nhà anh Quen người quen cảnh không đành rời xa .. Tóc nào đen óng hôm qua Gởi vào trang sách bên ta mỗi ngày Sợi nào là sợi tóc mai Lòa xòa bên trán làm ai phải lòng Để mà sáng đợi chiều trông Sợi kề bên má sợi hôn môi người.. Sợi nào từ thuở đôi mươi Tóc tơ se kết tiếng cười nỗi đau Sợi nhìn ngày tháng qua mau Tóc xanh hôm trước bạc màu hôm nay Tóc xưa giờ đã xa bay Sợi buồn ở lại ngắn dài xót xa ..   Lời thơ thật thấm thía, mỗi chữ đọc chậm tưởng như một giọt nước mắt rơi đều xuống tim, lột tả tâm trạng đau đớn của người ở lại nhớ thương người đã ra đi. Hai câu kết nghe bâng khuâng như một tiếng thở dài…   Bài thơ sau sáng tác, bác sỹ Thiệt đã gởi cho một người bạn thân thời cùng học ngành y trước năm 1975, bác sỹ Lê Văn Thu đang sống ở Úc. Vốn trân trọng tình cảm của anh Thiệt đối với người vợ quá cố và cũng rất cảm động về những lời thơ ray rứt nên anh Thu đã mạo muội viết một bức thư gởi cho nhạc sĩ Ngô Thụy Miên đang sống ở Mỹ.   Thư anh Thu, đề ngày 18/2/2014, có đoạn viết:   “Tôi có một người bạn cùng lớp y khoa, hiện ở bên Anh, mới mất vợ cách đây gần 2 năm. Anh ấy rất thương vợ và đã làm rất nhiều thơ.   Khi chị ấy mất, anh đã chôn hết thơ theo vợ; nhưng mới đây, trong một lần thấy được sợi tóc của vợ sót lại bên gối, anh đã viết được một bài thơ mà chúng tôi khi đọc đều thấy xúc động.   “Biết anh là một nhạc sĩ có tài phổ nhạc – chính những bản nhạc phổ thơ của anh mà mọi người, nhất là giới sinh viên thuở trước, mới biết đến Nguyên Sa – tôi xin mạn phép gởi anh bài thơ “Tóc Xưa” để anh xem. Nếu như bài thơ gợi cho anh chút cảm hứng thì xin anh phổ nhạc giùm. Anh Thiệt không nhờ tôi, nhưng tôi vốn rất thương anh ấy qua tư cách và tình cảm của anh ấy, và đồng thời rất quí trọng Thiệt, mặc dù mới quen – thấy anh chị rất hiền hòa, đôn hậu, khiêm nhượng – nên muốn được làm trung gian để giới thiệu bài thơ đó với anh.”   Đến ngày 5/8/2014 anh Thu nhận được email của Nhạc sĩ Ngô Thụy Miên với nội dung sau: “Dear anh Thu. Viết vội gửi anh bản chép tay Tóc Xưa tôi phổ từ bài thơ của anh Dương Văn Thiệt. Tiếc là sáng nay mới biết software Encore viết nhạc của tôi bị bịnh, nên không thể gửi bản máy computer viết đẹp hơn nhiều ! Như anh đã biết vì hoàn cảnh riêng, tôi đã không còn sinh hoạt âm nhạc, văn nghệ… Nhưng mến anh chị, cũng như quí tình bạn của hai anh, và nhất là tình nghĩa vợ chồng của anh Thiệt, tôi phổ nhạc bài thơ Tóc Xưa và mong đó là một kỷ niệm đẹp cho anh ấy. Thân, “Bình”(Ngô Quang Bình là tên thật của n/s Ngô Thụy Miên)   Trước nhất là bản viết tay phổ nhạc theo Tóc Xưa viết theo âm giai trưởng gắn điệu Boston. Điều đặc biệt là lời thơ được giữ nguyên văn, không sửa một chữ.   Một tuần sau, anh Thu lại nhận được bản Tóc Xưa thứ hai do Ngô Thụy Miên viết theo cung thứ cùng điệu Slow, cùng lời chú thích .. “Mong rằng khi anh vui hãy nghe version 2, và khi buồn thì nghe version 1. Đó là để cân bằng tâm hồn mình với một kỷ niệm sống mãi với thời gian và không gian…” Khi anh Thu chuyển lại cho tác giả bài thơ, anh Thiệt hai bản phổ nhạc, quá xúc động, anh Thiệt nói sẽ đóng khung bản nhạc và để bên cạnh di ảnh của vợ với hy vọng chị sẽ được an ủi về món quà đầy ý nghĩa này. Sau này, trong thư trao đổi giữa Nhạc sĩ Ngô Thụy Miên và Nhà thơ Dương Văn Thiệt, Ngô Thụy Miên viết:   “Hình như ở tuổi 60-70, người ta thường hay nhắc đến, hoặc dùng chữ “Xưa” như mắt xưa, áo xưa, dáng xưa, người xưa,… để kể lại một câu chuyện, để nhắc lại một ngày tháng nào ? Có phải “Xưa” đó luôn là những kỷ niệm đẹp không hề phai tàn qua năm tháng, là những nỗi nhớ nhung chẳng hề quên lãng qua bao thăng trầm, đổi thay của cuộc sống ?   Có lẽ trong trái tim của tất cả chúng ta, “Xưa” cũng chính là nỗi mất mát, niềm tuyệt vọng nào đó đã thoáng qua nhưng mãi ở lại vĩnh viễn trong ký ức sâu thẳm nhất của đời mình”. Trong tâm tình đó, xin chia sẻ với người nghe hai ca khúc được viết theo cung trưởng và thứ tôi đã phổ từ cùng một bài thơ của nhà thơ Dương Văn Thiệt bên trời Âu (bạn của một đồng môn Nguyễn Trãi, Lê Văn Thu)”. (Ngô Thuỵ Miên, 10/2014)   Ca khúc TÓC XƯA, sáng tác năm 2014 cũng là ca khúc cuối cùng trong sự nghiệp sáng tác của nhạc sỹ Ngô Thụy Miên. Bài hát cùng hai version lần đầu được trình bày bởi tiếng hát của nữ ca sỹ Đoàn Thanh Tuyền, em vợ nhạc sĩ Ngô Thụy Miên (tức con gái thứ của cố nghệ sĩ Đoàn Châu Mậu). Cô soạn hòa âm, đệm đàn và hát thu. Sau đó TT Thúy Nga đã ghi hình trên sân khấu PBN, bài Mắt Xưa với tiếng hát của nam danh ca Bằng Kiều cùng Version điệu Slow .. Tri ân, tôn vinh nhạc sỹ tình ca tài hoa NGÔ THỤY MIÊN trong bài viết bổ sung, gắn với bài sáng tác cuối cùng trong đời, khi cảm xúc trước TY trân quý của vị bác sỹ ko quen biết tận trời Âu dành cho người vợ quá cố Dương Văn Thiệt, nên ông đã chọn bài thơ đầy cảm xúc của thi sỹ nghiệp dư để phổ nhạc.   Mời các bạn vào đọc bài viết tổng hợp của Kyphan và tác giả Lê Văn Thu, cùng nghe nhạc khúc con tim diễm tuyệt “Tóc Xưa” qua phần trình bày của những chất giọng hay, để hoài nhớ những kỉ niêm về mái tóc người xưa cùng nhạc sỹ tài hoa Ngô Thụy Miên ..   Ca sĩ Bằng kiều : Bằng Kiều: https://youtu.be/iARV3ZYj6rw (tuyệt)
......

Thương nhớ miền Tây: Một chục không phải là 10

Với cây bẹo giới thiệu hàng hóa của chiếc ghe có lẽ là nơi xuất phát một chục có đầu. (Hình: Dân Huỳnh/Người Việt) Lê Đại Anh Kiệt CẦN THƠ, Việt Nam (NV) – Khi dư luận xôn xao tin vui sắp khánh thành cầu Mỹ Thuận, nhà văn Sơn Nam viết bài “Vĩnh biệt con phà Mỹ Thuận.” Khi Sài Gòn di dời chợ đầu mối, nhà văn Võ Đắc Danh viết ký “Phiên chợ trăm năm” giã biệt chợ rau Cầu Muối… Theo quy luật cuộc sống, cái này sinh ra thì có cái khác mất đi. Lục tỉnh, miền Tây cũng vậy. Những khu công nghiệp, khu dân cư lấn át cánh đồng, con trâu không còn chỗ đứng, con diều giấy thưa dần trên bầu trời và lối sống, cách mua bán nghĩa tình nồng hậu một chục không phải là mười cũng thành ký ức của một thời.   Miền Tây đâu phải xa xôi. Cách đây hơn 20 năm, từ Sài Gòn đi về lục tỉnh, qua An Lạc, Bình Điền đã cảm nhận hơi hướng miền Tây với màu xanh đồng ruộng bao quanh những vườn xoài cổ thụ. Qua khỏi Bình Chánh đã lọt vào miền Tây đích thực với đồng lúa bạt ngàn cò bay thẳng cánh và những vườn cây xanh lặc lìa trái ngọt. Không bông ô môi, vắng hẳn tiếng chày Ngày nay cũng trên con đường ấy, hình ảnh miền Tây bị những khối nhà bê tông che khuất. Màu xanh đặc trưng của miền Tây bị những trụ khói đen, những nhà máy cấu trúc sắt thép khổng lồ băm nát. Bầu trời giăng giăng dây điện không gian bị ngăn cách nên vắng bóng cánh cò và ngay trẻ con cũng không có nơi để thả lên ước mơ bầu trời qua con diều giấy. Câu hát “Mỗi lần thấy bông ô môi nở hồng trong gió chướng, mỗi lần nghe tiếng quết bánh phồng rộn rã đón Xuân sang, mỗi lần có dịp về Vĩnh Long đi ngang Tân Ngãi thấy nhà chợ Trường An” của cố nghệ sĩ Út Trà Ôn đã trở thành cổ tích. Cây ô môi, cây gòn, cây quao, cây me tây, cây trôm hay còn gọi là lim xẹt… biết bao loại cây thân thuộc của miền Tây đã gần như tuyệt chủng theo đà công nghiệp hóa. Hai bên đường ngang Tân Ngãi đã bị nhà cao tầng che chắn, không còn thấy nhà chợ Trường An như hình ảnh đặc trưng của đất Vãng (*). Tiếng chày quết bánh phồng gõ nhịp hằng đêm cũng tắt lâu rồi. Về đâu mùa nước nổi Thiên nhiên miền Tây ngày xưa có mùa nước nổi nằm vắt ngang giữa hai mùa mưa nắng. Nước từ đầu nguồn sông Tiền, sông Hậu, sông Vàm Cỏ, từ biên giới phía Tây chảy tràn đồng về phía Đông ra biển mang theo bao nhiêu tôm, cá, trăn, rùa và nhiều sản vật khác nào là điên điển, cà na, bông súng, bông hẹ… đặc biệt là hàng vạn hàng triệu tấn phù sa như sữa mẹ vun bồi sức sống trù phú. Nước về chậm rãi, ở đầu nguồn một ngày đêm chỉ lên vài tấc. Người dân miền Tây nồng hậu đón chờ nước về, nước xuống và đặt tên cho nước mùa này rất thân thương là “nước bạc” nôn nao đồn đoán nước nhỏ hay nước lớn. Dọc các triền sông, kinh rạch, những hàng đáy, vó lưới mọc lên đón cá, đồng thời cũng tạo thêm nét đẹp chất thơ cho miền Tây. Từ cuối thập niên 1990 mùa nước nổi hiền hòa ấy lại bị gọi bằng cái tên phản cảm là mùa lũ. Người ta đào kinh, đắp lộ ngăn đường nước suông nên chỗ này bị ninh ngập úng, chỗ kia héo khô thiếu nước. Đến nay Trung Quôc đắp đập chặn dòng ở đầu nguồn, mùa lũ cũng không còn, miền Tây khát khao nước ngọt ngay trong mùa lũ và đang bị chìm dần trong làn sóng thủy triều. Nước biển xâm nhập càng lúc càng sâu và người dân miệt vườn chưa có khái niệm, chưa có ý thức phải thích nghi với hệ sinh thái ngập mặn theo sự chu chuyển của đất trời và của cả con người đã lạm dụng khai thác quá mức lượng nước ngầm trong lòng đất. Họp chợ trên sông. (Hình: Nguyen Vinh Quang/Pixabay) Một thời sông nước Đất đai tươi tốt, cây trái dồi dào thành hàng hóa cho các vùng miền khác, ngược lại ít làng nghề, thiếu các hàng tiểu thủ công nên nhu cầu giao lưu hàng hóa hình thành rất sớm. Con người miền Tây sông nước ngày xưa đi lại vận chuyển hàng hóa bằng đường thủy là chính, họ quần tụ thành phố thị theo truyền thống trên bến dưới thuyền và cả những chợ nổi trên sông. Nhà vườn bán sỉ thậm chí bán mão, sang từng ghe hàng cho thương lái. Thương lái địa phương cũng len lỏi đến từng vườn để mua hàng. Đường xa, tốc độ đi ghe chậm, trái cây chín dễ hư, con người lại phóng khoáng nên việc mua bán rất nhanh gọn ít kỳ kèo bớt một thêm hai và phương tiện đo lường cũng vậy. Trong bốn cách cân, đo, đong, đếm thì người miệt vườn chuộng nhất là cách đếm. Nó gọn lẹ, không cần công cụ. Ngày xưa nếu có ai hỏi mua ký cam, ký quýt, ký dưa hấu sẽ là chuyện mắc cười. Từ vườn tới chợ, mua bán trái cây không ai cần đến cái cân mà chỉ đếm. Tùy theo từng loại trái, từng mặt hàng, mua sỉ mua lẻ mà có những đơn vị đếm khác nhau. Với những trái to có giá trị như dừa, dưa hấu, bưởi, mua lẻ có đơn vị là một trái, cặp (hai trái) hoặc là một chục. Mua sỉ thì tính theo đơn vị là trăm, thiên (ngàn). Bông súng, đặc sản mùa nước nổi của miền Tây. (Hình: Lê Đại Anh Kiệt) Chỉ đếm, rất hiếm đo, đong, cân Với các loại quả nhỏ như cam, quýt, xoài mua lẻ vẫn đếm bằng đơn vị trái, chục, nhưng mua sỉ thì kết hợp giữa đong và đếm. Đơn vị đong cũng là bao bì cho hàng hóa là cái cần xé (**). Người ta không đong bao nhiêu lít cam hay cân bao nhiêu ký cam mà tính đơn vị bằng cần xé. Trái cây từ vườn hái cho vô cần, đóng gói và tính tiền theo đơn vị cần. Cách này rất tiện dụng cho nhà vườn lẫn thương lái và đến lượt mình các thương lái sang hàng cho chành vựa hoặc các tiểu thương bán lẻ cũng đếm bằng cần. Hiện nay, ở các tỉnh miệt vườn, Vĩnh Long, Bến Tre… nhà vườn vẫn còn duy trì cách bán này. Không chỉ với trái cây mà ngay cả vật nuôi như gà, vịt, trứng, người miền Tây cũng tính theo phương cách đếm. Ngay cả cá con, cá giống, cũng tính theo đơn vị đếm con. Nhưng với các loại cá quá nhỏ như cá tra giống người ta cũng kết hợp giữa đong và đếm. Múc vài vợt cá, đếm mẫu xem mỗi vợt có bao nhiêu cá con và từ đó lấy con số trung bình của vợt làm đơn vị tính. Thí dụ, một vợt quy là 120 con, thì 10 vợt tính thành 1 thiên 2. Với các chế phẩm từ nông sản như bánh tráng, bánh phồng cũng tính bằng cách đếm nhưng đơn vị tính là xấp. Một xấp có thể từ 10, 20, 50 cái tùy theo từng vùng. Rau, cải bán bó. Đồ hàng bông như bắp cải, bông cải thì bán bắp, tức nguyên một cái. Lá chuối tươi, lá chuối khô để gói bánh, gói hàng thì tính theo xấp. Một xấp có bốn tàu, xé ra thành tám tờ. Người bán có lòng thì phân ra các loại lá lớn nhỏ khác nhau để theo từng xấp, vì giá khác nhau. Chuối thì tính quày (buồng), nải. Một quày có nhiều nải. Nếu mua nguyên quày thì khuyến mãi luôn những nải chót có trái nhỏ không ngon bằng các nải ở phía trên. Nguồn: https://www.nguoi-viet.com/tet-2021-toyota/thuong-nho-mien-tay-mot-chuc-khong-phai-la-10/?fbclid=IwAR2LFBSavyggzgwbhg23ggaqzYWm5bYnQNGDCsEM9_VsOM_lTMlVFr0_G50  
......

Thấy bóng mẹ già mà thương, biết bao giờ bà mới gặp được con?

Mẹ Phạm Đoan Trang Nguyễn Thúy Hạnh   DẤU CHẤM HỎI   Tối mồng hai Tết, chúng tôi rủ nhau đến chúc tết mẹ của Đoan Trang. Những ngày này chắc bà nhớ thương con gái nhiều lắm. Vẫn biết gặp có thể làm phiền bà, nhưng trong lòng thôi thúc chúng tôi vẫn cứ đến dẫu chỉ được nắm tay bà, ôm bà một cái rồi đi ngay cũng mãn nguyện, để bà hiểu rằng Đoan Trang không cô đơn, không bị bỏ rơi.   Trên đường đi chúng tôi gọi cho bà nhiều cuộc điện thoại nhưng ko thấy bà nghe máy. Đành nhắn tin. Lát sau bà nhắn lại rằng bà đang đi chúc tết ko có ở nhà. Chúng tôi gọi lại luôn thì bà nghe máy, chúng tôi bảo sắp đến nơi rồi, chỉ còn khoảng 2km nữa, bà đành đồng ý để chúng tôi đến. (Nhà anh trai Đoan Trang ở xa trung tâm, bà ở với con trai).   Khi chúng tôi đến gần nhà, bỗng thấy bà đang đi trên đường, về phía chúng tôi. Mừng quá chúng tôi dừng xe, và bảo bà rằng ko phải vào nhà nữa, gặp ở đây là được rồi. Bất chợt bà ôm lấy chúng tôi, nức lên và oà khóc. Mẹ Phạm Đoan Trang   Trời lạnh giá, đường khuya không một bóng người, chúng tôi cứ đứng ôm nhau giữa ngã tư trong tiếng nức nở nghẹn ngào của bà mẹ. Bà áy náy, buồn vì không thể tiếp đón chúng tôi ở nhà. Cứ như vậy bà khóc thành tiếng, “Con ơi, các bạn con đến chơi mà mẹ ko tiếp được”, bà thốt lên rồi lại nức nở. Dường như lâu lắm rồi bà mới khóc, nước mắt lặn vào trong hôm nay mới trào ra. Chúng tôi cố kìm nước mắt, động viên bà.   Sợ đứng giữa đường lạnh, chúng tôi giục bà đi vào nhà, dẫu trong lòng bịn rịn chưa muốn chia tay.   Chúng tôi đứng lặng im nhìn theo bà, lưng còng, mỗi bước chân nhấc lên khó nhọc như thể bị gắn vào mặt đường, tiếng nức nở vẫn ko ngớt vọng lại. Rồi bóng bà khuất dần vào đêm chỉ còn mờ mờ một dấu chấm hỏi... Bao giờ trời mới sáng?  
......

Câu chuyện lịch-sử ít ai biết ?

  Vũ Toàn Thắng   Có đến 90% khả năng là bạn chưa biết gì về câu chuyện lịch sử này. Bởi vì...những bậc trí thức, học giả, những nhà nghiên cứu và giảng dạy lịch sử ở VN cũng không biết khi trả lời câu hỏi:   "Trước thế kỷ 20, cuộc xâm lược cuối cùng của Trung Quốc vào Việt Nam là cuộc xâm lược nào? Trong sự kiện ấy, ai là tổng chỉ huy của quân đội Trung Quốc? Ai là người đánh bại đội quân xâm lược đó?   Hầu hết người được hỏi đều trả lời: Đó là cuộc xâm lược của Mãn Thanh thời Hoàng đế Càn Long vào năm 1789, chỉ huy đội quân xâm lược là Tôn Sỹ Nghị, người đánh bại đội quân xâm lược đó là Hoàng đế Quang Trung.   Chỉ có một học giả duy nhất trả lời đúng: Cuộc xâm lược cuối cùng là vào thế kỷ 19, thời Từ Hy thái hậu của Mãn Thanh, chỉ huy đội quân xâm lược là Phùng Tử Tài, còn người đánh bại cuộc xâm lược đó của Trung Quốc là… thực dân Pháp. Tại sao hầu hết những người am tường sách vở ở Việt Nam mà tôi có dịp được hỏi lại hoàn toàn không nhớ gì về cuộc xâm lược trong thế kỷ 19 này của Trung Quốc?   Vì nó hoàn toàn bị xoá khỏi lịch sử. Nó không được dạy trong chương trình sử ở cả bậc đại học lẫn trung học.   Cuối thế kỷ 19, Việt Nam đối diện với hai siêu cường, Pháp và Mãn Thanh, một bên đến từ phương Tây, mang theo nền văn minh của chủ nghĩa tư bản, một bên là thiên triều ngàn năm vẫn đang chìm đắm trong ảo giác mình là trung tâm của thế giới.   Ngay sau khi Pháp lấy Nam Kỳ, Mãn Thanh cũng lập kế hoạch đánh chiếm miền Bắc.   Mãn Thanh quyết tâm đánh chiếm Bắc Kỳ vì Việt Nam đã suy yếu, và nhằm bảo vệ mô hình thiên triều - chư hầu ngàn năm. Pháp thì quyết lấy nốt phần còn lại. Hai bên tất yếu bước vào một cuộc đụng đầu lịch sử, dần dần đi đến chỗ đánh nhau ác liệt ngay trên lãnh thổ Việt Nam, qua một loạt trận đánh như Sơn Tây, Bắc Ninh, Hưng Hóa, Tuyên Quang năm 1883.   Mãn Thanh đã quyết tâm đến mức dốc tổng lực đánh bại Pháp trên đất liền, chiếm toàn bộ vùng trung du phía Bắc, áp sát khu vực đồng bằng sông Hồng. Thủ tướng Pháp phải từ chức. Nhưng quân Pháp lật ngược thế cờ bằng cách mở ra chiến trường trên biển, đánh chiếm đảo Đài Loan và huỷ diệt Bắc Dương hạm đội của Mãn Thanh ở Phúc Châu.   Mãn Thanh ban đầu thấy chỉ khả thi khi đặt mục tiêu giữ lại vùng Bắc Kỳ, nhưng khi phải ký vào Hiệp ước Thiên Tân 1885, Mãn Thanh buộc chấp nhận mất toàn bộ chư hầu Việt Nam.   Hiệp ước Thiên Tân 1885 giữa Pháp và Mãn Thanh đã tạo ra một bước ngoặt lịch sử cho cả Mãn Thanh và Việt Nam.   Nếu như việc phải nhượng địa Hong Kong cho nước Anh chỉ khiến Mãn Thanh thức tỉnh về khả năng kỹ thuật của phương Tây nhưng vẫn giữ vững niềm tin vào hệ thống thiên triều - chư hầu, thì đến khi mất chư hầu Việt Nam vào tay Pháp, ý thức hệ và cấu trúc thiên triều - chư hầu của họ bị đánh tận gốc rễ.   Việc Mãn Thanh không thể giữ Việt Nam trong cấu trúc thiên triều - chư hầu đã khiến Nhật Bản, lúc này đã trở thành một cường quốc, quyết định giành lấy một chư hầu khác của Mãn Thanh là Triều Tiên. Mãn Thanh tiếp tục mất Triều Tiên trong cuộc chiến Nhật Thanh 10 năm sau đó.   Từ đó, việc cấu trúc và ý thức hệ thiên triều - chư hầu bị sụp đổ toàn diện trong thế kỷ 19 trở thành một trong những nội dung chủ yếu của ý niệm “thế kỷ ô nhục” trong chủ nghĩa dân tộc Trung Hoa hiện đại.   Còn ở Việt Nam, do cuộc chiến Pháp - Thanh ảnh hưởng quá lớn đến số phận Việt Nam, nên dù xoá cuộc chiến này khỏi sách giáo khoa sử cho học sinh phổ thông, ngày nay, các sử gia ở Hà Nội vẫn phải dạy học sinh về một số điều liên quan đến cuộc chiến ấy: đội quân Cờ Đen của tướng Mãn Thanh là Lưu Vĩnh Phúc và Hiệp ước Thiên Tân 1885.   Đó là sự kiện không thể không dạy. Quân đội Lưu Vĩnh Phúc của Mãn Thanh đã lập hai chiến công là giết hai chỉ huy của Pháp trong hai trận ở Cầu Giấy, còn Hiệp ước Pháp - Thanh 1885 thì mở ra trang sử mới của Việt Nam.   Nhưng, nói về Lưu Vĩnh Phúc và Hiệp ước Pháp - Thanh mà lại không nói gì về cuộc chiến tranh quyết định quyền kiểm soát Việt Nam của hai nước Pháp - Thanh này, các sử gia của chúng ta đã cho học sinh phổ thông học một bức tranh lịch sử cận đại theo kiểu… Pháp xâm lược Việt Nam, rồi đột nhiên Mãn Thanh xuất hiện ký một hiệp ước quyết định số phận chúng ta.   Lưu Vĩnh Phúc vốn là quân Thái Bình Thiên Quốc, bị triều đình Mãn Thanh đánh bại, chạy sang Việt Nam làm thổ phỉ, gây ra vô số tội ác cho dân chúng. Triều đình Huế không thể đánh dẹp, phải nhờ Mãn Thanh đánh giúp. Nhưng khi triều đình Mãn Thanh cử quân đội vào Việt Nam để đụng đầu với Pháp, quân đội triều đình Mãn Thanh đã thâu nạp luôn đội quân thổ phỉ Lưu Vĩnh Phúc, ban cho phẩm hàm triều đình, thay vì tiêu diệt nó.   Sách giáo khoa sử lớp 7 hiện nay ở Việt Nam dùng khái niệm “quân ta” để gọi Lưu Vĩnh Phúc. Lối giáo dục này bắt đầu từ hơn 70 năm trước, khi sử gia Trần Văn Giàu và Trần Huy Liệu ở Hà Nội bắt đầu xây dựng bức tranh “lịch sử cận đại”. Lưu Vĩnh Phúc có tờ Hịch kêu gọi binh lính của mình đánh Pháp, trong đó, đoạn đầu tiên, ông nói rõ mục đích của cuộc chiến: "Việt Nam là chư hầu của Mãn Thanh, nay Pháp sang chiếm mất chư hầu của ta, ta và Pháp là kẻ thù không đội trời chung".   Sử gia Trần Văn Giàu làm gì khi trích dẫn bài Hịch này vào bộ sử “Bắc kỳ kháng Pháp”? Ông cắt bỏ đoạn mở đầu thể hiện rõ ý thức hệ và mục đích chiến tranh của họ Lưu đó đi. Nhờ thế, sử gia họ Trần dễ dàng gắn huân chương “tình hữu nghị chiến đấu của hai dân tộc Việt Trung” cho Lưu Vĩnh Phúc.   Xoá bỏ cuộc xâm lược của Mãn Thanh và cuộc chiến Pháp-Thanh vào thế kỷ 19, các sử gia miền Bắc xây dựng thế kỷ 19 theo mô hình phân đôi: một bên là thực dân Pháp xâm lược, nhà Nguyễn hèn nhát hàng giặc, một bên là “dân tộc” anh hùng kháng chiến chống ngoại xâm.   Trên cái nền bức tranh phân đôi con người làm hai tuyến, bên trái là “xâm lược phương Tây” và bên phải là “nhân dân anh hùng”, người ta lần lượt điêu khắc các nhân vật lịch sử sao cho "ăn khớp" với bức tranh ấy: Alexandre de Rhodes dĩ nhiên thuộc bên trái bức tranh, phong trào văn thân (vốn không có ý niệm về lòng ái quốc mà chỉ chống người theo đạo Thiên chúa để bảo vệ hệ thống phong kiến nơi họ có thể tìm thấy vị trí xã hội của mình) được xếp vào bên phải.   Vẽ bức tranh thế kỷ 19 theo cách ấy, các sử gia của Viện Sử học ở Hà Nội từ thập niên 1950 dễ dàng tiếp tục vẽ bức tranh của giai đoạn tiếp theo như cách chúng ta thấy trong các giáo trình “Lịch sử Đảng Cộng sản Việt Nam” ngày nay: “nhân dân” tuy anh hùng nhưng không có đường lối đấu tranh đúng đắn, liên tục thất bại cho đến khi Đảng Cộng sản ra đời, mang về Việt Nam vũ khí tối tân là con đường cách mạng vô sản. Đảng Cộng sản Việt Nam là nhân vật trung tâm của bức tranh. Lịch sử quốc gia thế kỷ 20 được đồng nhất với lịch sử Đảng.   Cách học ấy bắt đầu từ giữa thập niên 1950, đến nay đã kéo dài khoảng 4 thế hệ.   Trần Trọng Kim, người cha của sử học hiện đại Việt Nam, 1883-1953   Cuộc chiến Pháp -Thanh và sự thất bại của Việt Nam khi bị kẹt giữa hai siêu cường ấy đã được sử gia hiện đại đầu tiên của Việt Nam, Trần Trọng Kim, phân tích kỹ lưỡng trong “Việt Nam sử lược”, bộ sách giáo khoa lịch sử đầu tiên của nước Việt Nam, xuất bản vào 1919-1920. Cuốn sách này đã bị cấm ở miền Bắc sau 1954 và toàn quốc sau 1975. Nếu chấp nhận phục hồi ký ức về cuộc xâm lược của Mãn Thanh và cuộc chiến Pháp-Thanh thế kỷ 19, chúng ta sẽ phải chấp nhận bức tranh thế kỷ ấy như người cha của nền sử học Việt Nam đã khắc họa một cách khách quan: Đó là thế kỷ mà Việt Nam bị mắc kẹt vào hai gọng kìm Pháp-Thanh, bị giằng xé giữa hai mô hình “chư hầu của thiên triều phương Bắc” và “thuộc địa của thực dân phương Tây”, bị buộc phải lựa chọn giữa hai con đường “Tây phương hoá” hay “tiếp tục nằm trong vòng ảnh hưởng của vùng văn hoá chữ Hán”.   Điều đó có nghĩa là bức tranh lịch sử từ đầu thế kỷ 20 cũng cần được vẽ lại toàn bộ. Trong bức tranh này, vị trí của các lực lựợng chính trị, các phong trào xã hội, các vấn đề thuộc phạm vi tinh thần như lịch sử tư tưởng, văn hoá, văn học nghệ thuật… cũng sẽ được tái định vị một cách căn bản.   Năm 1987, sử gia Nhật Bản Tsuboi Yoshiharu xuất bản “Nước Đại Nam đối diện với Pháp và Trung Hoa”, phân tích thế kỷ 19, trọng tâm là thời Tự Đức, như là thời đại Việt Nam mắc kẹt giữa hai siêu cường. Cuốn sách được các học giả Nguyễn Đình Đầu, Bùi Trân Phượng, Tăng Văn Hỷ, Vũ Văn Kính dịch ra tiếng Việt và Trần Văn Giàu là người viết lời giới thiệu. Trần Văn Giàu đã đánh giá cách tiếp cận của Tsuboi là “mới mẻ” mà “quên” mất rằng, cách hiểu ấy về thế kỷ 19 đã ra đời ngay từ đầu thế kỷ 20, trước sử gia Nhật Bản ấy đến bảy thập niên, trong “Việt Nam sử lược”, cuốn sách mà chính các sử gia kiêm chính trị gia ở Hà Nội đã cấm đoán từ thập niên 1950 để độc quyền một cách kể chuyện lịch sử duy nhất.   Nhận thức về lịch sử (trả lời câu hỏi “chúng ta đến đây từ đâu và như thế nào?”) và lựa chọn chính trị (trả lời câu hỏi “chúng ta làm gì bây giờ?”) chỉ là hai mặt của một tờ giấy. Hiểu theo cách đó, như ta thấy qua câu chuyện phản đối đặt tên đường cho Alexandre de Rhodes nói trên, những lựa chọn của người Việt Nam hôm nay vẫn chìm đắm trong một màn sương mù của tư duy được đình hình từ giữa thế kỷ trước bởi Ban nghiên cứu Văn Sử Địa.   Lãng quên bài học thất bại khi đối diện yêu cầu lịch sử phải lựa chọn giữa Pháp - Thanh với tư cách là hai mô hình, hai thế giới, Việt Nam ngày nay tiếp tục đối diện câu hỏi ấy một lần nữa.   L’image contient peut-être : 1 personne, texte et gros plan  
......

Dưới hàng cờ đảng vinh quang- Dân lầm than!

Phạm Minh Vũ     Hôm qua ngày 8, Nguyễn phú trọng đã điện đàm với người thầy của mình là Tập để chúc mừng Tết cổ truyền.   Ngày 1-02 sau khi kết thúc đại hội đảng, ông trọng được mệnh danh là sĩ phu Bắc Kinh tiếp tục ở lại thêm nhiệm kỳ tổng bí thư lần thứ 3, vi phạm điều lệ đảng và sức khỏe hầu như không còn. Người cận kề thành thiên cổ, nhưng ông trọng vẫn cố bám víu cho thoả chí tham lam.   Những năm khi ông trọng lên nắm quyền, hầu như ông ta như một kẻ thừa thải giữa dân tộc. Là con rối cho Bắc kinh sai khiến, Tập muốn thâu tóm đất cho danh chính ngôn thuận thì ông trọng xây dựng dự luật đặc khu, tập muốn xâm lược Việt Nam khi đem giàn khoan HD981 cùng tàu chiến sang thì trọng kêu “nếu có xung đột trên biển làm sao tổ chức đại hội đảng”. Nhưng, khi người dân đóng góp ý kiến góp ý xây dựng đất nước thì ông trọng kêu “phải đấu tranh không khoan nhượng với phần tử cơ hội, phản động”, quả thật nói ông trọng hèn với giặc ác với dân quả không sai.   Lúc khai mạc hội nghị Tw 15, ông trọng khoe thành tích Việt Nam dập dịch thành công, là ý chí toàn đảng, là đảng quang vinh.   Nhưng, bắt đầu trưa nay, Thành hồ được lệnh giãn cách, cấm tụ tập đông người, Quảng Ninh Hải Dương thì nội bất xuất ngoại bất nhập. Và nhiều địa phương khác hầu như đang lo sốt vó vì dịch bệnh diễn biến phức tạp. Hải Dương có huyện phải chặt bỏ Đào vì không bán được. Có nơi dân không bán lay- ơn phải cho bò ăn, đau lòng hơn người dân phải ăn chuột trên rừng vì không còn gì ăn.   Và thành hồ hôm nay có lệnh giãn cách đồng nghĩa với việc nông sản, cây, hoa màu mà nông dân ngày đêm chăm bón cả mấy tháng mong gỡ gạc một chút, công sức đó đã bị tan thành mây khói.   Dịch khó khăn là thế, nhưng ông trọng gọi là lãnh đạo, ăn cơm của dân mà có đoái nhìn thấu những hoàn cảnh cơ cực trong mùa Tết này không? Tổ chức đại hội xong ông trọng đã đưa quyết sách gì mang lại lợi ích cho Nhân dân? Hay đại hội xong ông mặc kệ dân ngập chìm trong khốn khổ, trong nợ nần và âu lo vì rồi đây không biết sống ra sao khi nợ chồng nợ.   Ông trọng miệng vẫn nói vinh quang, nhưng nhìn hàng quất của dân đổ sụp trước cơ quan công quyền sừng sững, đổ sụp dưới hàng cờ đảng sao mà nhói đau đến thế, dân chỉ lầm than.   Dù chính phủ ông trọng, đảng ông trọng giỏi tới đâu đi chăng nữa mà để dân lầm than, bao cảnh đau thương như thế thì tất cả chỉ là... ba xạo!   Ngày mai, Dân đón tết nước mắt thay men rượu, đống nợ nần thay cho bánh chưng xanh.
......

Cuộc hội ngộ bên song sắt bệnh xá!

  Ảnh: Luật Sư Trịnh Vĩnh Phúc   Phạm Minh Vũ   Đinh Thị Thu Thủy là một nhà hoạt động xã hội tích cực, , Chị là một người phụ nữ miệt thứ Hậu Giang dáng nhỏ nhắn và xinh đẹp, đẹp cả tâm hồn. Chị Thủy là thạc sĩ nuôi trồng thủy sản, một người mẹ đơn thân. Chị trước đây làm cho một số công ty quốc tế, với khả năng và triển vọng có được về một tương lai tươi sáng phía trước. Thấy vấn nạn ung thư đang ngày một gia tăng bởi nguồn thực phẩm bẩn, chị chấp nhận bỏ về quê nhà để làm nông nghiệp sạch, chủ vườn rau và trái cây nho nhỏ.   Chị Thủy còn mở một homeschool vì yêu trẻ nhỏ, và tự khi nào những hàng xóm ở quê chị hàng ngày đều gửi trẻ nhỏ cho chị giữ miễn phí, Mẹ Thủy không chỉ con của chị gọi, mà những em bé quanh xóm đều gọi chị như thế. Chị là một người hiền lành, chất phác và tốt tính, hàng xóm rất yêu thương vì những việc chị làm. Chị hay tổ chức những buổi dọn vệ sinh môi trường quanh khu vực chị ở cùng con chị và các em nhỏ quanh xóm, chị làm việc đó là nâng cao ý thức bảo vệ môi trường cho các con.   Ý thức trách nhiệm xã hội cao, chị không phớt lờ những hiện tượng đang xảy ra với chủ quyền đất nước, năm 2018 mùa hè đỏ lửa, cả nước sục sôi vì dự luật Đặc khu hay còn gọi là luật bán nước sắp được Quốc hội thông qua, chị đã cùng những người Dân yêu nước xuống đường phản đối, chị đã bị công an Việt nam đánh đập thậm tệ vì chị đã dám bày tỏ tình yêu quê hương.   Chị cũng hay sử dụng facebook để bày tỏ chính kiến của mình, trên phương diện xây dựng, góp ý để những chính sách công của nhà nước làm cho đúng đắn, thế nhưng, đảng cộng sản cho rằng đó là những hành động và việc làm ‘’tuyên truyền’’ chống lại họ, nên họ bắt giam và mới đây ngày 20-01-2021, phiên tòa chóng vánh ở tòa Hậu Giang đem chị ra xét xử vì tội yêu nước và bày tỏ chính kiến về môi trường cũng như xã hội với mức án 7 năm tù.   Chị Thủy chỉ thực hiện quyền công dân và bày tỏ chính kiến của mình qua mạng xã hội facebook với các bài viết – chia sẻ đều mang nội dung nhã nhặn, mang tính góp ý, xây dựng về môi trường, xã hội và chủ quyền đất Nước, biển đảo. Thủy mong tiếng nói nhỏ nhoi ấy được nhà cầm quyền lắng nghe, mong thay đổi cho quê hương đất Nước tốt đẹp hơn, tiến bộ hơn và văn minh hơn.   Lâu nay tưởng rằng những ai phản quốc mới bị kết án, thế mà yêu nước lại bị bản án nặng nề, còn những kẻ phản quốc thì lại hô hào đảng vẫn vinh quang và họ gọi nhau là ‘’đồng chí’’.   Hôm nay, theo thông tin Luật Sư Trịnh Vĩnh Phúc cho biết, chị Thuỷ bị ngất xỉu trong phòng giam do bị bệnh và điều kiện sinh hoạt kém. Chị bị bệnh rối loạn tiền đình, hở van tim, thiếu canxi và mất ngủ trầm trọng...và chị đã chuyển đi cấp cứu.   Chiều 3/2, gia đình nhận được tin báo bằng thư của Trại tạm giam sau 4 ngày chị đã nhập viện.   Một cuộc hội ngộ thật cảm động mà thật xót xa, con ôm mẹ không phải trong niềm vui hạnh phúc bởi ngày con hay tin đạt học sinh giỏi, hay ngày lễ nào đó… mà cuộc hội ngộ trong song sắt trên giường bệnh, nơi không hoa càng không có bánh, chỉ nước mắt và sự nghẹn ngào cho cả đôi bên.   Bởi đâu người yêu nước thì lại bị hành hạ, đối xử tàn bạo đến thế? Chị Thủy hiền và đáng thương thế cơ mà?  
......

Xin được quỳ xuống cho các thế hệ sau được đứng thẳng

Martin Luther King quỳ gối - Ảnh tư liệu,  Đó là hành động được chính Martin Luther King thực hiện. Hôm đó, ngày 1-2-1965, khi dẫn một nhóm biểu tình trên đường đến Tòa án Dallas tại Selma (Alabama), King nghe tin hơn 250 người da màu vừa bị bắt. Và ông đã quỳ xuống để cầu nguyện. Hành động này sau đó trở thành hình ảnh có ý nghĩa như là sự cầu nguyện cho bình an…   Khách Huyền Đao|   Sáng nay, tôi bắt gặp trên Twitter cái tweet của một luật sư người Arab, đạo Hồi. Ông ta viết ngắn gọn:   "Năm 2017, đứa con 8 tuổi của tôi hỏi rằng liệu nó có bị đuổi ra khỏi nước Mỹ hay không? Sáng hôm qua, thằng con giờ đã 12 tuồi, hỏi tôi rằng đứa em gái của nó sau này có thể trở thành tổng thống Mỹ hay không?"   Dòng tâm sự này gợi lên trong tôi nhiều thứ và tôi chợt giật mình, khi nhận ra rằng chỉ sau một đêm mà Hoa Kỳ đã thay đổi quá nhiều. Một cảm giác khó tả.   Tuổi của tôi. Tánh khí của tôi. Chắc chắn sẽ không bao giờ có thể làm chánh trị hay nghĩ tới chuyện làm một viên chức của chánh phủ - dù tôi từng là nhân viên (quèn) thuộc liên bang suốt nhiều năm trời. Nhưng đọc xong dòng tweet ấy, tôi không thể không nghĩ tới mấy đứa nhỏ da màu vẫn được cha mẹ dắt đi bộ ngang nhà tôi mỗi ngày .. . Trong đám con nít quen mặt này, vàng, trắng, đen, nâu ... đủ cả. Biết đâu, một ngày nào đó, một đứa trong đám nhóc ấy sẽ trở thành những người mang trọng trách của quốc gia?   Tôi chưa từng viết bài khen ngợi Biden, dù đã phải đọc rất nhiều những comment khích tướng. Hôm qua, lúc cắm cúi chuyển ngữ bài diễn văn nhậm chức, tôi dừng lại thật lâu khi viết đến đoạn ông nói thoáng qua về buổi lễ nhậm chức của Tổng thống Woodrow Wilson từ 108 năm về trước và câu chuyện đoàn diễu hành đòi quyền bình đẳng bầu cử của Woman Suffrage Procession, để rồi nhấn mạnh đến sự kiện Hoa Kỳ lần đầu tiên có một Phó Tổng thống là phụ nữ, lại còn là người da màu. Ông nhấn mạnh:   "Xin đừng nói với tôi là không thể có đổi thay."   "Đổi thay" đã từng là phương châm của Tổng thống Obama. Joe Biden là một ông già gần 70 tuổi vào lúc ông cùng tranh cử với Obama. Vậy mà ông già đó vẫn có khả năng để thay đổi, để tin vào sự thay đổi. Và niềm tin ấy vẫn nguyên vẹn cho đến 12 năm sau đó, khi tới phiên ông ngồi vào cái ghế quyền lực nhất hành tinh, ông vẫn tin rằng xã hội và con người có khả năng thay đổi cho những điều tốt đẹp hơn.   Tôi cũng là một "ông già", hay ít nhất là cũng đang bắt đầu bước vào tuổi già. Nhưng ngẫm nghĩ để so sánh thì mới thấy là chưa chắc tôi đã có được một tư tưởng cởi mở như ông già gần 80 tuổi Joe Biden. Chỉ buồn cho lớp trẻ ở quê hương của tôi, mới ngoài 30 mà đầu óc đã tự đông cứng, bảo thủ.   Hôm qua, ông già Joe Biden tuyên bố với toàn thế giới rằng "Đừng nói với tôi là không thể thay đổi" và ông ấy chứng minh cho hành động của mình qua việc bổ nhiệm Nội các của ông. Một Nội các có thể nói là đa dạng nhất từ trước tới nay. Đủ màu da, sắc tộc, giới tính.   Hoa Kỳ đang thay đổi. Việc bà Kamala Harris trở thành Phó Tổng thống là một mình chứng, và tôi chắc rằng đêm hôm qua tại Mỹ đã có hàng triệu đứa con nít da màu đi vào giấc ngủ với ước mơ và hình ảnh về một tương lai, về một ngày sẽ tới phiên chúng nó trở thành Tổng thống hay Phó Tổng thống. Trong đám con nít ấy, không thể không có những đứa nhỏ có cùng dòng máu Việt như tôi.   Ước mơ luôn miễn phí. Nhưng để có thể cấy vào tâm hồn con người ta những ước mơ vĩ đại, cao cả ... cần nhiều hơn là một bài diễn văn hay những dòng chữ trống rỗng, không bằng chứng. Cần đến những tấm gương. Cần sự hy sinh, cống hiến.   Diễn văn của Joe Biden được đúc kết bằng máu của những người da đen đã chết như Mục sư King. Bằng sự can đảm của bà Rose Park, không chịu cúi đầu từ bỏ cái ghế ngồi trên xe bus. Bằng hàng trăm, hàng ngàn thí dụ khác về sự đấu tranh bền bỉ của những người da-không-trắng.   Người Việt da vàng là sác dân định cư tại Hoa Kỳ muộn màng nhất trong tất cả các sắc dân đã cùng quần tụ để chung tay bồi đắp thêm cho cái đất nước vĩ đại này. Và chúng ta cũng là một trong các sắc dân ít nếm mùi ngược đãi vì kỳ thị nhất ở đây. Chúng ta là những người may mắn được thụ hưởng thành quả từ sự hy sinh của các sắc dân khác trước đó.   Không phải đổ máu để tranh đấu cho quyền được đối xử bình đẳng. Thì cũng xin đừng nghĩ rằng quyền thụ hưởng là mặc nhiên mà Thượng Đế đã ban cho chúng ta. Sẽ đến một ngày, người Việt Nam sẽ cùng nhau hãnh diện khi có một Tổng thống hay Phó Tổng thống Hoa Kỳ là người gốc Việt. Tôi tin chắc như thế. Nhưng trước hết, chúng ta cần phải ghi nhớ rằng nếu không có một Kamala Harris thì sẽ không thể có một Phó Tổng thống Trần, Lê hay Nguyễn .. .. Không có cái chết của Mục sư King thì sẽ không thể có chuyện người Việt Nam được bỏ phiếu như hôm nay.   Lịch sử và quá khứ ngày hôm qua của Hoa Kỳ cũng có hình bóng người Việt Nam trong đó. Chúng ta cũng đã là một phần của lịch sử. Nếu chối bỏ lịch sử, sẽ không thể có tương lai.   Lịch sử của người da màu ở Mỹ, tuy không bắt đầu, nhưng đọng lại ở hành động quỳ gối này.      
......

Tại sao Tổng bí thư Trần Phú lại được an táng tại nghĩa trang Họ Đạo Chợ Quán?

Thao Ngoc|   Trần Phú (1904-1931), là một trong những nhà lãnh đạo tiên khởi của ĐCSVN. Ông bị mật thám Pháp bắt ngày 18/04/1931 tại 66 đường Champane (nay là đường Lý Chính Thắng, Q.3), TP.HCM, sau đó ông bị cầm tù tại bót Catina (nay là đầu đường Đồng Khởi, Q.1). Mấy tháng sau ông được phát hiện bị bệnh lao và được chuyển về chữa trị tại nhà thương Chợ Quán. Cho đến khi một sự kiện bất ngờ xảy ra đã làm sáng tỏ và giải đáp được câu hỏi trên.   Năm 1998, chính quyền TP. HCM có chủ trương di dời các nghĩa trang của các xứ đạo tại cư xá Bắc Hải trên đường CMT8, Q.10 (mỗi xứ đạo có nghĩa trang riêng tại đây). Nghĩa trang các xứ đạo được gọi là Đất Thánh và chôn cất người Công giáo. Trong số những nghĩa trang bị di dời có nghĩa trang của họ đạo Chợ Quán.   Hội đồng giáo xứ (HĐGX) họ đạo Chợ Quán thông báo cho các thân nhân tự di dời hài cốt người thân của mình. Những ngôi mộ không có thân nhân thì HĐGX lo việc cất bốc và mai táng.   Trong quá trình cất bốc các ngôi mộ không có thân nhân, đã phát hiện một ngôi mộ trên tấm bia có ghi Phê-rô Trần Phú. HĐGX báo cáo cho chính quyền sự việc trên. Chính quyền đã làm xét nghiệm AND, và xác định bộ hài cốt này là của Trần Phú, vị TBT đầu tiên của ĐCSVN. Sau đó Trung ương Đảng, UBND TP.HCM, Chính quyền tỉnh Hà Tĩnh đã tổ chức đưa rước hài cốt ông về an táng tại quê nhà: Xã Tùng Ảnh, huyện Đức Thọ, tỉnh Hà Tĩnh.   Khoảng đầu tháng 12 năm 1998, báo Sài Gòn Giải Phóng (Cơ quan ngôn luận của Đảng bộ TP. HCM) có bài đăng trên trang nhất với tựa đề :“Tại sao Đồng chí Trần Phú lại được an táng tại nghĩa trang họ đạo Chợ Quán?”   Sau khi báo loan tin khiến độc giả nhiều người thắc mắc, nhưng rồi cũng rơi vào im lặng vì không ai có câu trả lời.   Vào năm 2018, một chuyện tình cờ xảy ra: Một cụ già là lão thành cách mạng ở Trà Vinh, tình cờ phát hiện bài báo nói trên được dùng để gói thuốc bắc. Ông liền tò mò đọc và phát hiện ra sự việc. Ông là người từng hoạt động và từng bị giam cầm cùng nơi với Trần Phú bị giam trước đây. Ông đã được những người bị giam cùng thời với Trần Phú kể lại quá trình Trần Phú bị giam cầm, theo đạo, rửa tội, chết và an táng tại nhà thương Chợ Quán.   Vào ngày 03/7/2018, ông viết thư kể lại toàn bộ sự việc và gửi Cha sở họ đạo Chợ Quán, là Lm Phanxicô Lê Văn Nhạc   Lm Phanxicô Lê Văn Nhạc đã kiểm tra hồ sơ lưu trữ của giáo xứ Chợ Quán giai đoạn 1930-1940, và phát hiện trong sổ rửa tội năm 1931 có ghi tân tòng Phê-rô Trần Phú; Sau đó ông sao chụp hồ sơ lưu sổ rửa tội, bài báo đăng trên SGGP và bức thư của vị lão thành cách mạng Trà Vinh, gửi ba nơi. Một gởi cho Chính quyền TP.HCM, một gửi lên Tòa Tổng Giám mục SG, một lưu tại giáo xứ. Sau đó có người đến nói với Lm Lê Văn Nhạc rằng không được tiết lộ thông tin này. Hiện tài liệu của đảng chỉ viết: “Ngày 6 tháng 9 năm 1931, ông qua đời tại Nhà thương Chợ Quán” mà thôi.   Hiện nay tại bệnh viện Nhiệt Đới (nhà thương Chợ Quán cũ) số 764 Võ Văn Kiệt, P.1, Q.5; trên đường vào, phía tay trái có một công viên nhỏ và tượng đài Đức Mẹ. Đây là nơi các dì phước thời xưa mỗi buổi chiều đến thăm nom, chăm sóc bệnh nhân.   Vào các chiều thứ bảy hàng tuần, các dì tổ chức dạy giáo lý và có các Lm đến giải tội. Ông Trần Phú là một trong những người đã theo đạo và được rửa tội tại đây.   Phía hành lang bên phải, chính quyền đang bảo tồn khu chuồng cọp, nơi giam giữ Trần Phú trước đây. Và người ta dựng một bức tượng của ông tại đó với hàng chữ: Đ/c TRẦN PHÚ (1/5/1904-6/9/1931).   Hiện Lm Lê Văn Nhạc đã 80 tuổi. Ngài đang nghỉ hưu tại GX Hạnh Thông Tây, Gò Vấp,TP.HCM.   Lời bàn: Theo Wikipedia: “Trần Phú (1904 – 1931) là một nhà cách mạng của Việt Nam. Ông là Tổng Bí thư đầu tiên của Đảng Cộng sản Việt Nam (lúc đó có tên là Đảng Cộng sản Đông Dương) khi mới 26 tuổi. Người tiền nhiệm của ông là Trịnh Đình Cửu, nguyên Phụ trách Ban Chấp hành Trung ương Lâm thời Đảng Cộng sản Việt Nam”. Đã có người tiền nhiệm tại sao lại gọi Trần Phú là TBT đầu tiên? Thao Ngoc  
......

Họ là tù nhân lương tâm xin đừng quên họ

  Trần Hoàng Yến Trước giờ mình chỉ hiểu loáng thoáng chữ tù nhân lương tâm (TNLT), cứ nghĩ những người làm chính trị hay sĩ quan trước 75 thì gọi là tù chính trị, còn sau 75 thì những người tranh đấu cho dân chủ gọi là TNLT. Một anh lớn giải thích vì sao mình thường gọi những nhà đấu tranh là TNLT, vì họ hành động đúng theo lương tâm của họ, có nghĩa là mình đòi hỏi quyền con người, quyền tự do ý kiến, quyền lập hội, vv... Tù nhân chính trị có thể hiểu là "làm chính trị”, để ra ứng cử, để lên nắm quyền,... thì ít được sự quan tâm của thế giới bằng đấu tranh cho nhân quyền. Cái quyền con người mà tất cả mọi người trên thế giới đều phải công nhận. Chỉ vì họ yêu quê hương, yêu đất nước mong muốn có một xã hội minh bạch, môi trường trong sạch, không phải dùng thực phẩm bẩn...Họ không nghĩ chỉ vì vậy mà bị bỏ tù, vấn nạn này chỉ có ở những nước CS như VN. . Những năm gần đây mình thấy nhiều người bị chính quyền kết tội và bỏ tù với những bản án nặng nề, từ 7-20 năm tù, những người công dân yêu nước với mong muốn tốt đẹp cho đất nước. Thay vì lắng nghe tiếng nói của người dân thì chính quyền lại dập tiếng nói của họ, bắt bớ và bỏ tù với những tội danh "gây rối trật tự hoặc phản động". Không những bỏ tù những người yêu nước ấy, nhà cầm quyền còn hành hạ cả gia đình bên ngoài của TNLT. Một trong những cách họ hay làm nhất là đưa các TNLT đến những nơi xa nhà nhất cốt tạo khó khăn cho gia đình trong việc thăm nuôi. Và như khi xưa họ cũng từng ngược đãi với những sỹ quan VNCH, những tướng tá trong Nam thì họ đày ra Bắc để cho gia đình không thể đi xa thăm nuôi chồng. Nhiều gia đình vì con còn quá nhỏ người vợ phải lo tảo tần kiếm cơm cho con, đầu tắc mặt tối thì có thời gian đâu để đi thăm nuôi chồng và cũng không thể bỏ con ở nhà, nên những lần thăm nuôi rất ít, nghĩ lại mình cảm thấy thương cho ba mình và những người lính VNCH ngày xưa cùng những TNLT ngày nay. Nhà thơ Trần Đức Thạch ngoài Bắc thì họ đày vô trong Nam. Vợ anh phải đi hơn 4000km và mỗi lần đi là 3-4 ngày, mà khi gặp thì chỉ được nói chuyện 30 -60 phút, nhiều Công An đứng giám sát và nghe điện thoại nếu thấy nói chuyện bên ngoài xã hội nhiều quá thì họ cảnh cáo và bắt ngưng, có khi bị cúp ngang khi mới gặp nhau 10-20 phút. Vì thế mấy chị phải khéo lắm để hy vọng được nói chuyện với chồng 60 phút. Nghe kể thấy thương các chị quá! Lúc xưa họ cũng bắt ba mình đi tù sau 75, mẹ thì đi bán suốt ngày, các chị em mình coi như thiếu tình thương và sự dạy dỗ của cả cha lẫn mẹ nên giờ nhìn thấy cảnh những gia đình TNLT có con còn nhỏ, những đứa trẻ sẽ mất đi tình yêu thương của mẹ hay cha nên mình thấy thương và đồng cảm với họ, nhất là những người phụ nữ đơn thân có con còn rất nhỏ! Ngoài những TNLT nổi tiếng, được nhiều người quan tâm, còn biết bao TNLT cô đơn, không được ai biết đến. Một người bạn kể mình nghe, trong đợt thăm nuôi kỳ trước, cô gặp một nữ TNLT tâm sự rằng cô không được ai thăm nuôi. Nghe câu này mình thấy buồn và rất đau lòng, ai đã làm cha, mẹ thì chắc chắn sẽ hiểu được nổi đau của câu nói đó. Họ cảm thấy đơn độc và bị bỏ rơi hay nói chung là bị lãng quên. Mình nghĩ còn rất nhiều người đấu tranh cho quyền con người cũng có cùng hoàn cảnh như người nữ TNLT cô đơn kia. Mong rằng những người quen biết họ, giới thiệu cho cộng đồng biết những hoàn cảnh như vậy để họ được quan tâm giúp đỡ hơn. Thời gian gân đây vì những chuyện bầu cử của nước Mỹ mà nhiều người quên đi những người đấu tranh trong nước đang bị bắt bớ, tù đày. Họ rất cần sự quan tâm, động viên, những lời an ủi, những giúp đỡ từ các anh, chị, em hải ngoại cũng như trong nước. Họ là những người rất đáng thương và rất đáng được trân trọng, xin đừng quên họ.
......

Công chúa Nguyễn Phúc Phương Mai - con gái đầu của Vua Bảo Đại và Hoàng hậu Nam Phương qua đời

Công chúa Phương Mai cùng cha là cựu hoàng Bảo Đại tại Giải đua xe công thức 1 ở Monza (Ý) năm 1955 Nhung Cong Ton Nu|   Công chúa Nguyễn Phúc Phương Mai - con gái đầu của Vua Bảo Đại và Hoàng hậu Nam Phương đã qua đời vào ngày 16/01/2021 tại Louveciennes - ngoại ô Paris Pháp thọ 83 tuổi - Tạp chí Paris Match - Pháp loan tin - Princess Phuong Mai - the first daughter of King Bao Dai and Queen Nam Phương - has died in France on 16 January 2021 with the age of 83 ! Công chúa Nguyễn Phúc Phương Mai   Những ngày cuối đời Bà sống cùng với Em gái của Bà là Công chúa Nguyễn Phúc Phương Dung ở Louveciennes - ngoại ô Paris - Pháp   Tang lễ của Công chúa Phương Mai được Người Thân tổ chức lặng lẽ hôm 21/01/2021 và Cáo phó của Bà được đăng trên Nhật báo Le Figaro của Pháp hôm đó. Trong Bản tin Cáo phó có tên 2 người con của Bà cùng 2 người cháu , ngoài ra còn có tên 2 người Em gái của Bà là Công chúa Nguyễn Phúc Phương Liên và Công chúa Nguyễn Phúc Phương Dung cùng Người Anh trai và Người Em trai (đã qua đời) là Hoàng Thái tử Bảo Long và Hoàng tử Bảo Thắng Từ trái qua: Hoàng hậu Nam Phương, hoàng thái tử Bảo Long, thái hậu Đoan Huy bế cháu gái là công chúa Phương Mai và hoàng đế Bảo Đại. Ảnh: Eurohistory Journal Năm 1947, Hoàng hậu Nam Phương rời Việt Nam cùng với 5 người con của Bà và sống tại Chateau Thorens , ngoại ô của Thành phố Cannes (Pháp) . Vào khoảng giữa năm 1949 - 1953 , Công chúa Phương Mai được học tại Pháp và sau đó trở về Việt Nam học tại Trường Nữ tu Convent des Oiseaux ở Đà Lạt - nơi Vua Bảo Đại đặt là Hoàng triều Cương thổ   Tháng 8 năm 1971, Công chúa Phương Mai kết hôn với Doanh nhân người Ý làm trong ngành may mặc là Pietro Badoglio - Công tước Xứ Addis Abeba thứ nhì và Hầu tước Xứ Sabotino thứ nhì, cháu nội của Pietro Badoglio, Thủ tướng thứ 28 của Nước Ý   Họ đã có 2 con là : Don Flavio Badoglio - Công tước Xứ Addis Abeba thứ ba (sinh tháng 3 năm 1973) và Donna Manuela Badoglio (sinh tháng 6 năm 1979) . Chồng Bà qua đời năm 1992 Vua Bảo Đại và Nam Phương Hoàng Hậu Hoàng hậu Nam Phương và 5 người con: Hoàng thái tử Bảo Long, công chúa Phương Mai, Phương Liên, Phương Dung và hoàng tử Bảo Thăng khi mới sang Pháp. Ảnh chụp tại lâu đài Thorenc khoảng 1950. Nguồn: Ảnh tư liệu.    
......

Quỹ 50K: Khi tình thương bị bức tử

Chị Nguyễn Thúy Hạnh: Ai mua bưởi vườn Trịnh Bá Tư nào! Nhạc sĩ Tuấn Khanh - Tuấn Khanh's Blog| Chỉ trong hai tuần đầu năm 2021, người ta đã chứng kiến rất nhiều điều diễn ra: các án tù cho những nhà báo công dân, người bị tạm giam chết lạ lùng trong đồn công an… nhưng thầm lặng và ít người để ý đến, đó là cái chết của một quỹ từ thiện ở miền Bắc Việt Nam, vốn hoạt động chỉ để giúp cho các tù nhân lương tâm và gia đình khó khăn của họ. Đó là quỹ 50K của chị Nguyễn Thúy Hạnh, một phụ nữ không có mục đích chính trị nào, đảng phái nào… ngoài việc chị muốn chia sẻ những khổ đau và bất công với những người mà chị nhìn thấy. Thế nhưng, công việc tầm thường đó ở Hà Nội đã gặp phải không biết bao nhiêu sự ngăn trở, đe dọa, thậm chí bị chụp mũ như là một kẻ kinh tài cho bọn khủng bố. Cuối năm 2020, chị Nguyễn Thúy Hạnh bị công an Hà Nội triệu tập liên tục, với nhiều lý do khác nhau, căng thẳng đến mức chị suýt đột quỵ. Mục đích của nhà cầm quyền chỉ là muốn chị phải chấm dứt ngay việc nhận giúp đỡ các tù nhân lương tâm. Cuộc trò chuyện dưới đây sẽ làm rõ thêm một số điều, cũng như ghi lại lịch sử về một quỹ từ thiện và tình đồng bào đã bị bức tử như thế nào.     *** Được biết vào cuối năm ngoái, chị đã bị công an triệu tập rất nhiều lần về vấn đề gây quỹ từ thiện 50K? Trên Facebook của mình, chị có nói rằng quỹ 50K đang gặp khó khăn rất nhiều từ phía chính quyền? Quỹ từ thiện 50K thì ngay từ đầu khi hình thành đã bị làm khó dễ mà, chứ không phải riêng lúc này. Suốt thời gian đấy cho đến giờ là luôn luôn bị làm khó dễ. Nhưng công an họ không nói thẳng ra, mà họ lấy đủ các lý do để ép quỹ 50K phải chấm dứt hoạt động. Nhưng đến hiện nay, mới thực sự quá căng thẳng, và tôi phải gọi là tạm ngừng hoạt động. Hồi tháng 12/2020, có lẽ là đỉnh cao của chiến dịch, tôi được biết nhà cầm quyền đến trực tiếp từng nhà của các tù nhân lương tâm để buộc không được nhận tiền giúp đỡ. Họ đe dọa, ngăn cấm các gia đình ấy là không được liên lạc hay nhận tiền từ thiện từ quỹ 50K. Nhưng với chị, họ có yêu cầu chính thức việc ngừng hoạt động quỹ từ thiện này không? À, chính thức thì không, nhưng họ làm các động tác như khủng bố tinh thần. Nghĩa là họ canh gác ở cửa nhà mình suốt. Bắt đầu từ hồi tháng 1/2020, khi xảy ra vụ Đồng Tâm cho đến tận tháng 11 vừa rồi. Họ canh gác ở nhà, có lúc không cho đi ra ngoài, có lúc ra được thì họ đi theo suốt. Tài khoản ngân hàng dùng làm từ thiện thì họ chặn tất cả các đường gửi tiền vào. Nhiều người gửi ủng hộ quỹ 50K cho biết họ được thông báo là tài khoản của quỹ được thông báo tự động là không tồn tại. Những gia đình đó kể lại với chị như vậy? Hầu hết là mọi người đều nói lại với mình, nội dung giống nhau là công an đã đến tận nhà đe dọa, điều tra… Chẳng hạn như gia đình tù nhân Huỳnh Trương Ca vừa bị công an đến. Còn mới nhất là gia đình của hai cha con tù nhân tôn giáo (đạo Hòa Hảo) là Bùi Văn Trung và Bùi Văn Thâm, gọi nói là chắc không dám nhận nữa vì bị công an gọi điện hăm dọa liên tục. Chị Dung ở Đồng Nai thì nói công an gọi lên thẩm vấn như tội phạm, hỏi là vì sao được nhận, rồi nhận như thế nào…  Chưa kể đến là họ tổ chức viết nhiều bài để bôi nhọ, nói rằng tôi biển thủ quỹ 50K, ăn xài xa xỉ… nhưng chuyện ấy thì kệ họ đi, không ai quan tâm. Nhưng còn đối với những gia đình không chịu lùi bước, quyết vẫn nhận liên lạc và xin giúp đỡ, thì họ bị công an địa phương hăm dọa là cứ như vậy thì đừng trách người trong tù gặp khó. Chính là vợ của anh Huỳnh Trương Ca đấy, khi quyết vẫn nhận tiền giúp thăm nuôi, thì khi đến trại, trại giam lấy cớ là do phát hiện ở với nhau không hôn thú nên từ giờ không cho chị ấy đi thăm nuôi nữa. Những lần gần đây, công an triệu tập chị và đòi hỏi gì ở quỹ 50K? Họ bắt tôi đến, hỏi về việc tôi trả lời phỏng vấn báo nước ngoài, mở lại băng ghi âm và bắt tôi nghe lại. Rồi họ hỏi tôi đã hoạt động như thế nào, nhận tiền ở đâu. Nhưng tôi có gì nói nấy, rằng tôi chỉ nhận tiền từ thiện thôi, ai cho thì nhận, chứ không có tổ chức nào tài trợ riêng cho tôi cả. Nhưng với một quỹ từ thiện bình thường, thì phía công an có nói vì sao họ gây khó khăn cho chị như vậy không? Họ chỉ nói là tôi nhận tiền từ nước ngoài, và chính vì vậy, là cách mà bọn phản động chuyển từ nước ngoài về để tài trợ cho những kế hoạch hành động chống phá nhà nước. Tôi có hỏi họ rằng các anh các chị thử trả lời tôi xem là các điều luật nào cấm người ta làm từ thiện? Thế nhưng họ lại không nghe. Công an lại hỏi tôi là vì sao không giúp cho những người bình thường mà chỉ giúp cho những người đã bị nhà nước bỏ tù; tôi có nói là những người này là họ bị kỳ thị, họ bị vu khống, gia đình họ bị khống chế và họ bị cản trở… thậm chí người thân của họ cũng bị cản trở việc làm ăn kinh doanh, cho nên những người đó không được ai giúp đỡ cả. Họ là những trường hợp đặc biệt, nên tôi chỉ tập trung các vấn đề tù nhân lương tâm thôi. Trong những lần làm việc mới đây với công an, có bao giờ chị đặt vấn đề là cái tiền phúng điếu hơn 500 triệu dành cho cụ Lê Đình Kình, vì sao họ giữ mà tới giờ mà vẫn không giải ngân trả lại trong tài khoản cho chị? Họ trả lời loa qua lắm. Họ nói tiền đấy là tiền tài trợ cho khủng bố ở Đồng Tâm. Vừa rồi sau khi Tòa xử xong, không có người nào có tội danh khủng bố cả, thì tôi lại lại viết đơn yêu cầu là phải giải chấp tiền phúng điếu. Thế nhưng ngân hàng vẫn im lặng. Khi tôi hỏi công an thì họ lại vẫn cứ trả lời loanh quanh là tiền cần giữ ở đó, vì nhỡ có khi người gửi phúng điếu, nay đổi ý không thích cụ Kình nữa mà muốn lấy lại. Tôi nói cứ giải ngân, tôi chịu trách nhiệm, họ lại lờ đi. Đầu năm 2021, với những người quan tâm đến quỹ 50K và với cả chị nữa, chị muốn nói gì? Vâng, một năm qua, hậu quả của một năm bị khủng bố tinh thần liên tục, khiến tôi bị trầm cảm nặng quá. Thế nên tôi đành phải tạm dừng lại. Tôi có chính thức thông báo trên Facebook là từ đây là quỹ từ thiện 50K là tạm ngưng, và mọi người tạm đừng gửi tiền – vì gửi họ cũng không cho nhận đâu. Tôi chuyển sang việc khác mà nghĩ là có ích trong lúc này, chẳng hạn, tôi kêu gọi cùng mua giúp cho vườn bưởi của nhà chị Cấn Thị Thêu. Rất vui là mọi người vẫn theo dõi và luôn ủng hộ, nên vừa rồi mặc dù việc buôn bán bưởi khó khăn nói chung nhưng gia đình của chị Cấn Thị Thêu, Trịnh Bá Tư, Trịnh Bá Phương cũng vượt qua được. Nhiều khi tôi nghĩ đến những gia đình tù nhân lương tâm mà tôi vẫn giúp, nhưng lại không giúp được cho họ lúc này mà lòng đau như cắt. Thật lòng mà nói, có những gia đình mỗi tháng tựa vào vài trăm ngàn của quỹ 50K là cách sống duy nhất của họ mà thôi, Không biết lúc này họ phải xoay sở như thế nào. Tôi cũng muốn nói với những người công an, rằng lòng nhân đạo là thứ cuối cùng không thể bị tước đoạt. Việc giam giữ và chia cắt gia đình của những tù nhân lương tâm đã là một hành động sai trái, nay còn tiến đến việc cắt đứt đường sống của họ nữa, thì đó là một việc làm dã man vô nhân đạo. Chính quyền này muốn tồn tại trong lòng dân thì họ phải thay đổi. Tuấn Khanh (ghi) Nguồn: tuankhanh's blog  
......

Vì sao thuyết âm mưu, fake news tồn tại?

PGS.TS Nguyễn Phương Mai| Trong bữa tiệc năm mới, tôi tình cờ nói chuyện với một người bạn tin rằng lịch sử loài người đã và đang bị những sinh vật ngoài hành tinh trông giống như thằn lằn (reptilian humanoid/ lizard people) thống trị. Những sinh vật khổng lồ này tới Trái Đất bằng UFO, hoá thân thành tầng lớp lãnh đạo với mục đích biến loài người thành nô lệ. Những con thằn lằn trá hình này là vô số các vua chúa trong quá khứ, tiếp nối bằng tầng lớp tinh hoa, tư sản, giàu có và quyền lực thời hiện đại như Nữ hoàng Anh, Obama, Madonna, Katy Perry, Justin Bieber, và cựu tổng thống Trump. Bạn tôi không cô đơn. Chỉ trong nội vi nước Mỹ đã có tới 4% dân số, tức là khoảng 12 triệu người, tin chắc như đinh đóng cột rằng thằn lằn đội lốt người đang làm bá chủ thế giới, và 7% dân số còn lưỡng lự và tin rằng điều này hoàn toàn có thể đang xảy ra. Thuyết âm mưu là gì và đặc điểm của nó ra sao? Những thuyết âm mưu như vậy nhiều vô kể, nhưng tựu trung lại đều mang hai đặc điểm: (1) Thuyết nhắm tới các tổ chức/ mạng lưới lớn, hoạt động ngầm, và (2) có dã tâm mang tính quyền lực thống trị. Ví dụ, người Do Thái cấu kết quyền lực ngầm thống trị thế giới; Hình dạng Trái Đất thật ra bẹt như cái đĩa nhưng NASA giả tạo số liệu khiến ta tưởng Trái Đất tròn để dễ bề thống trị luồng thông tin chuyển giao toàn cầu; Vaccin là chất độc gây bệnh nhưng các công ty dược phẩm che giấu để tăng trưởng lợi tức...vv. Gần đây nhất là thuyết âm mưu về Deep State - "Nhà nước ngầm" của giới chính trị và doanh nghiệp cấu kết với nhau thống trị xã hội. Thuyết này bắt nguồn từ một chút sự thực của nền chính trị độc tài Trung Đông. Sau đó ý tưởng này lan sang Mỹ. Bất chấp một chế tài dân chủ có lịch sử lâu đời và hệ thống cân bằng quyền lực chặt chẽ, rất nhiều người tin rằng bỏ phiếu là vô nghĩa vì ai là tổng thống thì Deep State đã lựa chọn trước rồi. Deep State cộng hưởng mạnh mẽ với việc "tát cạn đầm lầy" mà ông Trump đưa ra. Nó cũng là một nguyên nhân nhiều người không chấp nhận kết quả cuộc bầu cử vưà qua. Thuyết âm mưu và fake news Thuyết âm mưu ngoài hai đặc điểm như nêu trên (mạng luới ngầm + âm mưu thống trị) còn có một đặc điểm thứ ba, đồng thời là yếu tố quan trọng nhất để một "ý tưởng" trở thành một "lý thuyết" và tồn tại cùng thời gian: tin giả. Thuật ngữ "fake news" xuất hiện từ khá lâu, và trở nên phổ biến khi ông Trump dùng nó để chỉ trích giới báo chí. Tin giả bao gồm các nội dung (1) bịa đặt; (2) châm chọc - satire; (3) tiêu đề kích động - click bait - và không khớp với nội dung; (4) nội dung bị cố tình bóp méo; (5) sự kiện có thật nhưng đặt trong hoàn cảnh khác để gây hiểu nhầm. Gần đây, việc không chấp nhận kết quả bầu cử khiến hàng nghìn tin giả lan truyền như vũ bão giữa những người Việt ủng hộ ông Trump. Ví dụ, bà chủ tịch Hạ Viện trốn khỏi Mỹ bị bắt ở biên giới Canada; Cả một mạng lưới đảng Dân Chủ lẫn Giáo Hoàng phạm tội ấu dâm; Quân đội thề trung thành với Trump và sẽ giúp ông đảo chính; Biden đã tống vào tù còn Trump sẽ giả trang Biden tiếp tục lãnh đạo; ông Trump gửi ông Biden một cái thư vỏn vẹn mấy chữ "Ông biết thưà là tôi thắng"... Các báo lớn cũng không tránh được tin giả. Sau khi đăng hàng loạt tin sai lệch về máy chủ Dominion và đối mặt với khả năng bị kiện, American Thinker đã phải chính thức xin lỗi. Những hãng lớn như Fox News và Newsmax cũng phải nhanh chóng đính chính. Tin giả có tốc độ lan truyền nhanh gấp 6 lần các tin thật. Các tin giả về chính trị cũng lan truyền nhanh hơn các tin giả khác. Ví dụ, tin giả "bố ông Trump là thành viên của tổ chức phân biệt chủng tộc KKK" là một trong những tin khủng được đọc tới nhiều triệu lần từ Facebook. Kỳ lạ hơn, trong khi chúng ta thường nhất chí cho rằng các tin tức trên mạng xã hội không đáng tin. Nhưng dù ý thức rõ như vậy, ta vẫn có xu hướng lấy tin trên mạng xã hội và bị ảnh hưởng sâu sắc bởi mạng xã hội. Điều này hệt như ta biết hút thuốc là có hại, nhưng ta vẫn tiếp tục hút và để cơ thể mang bệnh. Vì sao thuyết âm mưu tồn tại "Hạnh phúc", "ghê tởm", "buồn", "ngạc nhiên" hay "giận dữ" đều là những cảm xúc cơ bản, nhưng về mặt tiến hoá, "sợ hãi" mới chính là thứ cảm xúc khiến bộ não kích hoạt nhanh nhất. Phải biết sợ để không mạo hiểm thiệt đến tính mạng, không làm kẻ khác giận giữ để thiệt thân, không ăn thứ độc hại để mang bệnh. Trong não người, amygdala là một bộ phận đọc cảm xúc, và nó kích hoạt mạnh nhất với nỗi sợ hãi. Người có bộ phận này không kích hoạt thường làm bản thân bị tổn thương tới do không biết sợ là gì. Với nội dung chủ yếu là kích động nỗi sợ hãi về một thế lực ngầm có âm mưu độc ác, thế nên thuyết âm mưu thu hút bộ não như sắt và nam châm vậy. Cơ chế hoạt động của bộ não đảm bảo gần như chắc chắc rằng, thuyết âm mưu luôn chiếm được sự chú ý đầu tiên trước tất cả các tin tức khác. Loài người vì có cơ chế sợ hãi một cách quá nhạy cảm, "giết thừa còn hơn bỏ sót" như vậy nên mới tồn tại cho đến ngày nay. Tuy nhiên, bộ não vốn chỉ được phát triển cho một cuộc sống bộ lạc nhỏ lẻ chừng vài chục người, với một cơ số tín hiệu sợ hãi có giới hạn (ví dụ hổ báo, các bộ lạc đối địch). Xã hội hiện đại với bão lũ thông tin khiến thế giới quan của chúng ta bị sốc. Ta bỗng dưng phải đối mặt với một đại dương thông tin mà tín hiệu sợ hãi phát ra từ khắp nơi, gia đình, công sở, thậm chí từ một đất nước xa xôi ta chưa từng đặt chân tới. Để đối mặt với thực trạng quá tải rối rắm và cấp bách đó, con người có lựa chọn là thay đổi cách nhìn để tìm lời giải đáp và sự yên ổn cho chính mình. Bạn hẳn đã từng nhiều lần ngẩng nhìn bầu trời và thốt lên: "Đám mây kia thật giống con mèo". Người Việt từng xôn xao khi phát hiện ra trên mai cua có hình mặt người, cũng giống như cả thế giới từng xôn xao khi ảnh chụp sao Hoả có hình một cái đầu người nằm lăn trên cát. Bộ não liên kết các thông tin rời rạc và tạo ra một cụm thông tin có ý nghĩa. Nếu nhìn vào ba dấu chấm, bộ não sẽ tự kết nối chúng với nhau và bảo ta đó là hình tam giác. Khi thế giới xung quanh nhiễu loạn, bộ não sẽ tìm các thông tin có thể xâu chuỗi với nhau và hình thành câu trả lời. Khả năng tư duy motif này khiến loài người phát triển tột bậc. Tuy nhiên, các kết nối không phải lúc nào cũng chính xác. Với những người nhìn thế giới với sự dè chừng, nghi ngờ và lo sợ, các kết nối đó lại càng thiếu khách quan do nhiều kết nối là tin giả. Với một người lo sợ, một tiếng động thôi cũng có thể là mối hiểm nguy, kể cả khi tiếng động đó từ một kẻ thích đùa hay cố tình reo rắc sợ hãi. Rất nhiều câu trả lời đến từ các kết nối (giả) đó chính là thuyết âm mưu. Như vậy, thuyết âm mưu về bản chất là do chúng ta vì lo âu trước một thế giới quá phức tạp nên buộc phải đi tìm một câu trả lời đơn giản dựa vào các thông tin tương đối dễ hiểu. Câu trả lời này khiến bộ não tạm hài lòng để có thể tiếp tục dồn năng lượng cho những vấn đề quan trọng khác. Tại sao? Bởi cảm giác yên ổn, làm chủ cuộc sống là mấu chốt của sinh tồn. Tuy nhiên, mặt trái của những câu trả lời đơn giản này là nó không phản ánh thực tế. Hình mặt người trên sao Hoả chẳng hạn, nếu chúng ta thu thập thêm các tấm ảnh sau này của NASA và nhìn tổng thể để phân tích, thì vùng bề mặt đó của sao Hoả rất phức tạp. Tương tự, nguyên nhân sa sút của nước Đức rất phức tạp, nên câu trả lời đơn giản "tại dân Do Thái lũng đoạn xã hội" dễ hiểu hơn nhiều, nhất là khi kẻ có lỗi không phải là chính chúng ta. Với một số người Việt ủng hộ ông Trump, để hiểu được bối cảnh xã hội Mỹ cùng hệ thống luật và bầu cử phức tạp của đất nước này trong một thời gian ngắn là rất khó. Vậy nên dù không đúng thực tế, nhưng thuyết âm mưu "Trung Cộng mua chuộc" khá dễ hiểu, đánh đúng tâm lý, và do vậy, cũng có tác dụng ổn định tâm lý và trấn an hơn rất nhiều. Tân Tổng thống Joe Biden tại lễ nhậm chức Tổng thống thứ 46 của Hoa Kỳ hôm 20/01/2021 tại Washington D.C TẠI SAO THUYẾT ÂM MƯU BÁM RỄ VÀ SỐNG DAI? Phần một của bài viết này cho ta thấy, về mặt tiến hoá, thuyết âm mưu tồn tại với mục đích đảm bảo sự sinh tồn của loài người. Khi chúng ta phải đối mặt với một thế giới rối rắm phức tạp quá mức chịu đựng, ta đơn giản hoá vấn đề và tạo ra một câu trả lời dễ hiểu nhất để bộ não có thể an tâm với ý niệm rằng ta vẫn đang làm chủ được cuộc sống. Tuy nhiên, thuyết âm mưu cũng có mặt tiêu cực. Nó tốt khi giúp một cá nhân an tâm với câu trả lời đơn giản để rồi tiếp tục sống. Vấn đề xảy ra khi cá nhân đó (1) không update thông tin và (2) chia sẻ lan truyền câu trả lời đơn giản ấy cho cả cộng đồng. Vậy thuyết âm mưu tồn tại trong mỗi cá nhân kiểu gì và di chuyển từ cá nhân ra tới xã hội qua những cơ chế tâm lý nào? Tổng thống Donald Trump ngày 20/1 Cơ chế thứ nhất: Nghe nhiều thành đúng Bộ não chỉ chiếm 2% trọng lượng cơ thể, nhưng nó ngốn tới 20% năng lượng. Vì tốn kém như vậy nên nguyên tắc làm việc của bộ não là "càng ít phải nghĩ càng tốt". Chính vì thế, phần lớn các hoạt động thường ngày của chúng ta được hiệu quả hoá bằng thói quen, auto tự động, làm đôi khi không cần suy xét: từ việc đánh răng cho tới nuôi dạy con hay điều hành đất nước. Ai có khả năng biến cuộc sống của mình thành một tổ hợp của các thói quen có lợi (ví dụ tập thể dục, tiết kiệm tiền, nghĩ kỹ trước khi phát biểu...vv) thì sẽ có nhiều khả năng thành công hơn. Dựa trên cơ chế đó, tất cả những gì khiến ta cảm thấy thân quen đều chui vào đầu nhanh hơn và ở lại lâu hơn, đơn giản vì nó tiết kiệm năng lượng cho não hơn. Đó là lý do ta thích nghe một bài hát cũ, tự dưng cảm mến người cùng quê, thích những người cùng tên hay có lối sống giống với mình. Đó cũng chính là lý do một thông tin dù sai, nếu nhắc đi nhắc lại trở nên thân quen, thì sẽ trở thành một thông tin đúng, thậm chí cắm rễ trở thành đức tin và lý tưởng. Đây là nguyên tắc "tẩy não" cơ bản của văn hoá, giáo dục, tôn giáo, quảng cáo, chính trị độc tài, và tuyên truyền. Thuyết âm mưu tồn tại được trong một cộng đồng vì sự liên tục nhắc đi nhắc lại này. Đôi khi, số người tin vào thuyết âm mưu là số đông như thời Đức Quốc Xã. Số đông cũng có thể sai, cũng có thể bị thuyết âm mưu dắt mũi, nhất là khi họ lo âu và muốn tìm một câu trả lời đơn giản cho cuộc sống phức tạp xung quanh. Trong cuộc bầu cử Mỹ, do sức mạnh của mạng xã hội, "tần số" cộng hưởng cùng "cường độ". Chúng ta không những nghe đi nghe lại tin giả mà còn nghe với số lượng khủng từ nhiều nguồn và nhiều cấp độ. Cơ chế tâm lý kiểu "lấy thịt đè người" này khiến sự thật dù vững chắc đến mấy cũng sẽ có những khoảnh khắc bị lung lay. Cơ chế thứ hai: Thuyết âm mưu bồi đắp danh tính và giá trị cá nhân Danh tính và giá trị cá nhân là cốt lõi cuả một con người. Chúng ta có xu hướng chơi với những người cùng danh tính và giá trị, vì đó là cách để danh tính và giá trị cuả mình có thêm sức nặng và ý nghĩa. Càng nhiều người giống ta thì ta càng tự tin về bản thân mình. Khi tiếp xúc với hệ giá trị khác biệt, nếu không phaỉ người văn minh, một cá nhân sẽ đánh đồng sự khác biệt "Họ không đồng ý với ý kiến cuả mình" với sự đe dọa danh tính "Họ khinh thường cá nhân mình". Khi bị "tấn công" vào hệ giá trị, họ dễ tấn công lại, dễ trở nên lo sợ, và cũng dễ tìm đến các thuyết âm mưu để làm vũ khí bảo vệ bản thân. Trở lại cuộc bầu cử Mỹ vừa qua, "danh tính Việt" và giá trị "ghét Trung Quốc" là một động lực để nhiều người Việt ủng hộ ông Trump. Những gì ông nói và làm đồng thuận với danh tính và giá trị đó. Điều này hoàn toàn dễ hiểu và thực sự đáng được tôn trọng. Tuy nhiên, với một số cực đoan, ai không ủng hộ Trump sẽ trở thành kẻ thù của họ. Anti-Trump không phải là một ý kiến khác biệt kiểu tôi ăn thịt thì bạn ăn cá, mà là cầm dao đâm vào bụng nhau, một cuộc tấn công vào bản chất cốt lõi của chính bản thân cá nhân đó, khiến họ phải cầm dao đâm lại. Các phản biện từ phía những người này thể hiện rất rõ cảm giác bị tổn thương tới "danh tính Việt" và hệ giá trị "ghét Trung Quốc": "Bạn là người Việt sao lại đi ủng hộ Biden?"; "Tôi không muốn phải học tiếng Tàu"; "Mày muốn quỳ gối trước Tàu hay sao?"; "Muốn mất biển đảo hả" ...vv. Vì khá nhiều người Việt tha thiết với "danh tính Việt" và giá trị "ghét Trung Quốc", các thuyết âm mưu phù hợp với việc Trump sẽ lật cờ được họ lan toả nhiều hơn ra ngoài xã hội. Cơ chế thứ ba: Thuyết âm mưu cho ta một cộng đồng sẻ chia Con người là sinh vật bầy đàn, chúng ta không thể tồn tại nếu thiếu một cộng đồng để tương trợ vỗ về. Thời xa xưa, hình thức trừng phạt khắc nghiệt nhất không phải là cái chết mà là sự ghẻ lạnh và bị bỏ rơi. Kẻ mắc tội thường chết hoặc tự sát vì cô đơn chứ không phải vì thiếu ăn. Trong xã hội hiện đại, thuyết âm mưu với bản chất đổ lỗi, chia thế giới thành hai phe ta địch khiến bất kỳ ai cũng có cảm giác được ở trong một cộng đồng gắn kết chung tay chống lại cái ác. Lên mạng, cảm giác xung quanh mình toàn những người nói giống như mình, nghĩ giống như mình, có kẻ thù hệt như mình là một nguồn năng lượng và trợ giúp vô biên. Thời Đức Quốc Xã, rất nhiều người khi Hitler mới lên cầm quyền không đồng ý với lý tưởng của ông ta. Tuy nhiên, để trở thành một thành viên của cộng đồng, họ đã dần dần thay đổi. Thuyết âm mưu ngày càng nở rộ vì thời nay, niềm tin của ta có thể khác với cộng đồng nơi ta đang sống nhưng luôn có một cộng đồng khác trên mạng giang tay chào đón. Đây cũng chính là một lý do khiến nhiều thanh niên Hồi giáo thế hệ thứ hai trở thành cực đoan và đi theo IS. Một số bạn trẻ nguồn gốc di dân này thiếu sự quan tâm đồng cảm của cha mẹ do gánh nặng mưu sinh, bật khỏi gốc rễ văn hoá và tôn giáo, rối ren về danh tính và giá trị mình là ai. Cộng đồng những tín đồ cực đoan thông qua mạng internet đem lại cho họ một câu trả lời kiểu thuyết âm mưu đơn giản (Phương Tây là kẻ thù) và một vòng tay bằng hữu ấm áp (Anh em Hồi giáo toàn thế giới chung sức phục hưng đức tin nguyên thuỷ). Trở lại cuộc bầu cử tại Mỹ, nhiều tài khoản facebook ủng hộ hoặc anti-Trump trở thành những cộng đồng nho nhỏ để sẻ chia, vỗ về, chấn an tinh thần cho nhau. Các ý kiến trái chiều bị chửi bới thậm tệ hoặc thẳng tay block. Những ốc đảo tâm lý đó là chốn dừng chân yên ổn giữa biển cả sóng lớn. Cũng như một cộng đồng để tin yêu và thuộc về luôn là yếu tố đảm bảo sinh tồn của mỗi con người. Cơ chế thứ tư: Thiên kiến xác nhận đẩy mạnh thuyết âm mưu Chúng ta hãy dùng một ví dụ về bói toán. Có lần, tôi thử cho các SV của mình đọc bản tử vi dựa trên ngày sinh của mỗi bạn. Hầu hết các SV đều cho rằng bản tử vi khá chính xác, bằng cách cung cấp các sự kiện chứng minh như "em mới bỏ người yêu" hay "đúng là hao tiền vì em vừa mua điện thoại". Vấn đề là, tôi đã cho cả lớp đọc một bản tử vi y hệt nhau. Thiên kiến xác nhận (confirmation bias) là xu hướng khi ta tin vào một điều gì đó thì trí óc ta sẽ bị thu hết đến những sự kiện và thông tin phù hợp với niềm tin đó. Ta trở nên thiếu khách quan, và chỉ nhìn thấy những gì mình muốn thấy. Cơ chế tâm lý này rất quan trọng cho sự sinh tồn vì bộ não có thể tiết kiệm năng lượng để tập trung vào những tín hiệu quan trọng. Tuy nhiên, với thuyết âm mưu, những tín hiệu quan trọng chưa chắc đã là những tín hiệu đúng mà chỉ là những tín hiệu dễ tiếp thu nhất và khớp với niềm tin của ta nhất. Ví dụ, một người ủng hộ Trump quan sát thấy các chiến sĩ quân đội đứng quay lưng lại Biden khi ông đi qua trong buổi lễ nhậm chức. Anh cho rằng đó là tín hiệu phản kháng khinh bỉ tổng thống mới. Thực ra, việc đứng quay lưng hướng mặt ra quan sát đám đông là một phương cách để kiểm soát an ninh cho các yếu nhân. Mạng xã hội như facebook và các thuật toán của internet khiến thiên kiến xác nhận tấn công chúng ta một cách tổng lực. Chỉ cần một vài lần tìm kiếm, like, chia sẻ hay comment là những post và nội dung tương tự sẽ ồ ạt kéo đến. Mục tiêu của các nhà cung cấp dịch vụ là tăng tần số tương tác, bất kể đó là tương tác gì. Rất nhanh chóng, trên tường nhà bạn sẽ toàn các nội dung hệt như niềm tin của bạn. Và trong cái bong bóng đó, thế giới có thể diễn ra hệt như bạn mong muốn. Chỉ có điều, đó không phải là thế giới thật. Các cơ chế khác Cũng như thiên kiến tự xác nhận, chúng ta có tới gần 200 thiên kiến (bias) khác nữa và tất cả đều có thể khiến thuyết âm mưu tồn tại dai dẳng. Ví dụ, ta dễ tin thuyết âm mưu hơn khi thiếu kiến thức chuyên môn về vấn đề đó, khi ta có chuyên môn nhưng cần lời giải đáp nhanh chóng, khi ta bị ảnh hưởng bởi cảm xúc yêu ghét vui buồn hay đặc biệt là giận giữ, khi ta đã trót tuyên ngôn rồi đâm lao thì phải theo lao...vv. Thiên kiến là con dao hai lưỡi. Nó như những con đường tắt giúp ta đến đich nhanh hơn. Tuy nhiên, cái đích đến đó có lợi hay có hại lại là một câu hỏi hoàn toàn khác. Mời quý vị đón đọc phần sau của bài, đặt ra Giải pháp cho vấn nạn này. PGS.TS Nguyễn Phương Mai làm việc tại ĐH Khoa học Ứng dụng Amsterdam, Hà Lan. Bà nghiên cứu quản trị đa văn hoá bằng phương pháp liên ngành kết hợp với kiến thức thần kinh não bộ (neuroscience). Bà cũng là tác giả của hai cuốn sách Tôi Là Một Con Lừa và Con Đường Hồi Giáo xuất bản tại Việt Nam. Loạt bài viết, thể hiện quan điểm riêng của tác giả. https://www.bbc.com/vietnamese/forum-55764874  
......

Biden sẽ cho di dân không giấy tờ nhập quốc tịch Mỹ trong 8 năm

WILMINGTON, Delaware (NV) – Tổng Thống đắc cử Joe Biden sẽ công bố dự luật theo đó cấp quyền công dân trong vòng 8 năm cho khoảng 11 triệu di dân không giấy tờ sống tại Mỹ, một chính sách hoàn toàn đảo ngược với chính sách của tổng thống sắp mãn nhiệm Donald Trump. Theo AP, dự luật này sẽ được đưa ra trong ngày đầu tiên ông Joe Biden trở thành tổng thống Mỹ, đáp ứng lời hứa khi tranh cử với khối cử tri người gốc La Tinh và những cộng đồng di dân thiểu số khác. Kế hoạch này là giải pháp nhanh nhất cho những người đang cư ngụ tại Mỹ mà không có giấy tờ hợp lệ trở thành công dân. Giải quyết tình trạng di trú và nhập tịch của hơn 11 triệu di dân không giấy tờ này là một vấn nạn chính trị bị bế tắc tại Mỹ kể từ khi cố Tổng Thống Ronald Reagan ân xá cho di dân bất hợp pháp cách đây nhiều thập niên. Theo dự luật này của ông Joe Biden, những ai đang sống tại Mỹ, kể từ ngày 1 Tháng Giêng, 2021, mà không có giấy tờ hợp pháp, sau 5 năm sẽ được nộp hồ sơ xin quy chế thường trú nhân hợp pháp (thẻ xanh), sau khi vượt qua việc kiểm tra lý lịch, trả thuế, và đáp ứng những yêu cầu cơ bản khác. Giai đoạn kế tiếp, ba năm sau khi có thẻ xanh, những người này sẽ được thi nhập quốc tịch Mỹ. Còn những người trong nhóm Dreamers, di dân vị thành niên vào Mỹ không giấy tờ, và những công nhân nông nghiệp, cũng như những người đang trong tình trạng được luật pháp Mỹ bảo vệ, có thể đủ điều kiện nhận thẻ xanh ngay lập tức nếu đang làm việc, đang đi học hoặc đáp ứng các điều kiện khác. (MPL) [kn] https://www.nguoi-viet.com/hoa-ky/biden-de-xuat-ke-hoach-8-nam-nhap-tich-cho-di-dan-khong-giay-to/
......

Vì không quan tâm

Ls. Luân Lê   Vì không ai quan tâm đến chính trị nên đất nước ta mới có đến hàng triệu văn bản quy phạm pháp luật được hào phóng đưa ra cho đến nay, trong đó có đến hàng ngàn văn bản trái luật, vi hiến một cách hiển nhiên mà vẫn tồn tại.   Vì không ai quan tâm đến chính trị, nên hôm nay họ ban hành quy định xe máy phải chính chủ khi tham gia giao thông nếu không sẽ bị phạt. Ngày mai họ ra văn bản tăng phí lưu thông đường bộ với đủ các loại chốt, trạm thu phí nhan nhản trên đường. Ngày kia họ lại tính ra chính sách người ngực lép không được đi xe máy hay phụ nữ trên 33 tuổi không được sinh đẻ.   Vì không ai quan tâm đến chính trị nên hàng ngày thực phẩm nhiễm độc nguy hại vẫn được tuồn vào và tiêu thụ bởi những sự móc ngoặc hay làm ngơ của các cơ quan quản lý. Và chúng ta cứ vui tươi sử dụng nó với một bản án tử hình âm thầm mà chẳng có chút mảy may nào về nó.   Vì không ai quan tâm đến chính trị nên năm nay họ bắt con em chúng ta thi chung kỳ thì đại học và tốt nghiệp với nhau. Năm sau họ lại tách ra thi tốt nghiệp riêng và các trường được quyền xét tuyển theo chỉ tiêu của mình. Chỉ có phụ huynh và thí sinh là khổ sở đến chóng mặt và thực sự tốn kém.   Vì không ai quan tâm đến chính trị nên đáng ra chúng ta được sử dụng chiếc ô tô mà nước ngoài chỉ giá 200 triệu thì về nước ta giá của nó được nâng lên đến 300% bởi bị đánh các loại thuế cao ngất ngưởng, nên thành ra việc sở hữu nó chỉ là mơ ước của bao nhiêu người mà thực ra thằng hàng xóm bé xíu và ít dân Campuchia hay Lào nó đã hưởng từ lâu.   Vì không ai quan tâm đến chính trị nên thích thì nó làm nhanh các thủ tục, ngứa mắt hay trông nghèo khó mà nó ghét thì còn lâu nó mới làm cho. Nó hành đủ kiểu trên đời, đến khi lòi phong bì ra nó mới giải quyết.   Vì không quan tâm đến chính trị mà mất cắp, cướp giật, quỵt nợ, tranh giành tài sản hay đánh đấm nhau người ta sợ đến công an hay tòa án giải quyết vì "mất thời gian" và "nhiêu khê" lắm.   Vì không quan tâm đến chính trị nên hôm nay nó bảo phải nộp hồ sơ như thế này để đăng ký thành lập cái doanh nghiệp, ngày mai nó sửa quy định về thuế, hóa đơn thế kia làm mất một đống tiền và rước cả những hệ quả, rủi ro vô cùng lớn cho doanh nghiệp.   Vì không quan tâm đến chính trị nên một loạt nhà máy sản xuất thải ra hàng tấn chất thải một cách trái phép từ bao năm qua gây ô nhiễm nguồn nước, đất, không khí, bụi và độc tố khiến người dân phải sống chung với những căn bệnh tiềm ẩn như ung thư hay các bệnh nguy hiểm khác.   Vì không quan tâm đến chính trị nên hôm nay nó quyết định xây tượng đài hoành tráng hàng ngàn tỷ, ngày mai nó lại lấp sông nhanh như cắt mà chẳng ai biết hay chặt cây hàng loạt mà chẳng cần bận tâm đến dư luận ra sao. Trong khi đường xá, cầu cống, công trình hạ tầng thấp kém, vừa xây xong đã sạt, sụt, nứt, lún. Dân vẫn nhắm mắt mà đi chứ biết làm sao.   Vì không ai quan tâm đến chính trị nên chẳng ai biết mình có quyền gì khi đứng trước mấy ông cán bộ, công chức hay nhân viên công quyền, trong khi chính mình là người bỏ tiền ra đóng thuế để nuôi mấy ông bà đấy với mục đích để họ phục vụ chúng ta. Vậy mà chúng ta lại phải "quỵ lụy" và "sợ" họ. Lạ lùng đến kỳ dị.   Vì không ai quan tâm đến chính trị nên hôm nay nó ra văn bản tăng giá xăng mặc dù giá dầu thế giới giảm ở mức kỷ lục. Tiêu pha chán chê, ngày mai nó báo cáo kinh doanh điện lỗ lớn, và tăng giá điện lên người dân được lợi. Ngày kia không vui, nó lại ra quy định không nhận mua vàng một chữ số hay nhận gửi đô la phải mất tiền. Đau hơn viêm đại tràng mà cứ phải uống Aspirin cầm cự.   Vì không ai quan tâm đến chính trị nên đi trên đường nơm nớp lo sợ gặp công an giao thông dòm ngó. Có mở cái quán cóc nhỏ để bán hàng vỉa hè, ngõ phố thì như đi ăn cắp vì sợ ông phường vào hỏi thăm và cứ thản nhiên "bê" đồ về trụ sở mà chẳng cần lập bất cứ biên bản nào.   Vì không ai quan tâm đến chính trị nên nó ngồi trên bờ lập danh sách khống mà vẫn báo cáo đi tuần tra biển mất hàng tỷ đồng để lấy tiền tiêu, hay tệ hơn một đám đông hung hãn cứ thế xông vào nhà bắt người chẳng cần lệnh rồi đánh chết con người ta ở trụ sở một cách dã man, tàn bạo.   Vì không ai quan tâm đến chính trị nên đất nước nghèo nàn, lạc hậu, nợ nần chồng chất, giáo dục tụt lùi, môi trường ô nhiễm, xã hội bất an, đạo đức tha hóa, con người vô cảm và người ta cứ chui lủi sống trong sự sợ hãi mà tất cả mọi sự thực chất là nằm trong quyền năng sẵn có của chính mình.   Vì không quan tâm đến chính trị, nên thành ra người ta đã từ chối quyền được sống tôn trọng, an toàn, tốt đẹp và văn minh hơn.  
......

Tết con Trâu, đồng bằng sông Cửu Long còn mặn cỡ nào?

 Hạn hán đồng bằng sông Cửu Long đất nứt nẻ. Vũ Kim Hạnh| TQ cắt nước xả từ đập Cảnh Hồng từ 31/12, gần 1/2 lưu lượng xả làm mực nước sông Me Kong hạ nguồn giảm tới 1m. Bị chú Sam phát hiện nên 6 ngày sau mới thông báo cho hội MRC của mấy thằng em nhà xóm dưới. Dự là cắt tới 20/1/2021. ÁM ẢNH NGẬP MẶN Mực nước sông Mekong sẽ còn giảm đến nửa sau của tháng 1/2021 vì đập Cảnh Hồng của Trung Quốc giảm độ xả nước để thử thiết bị điện. Đập Cảnh Hồng của Trung Quốc Theo một trang chuyên ngành thì “lưu lượng nước bình quân tháng 1/2020 qua trạm Kratie (Campuchia) trên sông Mekong về Đồng bằng sông Cửu Long giảm xuống còn 3.024 m3/giây”. “Ảnh hưởng của việc giảm xả nước từ thủy điện Cảnh Hồng sẽ về đến biên giới Việt Nam tại Tân Châu và Châu Đốc (An Giang) bắt đầu từ ngày 22/1/2020 và ảnh hưởng tới các vùng ven biển kéo dài đến hết ngày 28/1/2020, ngay thời điểm của kỳ triều cường và chuẩn bị đón Tết Canh Tý 2020.” Điều này có thể khiến nạn ngập mặn ở vùng thuộc Việt Nam trở nên nghiêm trọng hơn… CÁI KHÓ NÀO BÓ CÁI KHÔN? Trong 6 nút thắt chủ yếu đối với ĐBSCL: Tài nguyên-đất nước và môi trường; Nhân lực: nhân khẩu học, số và chất lượng lao động; nguồn lực đầu tư hạn chế; Cơ sở hạ tầng thua xa mức độ và tiềm năng phát triển của vùng; Đổi mới khoa học – công nghệ; Tụt hậu về kinh tế. Giải pháp tháo gỡ 6 nút thắt này, quan trọng nhất theo tôi là: đầu tư và cơ sở hạ tầng. Một chuyên gia tên tuổi vừa có bài phân tích về cái mà ông gọi là nỗi ám ảnh nhất từ mảnh đất miền Tây hay ĐBSCL: “Cái khó dường như đang bó cái khôn. Tôi biết một số lãnh đạo địa phương đã rất cố gắng với cách làm sáng tạo mà nếu ở những nơi có lợi thế phát triển thì địa phương đã rất khác rồi. Tuy nhiên, những nỗ lực rất lớn đã chưa thể mang lại những kết quả phát triển kinh tế để có thể ghi nhận. Thành thử, rất khó chọn cột cờ trong bó đũa của các tỉnh miền Tây. Điều này làm cho miền Tây ngày càng vắng bóng hơn trong đội ngũ lãnh đạo quốc gia”. Vâng, miền Tây rồi sẽ còn vắng bóng nhiều hơn trong đội ngũ lãnh đạo quốc gia. Dù có khi việc “phân phát” cho có chỉ tiêu vùng miền, giới tính… để có những lãnh đạo im lặng xuôi chiều mãn tính thì cũng chẳng ích lợi chi! Trong “cái khó bó cái khôn” đó, nhân tai rất nhiều chứ đâu chỉ thiên tai. Một chuyên gia khác nói với tôi, đồng bằng SCL cần làm ăn bài bản hơn, biết trên biết dưới hơn. Trên xa thật xa là ông Trời. Hạn mặn, nước biển dâng, biến đổi khí hậu… Trên gần hơn chút là ông láng giềng TQ luôn ích kỷ và ác độc, ngay từ xử lý nước sông Mê Kông. Gần hơn nữa? Các nhà quản lý đã kêu gọi “Thuận thiên” từ 2017 đến nay, mà lòng người, chính sách đã thuận được bao nhiêu? Nhân tai và thiên tai, câu chuyện còn dài. Thương đồng bằng… Một chữ mặn mà bao nhiêu sắc độ. Mặn mà. Mặn chát. Mặn đắng. Mặn chằng. Mặn hơn nước mắt. Cái Tết mặn năm nay, có biết bao vị muối và bao kiểu mặn cứ dồn hết vô đây, haizz./. #đồngbằngsôngcửulong #hạnmặn  
......

Hy vọng, và dấn tới

Nhạc sĩ Tuấn Khanh - nhacsituankhanh| Vậy rồi, một chút gì đó về hai nhạc sĩ nhạc trẻ tiền phong Lê Hựu Hà và Nguyễn Trung Cang cũng đã được tập hợp lại, ra mắt trong đầu năm 2021. Cầm sách trên tay mà thật cảm động. Dự án này, 3 năm trước đã được nhà thơ Lý Đợi đi mời chào với nhiều người. Trong suốt những năm tháng tạm dừng giới thiệu thơ của mình với công chúng, Lý Đợi lặng lẽ tự dựng nên một chuỗi ấn bản của mình về con người và văn hóa riêng của Sài Gòn. Tất cả những gì tản mát và có thể rơi rớt đâu đó, được tập hợp lại, in đẹp, trang trọng ra mắt chờ người đồng cảm với mình. Lần đầu tiên, khi được rủ rê nhập cuộc với cuốn sách này, tôi đã ngần ngại “được không, với cái cách kiểm duyệt của chế độ này?”. Lúc đó, Lý Đợi không dám chắc bất kỳ điều gì, nhưng bản tính lì lợm của một tay Quảng Nam, hắn cứ thúc “cứ làm, cứ dấn từng bước thôi anh”. Ngày cuốn sách ra đời, Lý Đợi gọi và nói với giọng vui mừng rằng “phần viết của anh, chỉ sửa cách gọi, đúng có một chữ”. Tôi nhớ, hình như đó là chữ ‘Cộng sản’, được đổi thành chữ ‘miền Bắc’. Cuộc trường chinh cắt gọt linh hồn chữ nghĩa chưa bao giờ thôi ám ảnh giới văn nghệ Việt Nam, sau nhiều thập niên. Nó không chỉ ám ảnh với người sáng tạo mà với cả một thể chế. Sau 45 năm chơi trò cút bắt, thậm chí là hình sự đối với âm nhạc miền Nam, lệnh tha bổng tương đối đã được ban hành cho bất kỳ ai muốn ca hát và biểu diễn – như một cách để giới kiểm duyệt tạm chấm dứt cuộc săn đuổi đầy mệt mỏi và vô nghĩa của mình sau bấy nhiều năm. Dù phải sửa một tên gọi trong toàn bộ bài viết thôi, ấy cũng có thể coi là một bước tiến vĩ đại của tư duy kiểm duyệt đã từng. Lý Đợi nói đúng, dù như thế nào chúng ta vẫn phải dấn tới. Dù ngột ngạt hay trói buộc thế nào thì kẻ được gọi là trí thức vẫn phải dấn tới về phía tương lai và tự do của mình. Ấn bản Phượng Hoàng cầm trên tay nhắc tôi không biết bao nhiêu điều. Tôi nhớ nụ cười buồn bã của anh Lê Hựu Hà khi nghe những bài hát của anh không được cho phép trình diễn hay phát hành. Nhớ cả tiếng thở dài của nhạc sĩ Thanh Sơn, Trần Quang Lộc, Mặc Thế Nhân… khi phải vật lộn để bảo vệ từng ca từ, nhớ sự tổn thương của họ khi phải chứng minh mình là một nghệ sĩ “trong sạch” trong mắt nhìn của cơ quan kiểm duyệt. Tôi nhớ cả u ám phần mình. Bài hát Dối Trá có ca từ mô tả nhân vật là “người”, bị báo cáo mật từ Sở văn hóa gửi về Cục biểu diễn xin lệnh cấm hoạt động văn nghệ suốt đời, vì cho rằng chữ “người” ấy, là một âm mưu xúc phạm, ám chỉ ông Hồ Chí Minh. Thật may mắn, vì tôi đã chứng kiến được những ngày tháng khắc nghiệt nhất, và những giờ phút những trói buộc đó lơi dần, thậm chí chứng kiến ngôn luận từ hệ thống đó còn tự trách, vì đã quá khắt khe trong suốt một thời gian dài. Chỉ tiếc là những người của thế hệ mà tôi biết, họ đã không được tận hưởng đủ những giờ phút như thế này. Tôi nhớ vào những ngày tháng cam go nhất, vào những lúc có những luật lệ bất thành văn từ các quan lại văn hóa “một album 10 bài hát, chỉ được sử dụng tối đa 3 bài hát của các tác giả của chế độ cũ”, những nhạc sĩ ấy vẫn miệt mài viết, vẫn hát – dù có thể không được duyệt – nhưng họ vẫn tin rằng một ngày nào đó mọi thứ sẽ phải thay đổi, và âm nhạc thật sự sẽ lại lên tiếng. Cuộc sống chỉ có thể tốt hơn, chứ chẳng bao giờ có chuyện tốt nhất. Nhưng sẽ chẳng bao giờ có sự tốt hơn nào, nếu từ chối hy vọng và dấn tới, chấp nhận cam chịu. Cũng vì suy nghĩ này, năm 2007, tôi đã quyết định phủ nhận tất cả mọi sự kiểm duyệt, để bắt đầu như một người tự do hoàn toàn, bằng album Bụi Đường Ca. Mà thật lòng lúc đó không dám nghĩ rằng sẽ có một ngày, mọi thứ không kiểm duyệt trên internet như hôm nay. Đơn giản, tôi chỉ muốn đứng về phía những người đi trước, chia sẻ cùng cảnh ngộ với họ. Cảm ơn, cuốn sách ra đời, như một dịp để nhớ, và tưởng niệm đến tất cả những văn nghệ sĩ của miền Nam đã sống, đã viết, và đã hát với tinh thần tự do trong mọi hoàn cảnh, ở mọi phương trời. Họ là những kẻ bị xô đẩy vào góc tối nhưng vẫn hy vọng và dấn tới. Xã hội âm nhạc hiện hành VN hôm nay là một chứng minh. Thỉnh thoảng tôi vẫn nhận được những tin nhắn của những người bạn trẻ hỏi là phải làm sao trước thời cuộc hôm nay. Cầm cuốn sách trên tay, đọc về những sự tự do trong văn hóa miền Nam đã từng có, tôi chỉ muốn nói rằng chúng ta hôm nay, cũng vậy, phải luôn hy vọng và dấn tới trước những barie độc tài, mới có thể tìm thấy những bến bờ khác chờ đón, phía ngoài của ràng buộc ao tù, kiểm duyệt. Dù là giành lại cái đã có, hay tìm đến đường biên mới, đừng bao giờ từ bỏ niềm hy vọng và luôn dấn tới, của mỗi người. Tuấn Khanh Nguồn: nhacsituankhanh.wordpress.com/2021/01/10/hy-vong-va-dan-toi/  
......

Bernie Sanders Phong Trào Cấp Tiến và ảo tưởng "dân chủ xã hội" Mỹ

Trần Trung Đạo Trước khi bàn về quan điểm “dân chủ xã hội”, một hình thái kinh tế xã hội được một số người cổ vũ, có lẽ nên nhắc đến Phong trào Cấp Tiến (Progressive Movement) vì đây là lực cần thiết để thúc đẩy quan điểm “dân chủ xã hội” thuần túy lý thuyết thành hiện thực xã hội. Theo tự điển Oxford, Phong trào Cấp Tiến (Progressive Movement) gồm những người ủng hộ hay biện hộ cho các chính sách cải cách xã hội. Theo tự điển Cambridge, Phong trào Cấp Tiến là một phong trào xã hội hoặc chính trị nhằm đại diện cho lợi ích của người dân bình thường thông qua thay đổi chính trị và hỗ trợ các hoạt động của chính phủ. Theo Kevin Hillstrom trong tác phẩm The Progressive Era, Phong trào Cấp Tiến Mỹ từng có một thời rất thịnh. Kỷ nguyên đó kéo dài từ 1896 đến gần Thế Chiến Thứ Nhất. Nói tới Phong trào Cấp Tiến không thể không nhắc tới Bernie Sanders, Thương Nghị Sĩ thuộc đảng Dân Chủ, tiểu bang Vermont và là lãnh đạo của phong trào. Dân Biểu Cấp Tiến trong Hạ Viện Mỹ hiện nay gồm những dân biểu thuộc đảng Dân Chủ có khuynh hướng xã hội tả phái. Tại Thượng Viện, duy nhất Thượng Nghị Sĩ Bernie Sanders đại diện cho Phong trào Cấp Tiến. Phong trào Cấp Tiến được khá đông giới trẻ ủng hộ. Lý do rất đơn giản, tuổi trẻ thường sống lý tưởng. Họ nhìn đời một màu xanh. Họ hăng say và nhiệt tình cống hiến công sức cho những mục đích “cao thượng giúp đời”. Nếu Karl Marx gọi giai cấp công nhân là những người “không có gì để mất” thì tuổi trẻ trong Phong Trào Cấp Tiến là thành phần “chưa có gì để mất.” Trong lần ứng cử tổng thống năm 2016, Bernie Sanders tập hợp chung quanh ông ta được một khối người trẻ đông đảo, tự nguyện, có tính tổ chức cao và nhất là được trang bị phương tiện kỹ thuật thông tin nhanh chóng. Khi Bernie Sanders rút khỏi cuộc chạy đua vào Tòa Bạch Ốc, khối trẻ này chuyển sang ủng hộ các cuộc chạy đua vào quốc hội. Nhờ đó, trong quốc hội khóa thứ 117, cánh cấp tiến có tới 94 dân biểu và tập trung vào Khối Cấp Tiến (Progressive Caucus). Chủ tịch Khối Cấp Tiến là Dân biểu Pramila Jayapal, đảng Dân Chủ tiểu bang Washington. Mặc dù hiện nay Phong Trào Cấp Tiến là một cánh của đảng Dân Chủ, lịch sử cho thấy phong trào không nhất thiết thuộc hẳn một đảng nào. Tổng thống thứ 26 của Mỹ Theodore Roosevelt thuộc đảng Cộng Hòa là lãnh đạo của Phong Trào Cấp Tiến thời đó. Ông là tác giả của ba chính sách mang nội dung cấp tiến gồm kiểm soát chặt chẽ các công ty, bảo vệ tài nguyên thiên nhiên và bảo vệ giới tiêu thụ. Tổng thống Woodrow Wilson, thuộc đảng Dân Chủ sau đó cũng là thành viên của Phong Trào Cấp Tiến. Cuộc cách mạng kỹ nghệ thế kỷ 19 mang giàu có đến cho một số ít người nhưng được trả một giá rất đắt bằng sự hy sinh của nhiều tầng lớp dân chúng khác. Giới lao động làm việc trong ngành làm đường rầy xe lửa, chế biến, sản xuất phải chịu đựng nhiều thiệt thòi. Họ làm việc trong môi trường khắc nghiệt để làm giàu cho một số nhỏ những chủ công ty, chủ ngân hàng, chủ hầm mỏ. Phong Trào Cấp Tiến vì thế là phản ứng xã hội tự nhiên của cuộc cách mạng kỹ nghệ. “CHỦ NGHĨA XÃ HỘI” và “DÂN CHỦ XÃ HỘI” TẠI MỸ Chủ nghĩa xã hội có một lịch sử khá dài. Trước khi Marx, Engels xuất hiện với Tuyên Ngôn CS và Tư Bản Luận, các quan điểm về chủ nghĩa xã hội đã có rồi. Trong thời Karl Marx chủ nghĩa xã hội được phân cực thành nhiều trường phái bắt đầu với Quốc Tế Thứ Nhất tại Geneva 1864. Là nước của những di dân, Mỹ có hầu hết các trường phái tư tưởng từ khắp nơi trên thế giới trong đó có chủ nghĩa xã hội. Đảng Lao Động Xã Hội Chủ Nghĩa Mỹ (Socialist Labor Party of America) ra đời năm 1877 và Đảng Xã Hội Chủ Nghĩa Mỹ (Socialist Party of America) được thành lập từ năm 1901. Đảng Xã Hội Chủ Nghĩa Mỹ đã từng có một đảng viên là Victor Berger được bầu vào Quốc Hội Liên Bang năm 1910. Dù chung một dòng lịch sử trải dài hai thế kỷ, loại “chủ nghĩa xã hội” đang được nhắc hiện nay không liên quan trực tiếp đến “chủ nghĩa xã hội” chuyên chế đã tồn tại tại Liên Xô và Đông Âu từ 1917 đến 1991 cũng như đang tồn tại tại Trung Cộng và Việt Nam. Tại Mỹ cũng có đảng CS Mỹ thuộc CS Quốc Tế III trước đây. Tàn dư của CS loại này vẫn còn tại Mỹ nhưng không còn được nhắc nhở. Lý do hai nhóm chữ “chủ nghĩa xã hội” và “dân chủ xã hội” được nhắc nhiều trong cuộc bầu cử tổng thống Mỹ chẳng qua vì một ứng cử viên tổng thống vận động trên nền tảng “dân chủ xã hội Nordic”. Người đó là Thượng Nghị Sĩ Bernie Sanders. Về đối nội Bernie Sanders ủng hộ quyền của giới lao động, y tế miễn phí, học phí miễn phí. Về đối ngoại, ông chủ trương cắt giảm ngân sách quốc phòng, theo đuổi đường lối ngoại giao hợp tác quốc tế. Hình thái “dân chủ xã hội Nordic” mà Bernie Sanders muốn nói đến là các quốc gia vùng Nordic gồm Thụy Điển, Denmark, Norway, Phần Lan và Iceland. Bernie Sanders sai lầm khi nghĩ rằng hình thái kinh tế Nordic có thể áp dụng vào nước Mỹ. Những quốc gia Nordic nhờ đặc tính văn hóa và dân số nên đã thực hiện tương đối thành công một nền kinh tế với hệ thống an sinh xã hội cao, nền giáo dục công lập, hệ thống y tế công cộng. Dân số năm quốc gia vùng Nordic cộng lại chưa bằng tiểu bang Texas của Mỹ. Quan điểm đối ngoại chủ hòa của Bernie Sanders là một nguy cơ cho nền an ninh và vị trí của Mỹ trên thế giới. Không chỉ đảng Cộng Hòa lo mà cả các thành phần thuộc cánh trung tâm (centrist Democrats) và ôn hòa (Moderate Democrats) của đảng Dân Chủ cũng lo. Để thắng, các nhà chiến lược đảng Dân Chủ thay đổi nhiều phương pháp vận động. Nếu theo dõi kỹ chúng ta thấy vào giai đoạn cuối những khẩu hiểu có tính xách động và quá khích như “Defund the police” (tái phân phối ngân sách cảnh sát) hay những câu “xã hội chủ nghĩa”, “phong trào cấp tiến” làm cử tri lo lắng đều không còn được ứng cử viên đảng Dân Chủ dùng. Cơ chế dân chủ Mỹ ngoài hành pháp và lập pháp mà chúng ta nghe hằng ngày còn được bảo vệ bởi một hệ thống tư pháp tiểu bang và liên bang được dựng thành nhiều tầng kiên cố. Riêng cấp liên bang, Mỹ có 94 tòa án liên bang đặt tại các địa phương (District Court) với tổng cộng 670 thẩm phán. Ngoài ra Mỹ còn có 13 Tòa Phúc Thẩm (U.S. Courts of Appeals), mỗi tòa có ba thẩm phán. Các tòa phúc thẩm không có bồi thẩm đoàn. Các thẩm phán liên bang do tổng thống đề cử, Ủy Ban Tư Pháp Định Chế (Senate Judiciary Committee) của Thượng Viện nghiên cứu và đề nghị lên Thượng Viện. Thông thường, các tổng thống Cộng Hòa đề cử các thẩm phán chia sẻ quan điểm Cộng Hòa và tương tự đối với các tổng thống Dân Chủ. Các thẩm phán liên bang Mỹ tại chức suốt đời và chỉ có quốc hội mới có quyền bãi nhiệm nếu thẩm phán nào có hành vi xấu. Tòa cao nhất là Tối Cao Pháp Viện với chín thẩm phán. Theo phúc trình của James C. Duff, Giám Đốc Văn Phòng Điều Hành Tòa Án Mỹ, hiện có 30 ngàn nhân viên chuyên môn phụ giúp cho các thẩm phán tại các tòa. Nước Mỹ không tùy thuộc vào quyết định của một hay vài người như các nước độc tài và các chủ thuyết quan trọng cũng không giới hạn trong một hay hai nhiệm kỳ tổng thống. Nếu chiến lược đối ngoại của Mỹ chỉ giới hạn trong bốn năm hay tám năm thì Liên Xô chẳng những không sụp đổ mà đã đánh bại Mỹ trong thập niên 1960 rồi. TT Harry Truman và Tướng Dwight Eisenhower có nhiều điểm bất đồng nhưng khi đắc cử tổng thống TT Eisenhower (Cộng Hòa) vẫn tiếp tục các chính sách đối ngoại của cựu TT Truman (Dân Chủ). Hai năm nữa, vào ngày 8 tháng 11, 2022, cử tri Mỹ lại sẽ đi bầu. Lần tới dân Mỹ sẽ bầu 34 Thượng Nghị Sĩ, 435 Dân Biểu và 36 Thống Đốc các tiểu bang. Với tỉ lệ đa số do Dân Chủ đang giữ rất sít sao, 50-50 tại Thượng Viện, 222-211 tại Hạ Viện, với xung đột quan điểm chính trị gay gắt và sự phân hóa xã hội sâu xa hiện nay những cuộc bầu cử năm 2022 và năm 2024 sẽ hứa hẹn nhiều gay gấn. Theo lịch sử các cuộc bầu phiếu, cử tri Mỹ vốn rất thụ động. Nhưng thái độ đó đang thay đổi. Cuộc bầu cử vừa qua có tới 157 triệu cử tri (66.3%) đi bầu, cao nhất trong lịch sử và tăng hai phần trăm so với cuộc bầu cử năm 2016. Trong tương lai, con số đó chắc chắn sẽ cao hơn. Trần Trung Đạo Trước khi bàn về quan điểm “dân chủ xã hội”, một hình thái kinh tế xã hội được một số người cổ vũ, có lẽ nên nhắc đến Phong trào Cấp Tiến (Progressive Movement) vì đây là lực cần thiết để thúc đẩy quan điểm “dân chủ xã hội” thuần túy lý thuyết thành hiện thực xã hội. Theo tự điển Oxford, Phong trào Cấp Tiến (Progressive Movement) gồm những người ủng hộ hay biện hộ cho các chính sách cải cách xã hội. Theo tự điển Cambridge, Phong trào Cấp Tiến là một phong trào xã hội hoặc chính trị nhằm đại diện cho lợi ích của người dân bình thường thông qua thay đổi chính trị và hỗ trợ các hoạt động của chính phủ. Theo Kevin Hillstrom trong tác phẩm The Progressive Era, Phong trào Cấp Tiến Mỹ từng có một thời rất thịnh. Kỷ nguyên đó kéo dài từ 1896 đến gần Thế Chiến Thứ Nhất. Nói tới Phong trào Cấp Tiến không thể không nhắc tới Bernie Sanders, Thương Nghị Sĩ thuộc đảng Dân Chủ, tiểu bang Vermont và là lãnh đạo của phong trào. Dân Biểu Cấp Tiến trong Hạ Viện Mỹ hiện nay gồm những dân biểu thuộc đảng Dân Chủ có khuynh hướng xã hội tả phái. Tại Thượng Viện, duy nhất Thượng Nghị Sĩ Bernie Sanders đại diện cho Phong trào Cấp Tiến. Phong trào Cấp Tiến được khá đông giới trẻ ủng hộ. Lý do rất đơn giản, tuổi trẻ thường sống lý tưởng. Họ nhìn đời một màu xanh. Họ hăng say và nhiệt tình cống hiến công sức cho những mục đích “cao thượng giúp đời”. Nếu Karl Marx gọi giai cấp công nhân là những người “không có gì để mất” thì tuổi trẻ trong Phong Trào Cấp Tiến là thành phần “chưa có gì để mất.” Trong lần ứng cử tổng thống năm 2016, Bernie Sanders tập hợp chung quanh ông ta được một khối người trẻ đông đảo, tự nguyện, có tính tổ chức cao và nhất là được trang bị phương tiện kỹ thuật thông tin nhanh chóng. Khi Bernie Sanders rút khỏi cuộc chạy đua vào Tòa Bạch Ốc, khối trẻ này chuyển sang ủng hộ các cuộc chạy đua vào quốc hội. Nhờ đó, trong quốc hội khóa thứ 117, cánh cấp tiến có tới 94 dân biểu và tập trung vào Khối Cấp Tiến (Progressive Caucus). Chủ tịch Khối Cấp Tiến là Dân biểu Pramila Jayapal, đảng Dân Chủ tiểu bang Washington. Mặc dù hiện nay Phong Trào Cấp Tiến là một cánh của đảng Dân Chủ, lịch sử cho thấy phong trào không nhất thiết thuộc hẳn một đảng nào. Tổng thống thứ 26 của Mỹ Theodore Roosevelt thuộc đảng Cộng Hòa là lãnh đạo của Phong Trào Cấp Tiến thời đó. Ông là tác giả của ba chính sách mang nội dung cấp tiến gồm kiểm soát chặt chẽ các công ty, bảo vệ tài nguyên thiên nhiên và bảo vệ giới tiêu thụ. Tổng thống Woodrow Wilson, thuộc đảng Dân Chủ sau đó cũng là thành viên của Phong Trào Cấp Tiến. Cuộc cách mạng kỹ nghệ thế kỷ 19 mang giàu có đến cho một số ít người nhưng được trả một giá rất đắt bằng sự hy sinh của nhiều tầng lớp dân chúng khác. Giới lao động làm việc trong ngành làm đường rầy xe lửa, chế biến, sản xuất phải chịu đựng nhiều thiệt thòi. Họ làm việc trong môi trường khắc nghiệt để làm giàu cho một số nhỏ những chủ công ty, chủ ngân hàng, chủ hầm mỏ. Phong Trào Cấp Tiến vì thế là phản ứng xã hội tự nhiên của cuộc cách mạng kỹ nghệ. “CHỦ NGHĨA XÃ HỘI” và “DÂN CHỦ XÃ HỘI” TẠI MỸ Chủ nghĩa xã hội có một lịch sử khá dài. Trước khi Marx, Engels xuất hiện với Tuyên Ngôn CS và Tư Bản Luận, các quan điểm về chủ nghĩa xã hội đã có rồi. Trong thời Karl Marx chủ nghĩa xã hội được phân cực thành nhiều trường phái bắt đầu với Quốc Tế Thứ Nhất tại Geneva 1864. Là nước của những di dân, Mỹ có hầu hết các trường phái tư tưởng từ khắp nơi trên thế giới trong đó có chủ nghĩa xã hội. Đảng Lao Động Xã Hội Chủ Nghĩa Mỹ (Socialist Labor Party of America) ra đời năm 1877 và Đảng Xã Hội Chủ Nghĩa Mỹ (Socialist Party of America) được thành lập từ năm 1901. Đảng Xã Hội Chủ Nghĩa Mỹ đã từng có một đảng viên là Victor Berger được bầu vào Quốc Hội Liên Bang năm 1910. Dù chung một dòng lịch sử trải dài hai thế kỷ, loại “chủ nghĩa xã hội” đang được nhắc hiện nay không liên quan trực tiếp đến “chủ nghĩa xã hội” chuyên chế đã tồn tại tại Liên Xô và Đông Âu từ 1917 đến 1991 cũng như đang tồn tại tại Trung Cộng và Việt Nam. Tại Mỹ cũng có đảng CS Mỹ thuộc CS Quốc Tế III trước đây. Tàn dư của CS loại này vẫn còn tại Mỹ nhưng không còn được nhắc nhở. Lý do hai nhóm chữ “chủ nghĩa xã hội” và “dân chủ xã hội” được nhắc nhiều trong cuộc bầu cử tổng thống Mỹ chẳng qua vì một ứng cử viên tổng thống vận động trên nền tảng “dân chủ xã hội Nordic”. Người đó là Thượng Nghị Sĩ Bernie Sanders. Về đối nội Bernie Sanders ủng hộ quyền của giới lao động, y tế miễn phí, học phí miễn phí. Về đối ngoại, ông chủ trương cắt giảm ngân sách quốc phòng, theo đuổi đường lối ngoại giao hợp tác quốc tế. Hình thái “dân chủ xã hội Nordic” mà Bernie Sanders muốn nói đến là các quốc gia vùng Nordic gồm Thụy Điển, Denmark, Norway, Phần Lan và Iceland. Bernie Sanders sai lầm khi nghĩ rằng hình thái kinh tế Nordic có thể áp dụng vào nước Mỹ. Những quốc gia Nordic nhờ đặc tính văn hóa và dân số nên đã thực hiện tương đối thành công một nền kinh tế với hệ thống an sinh xã hội cao, nền giáo dục công lập, hệ thống y tế công cộng. Dân số năm quốc gia vùng Nordic cộng lại chưa bằng tiểu bang Texas của Mỹ. Quan điểm đối ngoại chủ hòa của Bernie Sanders là một nguy cơ cho nền an ninh và vị trí của Mỹ trên thế giới. Không chỉ đảng Cộng Hòa lo mà cả các thành phần thuộc cánh trung tâm (centrist Democrats) và ôn hòa (Moderate Democrats) của đảng Dân Chủ cũng lo. Để thắng, các nhà chiến lược đảng Dân Chủ thay đổi nhiều phương pháp vận động. Nếu theo dõi kỹ chúng ta thấy vào giai đoạn cuối những khẩu hiểu có tính xách động và quá khích như “Defund the police” (tái phân phối ngân sách cảnh sát) hay những câu “xã hội chủ nghĩa”, “phong trào cấp tiến” làm cử tri lo lắng đều không còn được ứng cử viên đảng Dân Chủ dùng. Cơ chế dân chủ Mỹ ngoài hành pháp và lập pháp mà chúng ta nghe hằng ngày còn được bảo vệ bởi một hệ thống tư pháp tiểu bang và liên bang được dựng thành nhiều tầng kiên cố. Riêng cấp liên bang, Mỹ có 94 tòa án liên bang đặt tại các địa phương (District Court) với tổng cộng 670 thẩm phán. Ngoài ra Mỹ còn có 13 Tòa Phúc Thẩm (U.S. Courts of Appeals), mỗi tòa có ba thẩm phán. Các tòa phúc thẩm không có bồi thẩm đoàn. Các thẩm phán liên bang do tổng thống đề cử, Ủy Ban Tư Pháp Định Chế (Senate Judiciary Committee) của Thượng Viện nghiên cứu và đề nghị lên Thượng Viện. Thông thường, các tổng thống Cộng Hòa đề cử các thẩm phán chia sẻ quan điểm Cộng Hòa và tương tự đối với các tổng thống Dân Chủ. Các thẩm phán liên bang Mỹ tại chức suốt đời và chỉ có quốc hội mới có quyền bãi nhiệm nếu thẩm phán nào có hành vi xấu. Tòa cao nhất là Tối Cao Pháp Viện với chín thẩm phán. Theo phúc trình của James C. Duff, Giám Đốc Văn Phòng Điều Hành Tòa Án Mỹ, hiện có 30 ngàn nhân viên chuyên môn phụ giúp cho các thẩm phán tại các tòa. Nước Mỹ không tùy thuộc vào quyết định của một hay vài người như các nước độc tài và các chủ thuyết quan trọng cũng không giới hạn trong một hay hai nhiệm kỳ tổng thống. Nếu chiến lược đối ngoại của Mỹ chỉ giới hạn trong bốn năm hay tám năm thì Liên Xô chẳng những không sụp đổ mà đã đánh bại Mỹ trong thập niên 1960 rồi. TT Harry Truman và Tướng Dwight Eisenhower có nhiều điểm bất đồng nhưng khi đắc cử tổng thống TT Eisenhower (Cộng Hòa) vẫn tiếp tục các chính sách đối ngoại của cựu TT Truman (Dân Chủ). Hai năm nữa, vào ngày 8 tháng 11, 2022, cử tri Mỹ lại sẽ đi bầu. Lần tới dân Mỹ sẽ bầu 34 Thượng Nghị Sĩ, 435 Dân Biểu và 36 Thống Đốc các tiểu bang. Với tỉ lệ đa số do Dân Chủ đang giữ rất sít sao, 50-50 tại Thượng Viện, 222-211 tại Hạ Viện, với xung đột quan điểm chính trị gay gắt và sự phân hóa xã hội sâu xa hiện nay những cuộc bầu cử năm 2022 và năm 2024 sẽ hứa hẹn nhiều gay gấn. Theo lịch sử các cuộc bầu phiếu, cử tri Mỹ vốn rất thụ động. Nhưng thái độ đó đang thay đổi. Cuộc bầu cử vừa qua có tới 157 triệu cử tri (66.3%) đi bầu, cao nhất trong lịch sử và tăng hai phần trăm so với cuộc bầu cử năm 2016. Trong tương lai, con số đó chắc chắn sẽ cao hơn. Trần Trung Đạo Trước khi bàn về quan điểm “dân chủ xã hội”, một hình thái kinh tế xã hội được một số người cổ vũ, có lẽ nên nhắc đến Phong trào Cấp Tiến (Progressive Movement) vì đây là lực cần thiết để thúc đẩy quan điểm “dân chủ xã hội” thuần túy lý thuyết thành hiện thực xã hội. Theo tự điển Oxford, Phong trào Cấp Tiến (Progressive Movement) gồm những người ủng hộ hay biện hộ cho các chính sách cải cách xã hội. Theo tự điển Cambridge, Phong trào Cấp Tiến là một phong trào xã hội hoặc chính trị nhằm đại diện cho lợi ích của người dân bình thường thông qua thay đổi chính trị và hỗ trợ các hoạt động của chính phủ. Theo Kevin Hillstrom trong tác phẩm The Progressive Era, Phong trào Cấp Tiến Mỹ từng có một thời rất thịnh. Kỷ nguyên đó kéo dài từ 1896 đến gần Thế Chiến Thứ Nhất. Nói tới Phong trào Cấp Tiến không thể không nhắc tới Bernie Sanders, Thương Nghị Sĩ thuộc đảng Dân Chủ, tiểu bang Vermont và là lãnh đạo của phong trào. Dân Biểu Cấp Tiến trong Hạ Viện Mỹ hiện nay gồm những dân biểu thuộc đảng Dân Chủ có khuynh hướng xã hội tả phái. Tại Thượng Viện, duy nhất Thượng Nghị Sĩ Bernie Sanders đại diện cho Phong trào Cấp Tiến. Phong trào Cấp Tiến được khá đông giới trẻ ủng hộ. Lý do rất đơn giản, tuổi trẻ thường sống lý tưởng. Họ nhìn đời một màu xanh. Họ hăng say và nhiệt tình cống hiến công sức cho những mục đích “cao thượng giúp đời”. Nếu Karl Marx gọi giai cấp công nhân là những người “không có gì để mất” thì tuổi trẻ trong Phong Trào Cấp Tiến là thành phần “chưa có gì để mất.” Trong lần ứng cử tổng thống năm 2016, Bernie Sanders tập hợp chung quanh ông ta được một khối người trẻ đông đảo, tự nguyện, có tính tổ chức cao và nhất là được trang bị phương tiện kỹ thuật thông tin nhanh chóng. Khi Bernie Sanders rút khỏi cuộc chạy đua vào Tòa Bạch Ốc, khối trẻ này chuyển sang ủng hộ các cuộc chạy đua vào quốc hội. Nhờ đó, trong quốc hội khóa thứ 117, cánh cấp tiến có tới 94 dân biểu và tập trung vào Khối Cấp Tiến (Progressive Caucus). Chủ tịch Khối Cấp Tiến là Dân biểu Pramila Jayapal, đảng Dân Chủ tiểu bang Washington. Mặc dù hiện nay Phong Trào Cấp Tiến là một cánh của đảng Dân Chủ, lịch sử cho thấy phong trào không nhất thiết thuộc hẳn một đảng nào. Tổng thống thứ 26 của Mỹ Theodore Roosevelt thuộc đảng Cộng Hòa là lãnh đạo của Phong Trào Cấp Tiến thời đó. Ông là tác giả của ba chính sách mang nội dung cấp tiến gồm kiểm soát chặt chẽ các công ty, bảo vệ tài nguyên thiên nhiên và bảo vệ giới tiêu thụ. Tổng thống Woodrow Wilson, thuộc đảng Dân Chủ sau đó cũng là thành viên của Phong Trào Cấp Tiến. Cuộc cách mạng kỹ nghệ thế kỷ 19 mang giàu có đến cho một số ít người nhưng được trả một giá rất đắt bằng sự hy sinh của nhiều tầng lớp dân chúng khác. Giới lao động làm việc trong ngành làm đường rầy xe lửa, chế biến, sản xuất phải chịu đựng nhiều thiệt thòi. Họ làm việc trong môi trường khắc nghiệt để làm giàu cho một số nhỏ những chủ công ty, chủ ngân hàng, chủ hầm mỏ. Phong Trào Cấp Tiến vì thế là phản ứng xã hội tự nhiên của cuộc cách mạng kỹ nghệ. “CHỦ NGHĨA XÃ HỘI” và “DÂN CHỦ XÃ HỘI” TẠI MỸ Chủ nghĩa xã hội có một lịch sử khá dài. Trước khi Marx, Engels xuất hiện với Tuyên Ngôn CS và Tư Bản Luận, các quan điểm về chủ nghĩa xã hội đã có rồi. Trong thời Karl Marx chủ nghĩa xã hội được phân cực thành nhiều trường phái bắt đầu với Quốc Tế Thứ Nhất tại Geneva 1864. Là nước của những di dân, Mỹ có hầu hết các trường phái tư tưởng từ khắp nơi trên thế giới trong đó có chủ nghĩa xã hội. Đảng Lao Động Xã Hội Chủ Nghĩa Mỹ (Socialist Labor Party of America) ra đời năm 1877 và Đảng Xã Hội Chủ Nghĩa Mỹ (Socialist Party of America) được thành lập từ năm 1901. Đảng Xã Hội Chủ Nghĩa Mỹ đã từng có một đảng viên là Victor Berger được bầu vào Quốc Hội Liên Bang năm 1910. Dù chung một dòng lịch sử trải dài hai thế kỷ, loại “chủ nghĩa xã hội” đang được nhắc hiện nay không liên quan trực tiếp đến “chủ nghĩa xã hội” chuyên chế đã tồn tại tại Liên Xô và Đông Âu từ 1917 đến 1991 cũng như đang tồn tại tại Trung Cộng và Việt Nam. Tại Mỹ cũng có đảng CS Mỹ thuộc CS Quốc Tế III trước đây. Tàn dư của CS loại này vẫn còn tại Mỹ nhưng không còn được nhắc nhở. Lý do hai nhóm chữ “chủ nghĩa xã hội” và “dân chủ xã hội” được nhắc nhiều trong cuộc bầu cử tổng thống Mỹ chẳng qua vì một ứng cử viên tổng thống vận động trên nền tảng “dân chủ xã hội Nordic”. Người đó là Thượng Nghị Sĩ Bernie Sanders. Về đối nội Bernie Sanders ủng hộ quyền của giới lao động, y tế miễn phí, học phí miễn phí. Về đối ngoại, ông chủ trương cắt giảm ngân sách quốc phòng, theo đuổi đường lối ngoại giao hợp tác quốc tế. Hình thái “dân chủ xã hội Nordic” mà Bernie Sanders muốn nói đến là các quốc gia vùng Nordic gồm Thụy Điển, Denmark, Norway, Phần Lan và Iceland. Bernie Sanders sai lầm khi nghĩ rằng hình thái kinh tế Nordic có thể áp dụng vào nước Mỹ. Những quốc gia Nordic nhờ đặc tính văn hóa và dân số nên đã thực hiện tương đối thành công một nền kinh tế với hệ thống an sinh xã hội cao, nền giáo dục công lập, hệ thống y tế công cộng. Dân số năm quốc gia vùng Nordic cộng lại chưa bằng tiểu bang Texas của Mỹ. Quan điểm đối ngoại chủ hòa của Bernie Sanders là một nguy cơ cho nền an ninh và vị trí của Mỹ trên thế giới. Không chỉ đảng Cộng Hòa lo mà cả các thành phần thuộc cánh trung tâm (centrist Democrats) và ôn hòa (Moderate Democrats) của đảng Dân Chủ cũng lo. Để thắng, các nhà chiến lược đảng Dân Chủ thay đổi nhiều phương pháp vận động. Nếu theo dõi kỹ chúng ta thấy vào giai đoạn cuối những khẩu hiểu có tính xách động và quá khích như “Defund the police” (tái phân phối ngân sách cảnh sát) hay những câu “xã hội chủ nghĩa”, “phong trào cấp tiến” làm cử tri lo lắng đều không còn được ứng cử viên đảng Dân Chủ dùng. Cơ chế dân chủ Mỹ ngoài hành pháp và lập pháp mà chúng ta nghe hằng ngày còn được bảo vệ bởi một hệ thống tư pháp tiểu bang và liên bang được dựng thành nhiều tầng kiên cố. Riêng cấp liên bang, Mỹ có 94 tòa án liên bang đặt tại các địa phương (District Court) với tổng cộng 670 thẩm phán. Ngoài ra Mỹ còn có 13 Tòa Phúc Thẩm (U.S. Courts of Appeals), mỗi tòa có ba thẩm phán. Các tòa phúc thẩm không có bồi thẩm đoàn. Các thẩm phán liên bang do tổng thống đề cử, Ủy Ban Tư Pháp Định Chế (Senate Judiciary Committee) của Thượng Viện nghiên cứu và đề nghị lên Thượng Viện. Thông thường, các tổng thống Cộng Hòa đề cử các thẩm phán chia sẻ quan điểm Cộng Hòa và tương tự đối với các tổng thống Dân Chủ. Các thẩm phán liên bang Mỹ tại chức suốt đời và chỉ có quốc hội mới có quyền bãi nhiệm nếu thẩm phán nào có hành vi xấu. Tòa cao nhất là Tối Cao Pháp Viện với chín thẩm phán. Theo phúc trình của James C. Duff, Giám Đốc Văn Phòng Điều Hành Tòa Án Mỹ, hiện có 30 ngàn nhân viên chuyên môn phụ giúp cho các thẩm phán tại các tòa. Nước Mỹ không tùy thuộc vào quyết định của một hay vài người như các nước độc tài và các chủ thuyết quan trọng cũng không giới hạn trong một hay hai nhiệm kỳ tổng thống. Nếu chiến lược đối ngoại của Mỹ chỉ giới hạn trong bốn năm hay tám năm thì Liên Xô chẳng những không sụp đổ mà đã đánh bại Mỹ trong thập niên 1960 rồi. TT Harry Truman và Tướng Dwight Eisenhower có nhiều điểm bất đồng nhưng khi đắc cử tổng thống TT Eisenhower (Cộng Hòa) vẫn tiếp tục các chính sách đối ngoại của cựu TT Truman (Dân Chủ). Hai năm nữa, vào ngày 8 tháng 11, 2022, cử tri Mỹ lại sẽ đi bầu. Lần tới dân Mỹ sẽ bầu 34 Thượng Nghị Sĩ, 435 Dân Biểu và 36 Thống Đốc các tiểu bang. Với tỉ lệ đa số do Dân Chủ đang giữ rất sít sao, 50-50 tại Thượng Viện, 222-211 tại Hạ Viện, với xung đột quan điểm chính trị gay gắt và sự phân hóa xã hội sâu xa hiện nay những cuộc bầu cử năm 2022 và năm 2024 sẽ hứa hẹn nhiều gay gấn. Theo lịch sử các cuộc bầu phiếu, cử tri Mỹ vốn rất thụ động. Nhưng thái độ đó đang thay đổi. Cuộc bầu cử vừa qua có tới 157 triệu cử tri (66.3%) đi bầu, cao nhất trong lịch sử và tăng hai phần trăm so với cuộc bầu cử năm 2016. Trong tương lai, con số đó chắc chắn sẽ cao hơn. Trần Trung Đạo Trước khi bàn về quan điểm “dân chủ xã hội”, một hình thái kinh tế xã hội được một số người cổ vũ, có lẽ nên nhắc đến Phong trào Cấp Tiến (Progressive Movement) vì đây là lực cần thiết để thúc đẩy quan điểm “dân chủ xã hội” thuần túy lý thuyết thành hiện thực xã hội. Theo tự điển Oxford, Phong trào Cấp Tiến (Progressive Movement) gồm những người ủng hộ hay biện hộ cho các chính sách cải cách xã hội. Theo tự điển Cambridge, Phong trào Cấp Tiến là một phong trào xã hội hoặc chính trị nhằm đại diện cho lợi ích của người dân bình thường thông qua thay đổi chính trị và hỗ trợ các hoạt động của chính phủ. Theo Kevin Hillstrom trong tác phẩm The Progressive Era, Phong trào Cấp Tiến Mỹ từng có một thời rất thịnh. Kỷ nguyên đó kéo dài từ 1896 đến gần Thế Chiến Thứ Nhất. Nói tới Phong trào Cấp Tiến không thể không nhắc tới Bernie Sanders, Thương Nghị Sĩ thuộc đảng Dân Chủ, tiểu bang Vermont và là lãnh đạo của phong trào. Dân Biểu Cấp Tiến trong Hạ Viện Mỹ hiện nay gồm những dân biểu thuộc đảng Dân Chủ có khuynh hướng xã hội tả phái. Tại Thượng Viện, duy nhất Thượng Nghị Sĩ Bernie Sanders đại diện cho Phong trào Cấp Tiến. Phong trào Cấp Tiến được khá đông giới trẻ ủng hộ. Lý do rất đơn giản, tuổi trẻ thường sống lý tưởng. Họ nhìn đời một màu xanh. Họ hăng say và nhiệt tình cống hiến công sức cho những mục đích “cao thượng giúp đời”. Nếu Karl Marx gọi giai cấp công nhân là những người “không có gì để mất” thì tuổi trẻ trong Phong Trào Cấp Tiến là thành phần “chưa có gì để mất.” Trong lần ứng cử tổng thống năm 2016, Bernie Sanders tập hợp chung quanh ông ta được một khối người trẻ đông đảo, tự nguyện, có tính tổ chức cao và nhất là được trang bị phương tiện kỹ thuật thông tin nhanh chóng. Khi Bernie Sanders rút khỏi cuộc chạy đua vào Tòa Bạch Ốc, khối trẻ này chuyển sang ủng hộ các cuộc chạy đua vào quốc hội. Nhờ đó, trong quốc hội khóa thứ 117, cánh cấp tiến có tới 94 dân biểu và tập trung vào Khối Cấp Tiến (Progressive Caucus). Chủ tịch Khối Cấp Tiến là Dân biểu Pramila Jayapal, đảng Dân Chủ tiểu bang Washington. Mặc dù hiện nay Phong Trào Cấp Tiến là một cánh của đảng Dân Chủ, lịch sử cho thấy phong trào không nhất thiết thuộc hẳn một đảng nào. Tổng thống thứ 26 của Mỹ Theodore Roosevelt thuộc đảng Cộng Hòa là lãnh đạo của Phong Trào Cấp Tiến thời đó. Ông là tác giả của ba chính sách mang nội dung cấp tiến gồm kiểm soát chặt chẽ các công ty, bảo vệ tài nguyên thiên nhiên và bảo vệ giới tiêu thụ. Tổng thống Woodrow Wilson, thuộc đảng Dân Chủ sau đó cũng là thành viên của Phong Trào Cấp Tiến. Cuộc cách mạng kỹ nghệ thế kỷ 19 mang giàu có đến cho một số ít người nhưng được trả một giá rất đắt bằng sự hy sinh của nhiều tầng lớp dân chúng khác. Giới lao động làm việc trong ngành làm đường rầy xe lửa, chế biến, sản xuất phải chịu đựng nhiều thiệt thòi. Họ làm việc trong môi trường khắc nghiệt để làm giàu cho một số nhỏ những chủ công ty, chủ ngân hàng, chủ hầm mỏ. Phong Trào Cấp Tiến vì thế là phản ứng xã hội tự nhiên của cuộc cách mạng kỹ nghệ. “CHỦ NGHĨA XÃ HỘI” và “DÂN CHỦ XÃ HỘI” TẠI MỸ Chủ nghĩa xã hội có một lịch sử khá dài. Trước khi Marx, Engels xuất hiện với Tuyên Ngôn CS và Tư Bản Luận, các quan điểm về chủ nghĩa xã hội đã có rồi. Trong thời Karl Marx chủ nghĩa xã hội được phân cực thành nhiều trường phái bắt đầu với Quốc Tế Thứ Nhất tại Geneva 1864. Là nước của những di dân, Mỹ có hầu hết các trường phái tư tưởng từ khắp nơi trên thế giới trong đó có chủ nghĩa xã hội. Đảng Lao Động Xã Hội Chủ Nghĩa Mỹ (Socialist Labor Party of America) ra đời năm 1877 và Đảng Xã Hội Chủ Nghĩa Mỹ (Socialist Party of America) được thành lập từ năm 1901. Đảng Xã Hội Chủ Nghĩa Mỹ đã từng có một đảng viên là Victor Berger được bầu vào Quốc Hội Liên Bang năm 1910. Dù chung một dòng lịch sử trải dài hai thế kỷ, loại “chủ nghĩa xã hội” đang được nhắc hiện nay không liên quan trực tiếp đến “chủ nghĩa xã hội” chuyên chế đã tồn tại tại Liên Xô và Đông Âu từ 1917 đến 1991 cũng như đang tồn tại tại Trung Cộng và Việt Nam. Tại Mỹ cũng có đảng CS Mỹ thuộc CS Quốc Tế III trước đây. Tàn dư của CS loại này vẫn còn tại Mỹ nhưng không còn được nhắc nhở. Lý do hai nhóm chữ “chủ nghĩa xã hội” và “dân chủ xã hội” được nhắc nhiều trong cuộc bầu cử tổng thống Mỹ chẳng qua vì một ứng cử viên tổng thống vận động trên nền tảng “dân chủ xã hội Nordic”. Người đó là Thượng Nghị Sĩ Bernie Sanders. Về đối nội Bernie Sanders ủng hộ quyền của giới lao động, y tế miễn phí, học phí miễn phí. Về đối ngoại, ông chủ trương cắt giảm ngân sách quốc phòng, theo đuổi đường lối ngoại giao hợp tác quốc tế. Hình thái “dân chủ xã hội Nordic” mà Bernie Sanders muốn nói đến là các quốc gia vùng Nordic gồm Thụy Điển, Denmark, Norway, Phần Lan và Iceland. Bernie Sanders sai lầm khi nghĩ rằng hình thái kinh tế Nordic có thể áp dụng vào nước Mỹ. Những quốc gia Nordic nhờ đặc tính văn hóa và dân số nên đã thực hiện tương đối thành công một nền kinh tế với hệ thống an sinh xã hội cao, nền giáo dục công lập, hệ thống y tế công cộng. Dân số năm quốc gia vùng Nordic cộng lại chưa bằng tiểu bang Texas của Mỹ. Quan điểm đối ngoại chủ hòa của Bernie Sanders là một nguy cơ cho nền an ninh và vị trí của Mỹ trên thế giới. Không chỉ đảng Cộng Hòa lo mà cả các thành phần thuộc cánh trung tâm (centrist Democrats) và ôn hòa (Moderate Democrats) của đảng Dân Chủ cũng lo. Để thắng, các nhà chiến lược đảng Dân Chủ thay đổi nhiều phương pháp vận động. Nếu theo dõi kỹ chúng ta thấy vào giai đoạn cuối những khẩu hiểu có tính xách động và quá khích như “Defund the police” (tái phân phối ngân sách cảnh sát) hay những câu “xã hội chủ nghĩa”, “phong trào cấp tiến” làm cử tri lo lắng đều không còn được ứng cử viên đảng Dân Chủ dùng. Cơ chế dân chủ Mỹ ngoài hành pháp và lập pháp mà chúng ta nghe hằng ngày còn được bảo vệ bởi một hệ thống tư pháp tiểu bang và liên bang được dựng thành nhiều tầng kiên cố. Riêng cấp liên bang, Mỹ có 94 tòa án liên bang đặt tại các địa phương (District Court) với tổng cộng 670 thẩm phán. Ngoài ra Mỹ còn có 13 Tòa Phúc Thẩm (U.S. Courts of Appeals), mỗi tòa có ba thẩm phán. Các tòa phúc thẩm không có bồi thẩm đoàn. Các thẩm phán liên bang do tổng thống đề cử, Ủy Ban Tư Pháp Định Chế (Senate Judiciary Committee) của Thượng Viện nghiên cứu và đề nghị lên Thượng Viện. Thông thường, các tổng thống Cộng Hòa đề cử các thẩm phán chia sẻ quan điểm Cộng Hòa và tương tự đối với các tổng thống Dân Chủ. Các thẩm phán liên bang Mỹ tại chức suốt đời và chỉ có quốc hội mới có quyền bãi nhiệm nếu thẩm phán nào có hành vi xấu. Tòa cao nhất là Tối Cao Pháp Viện với chín thẩm phán. Theo phúc trình của James C. Duff, Giám Đốc Văn Phòng Điều Hành Tòa Án Mỹ, hiện có 30 ngàn nhân viên chuyên môn phụ giúp cho các thẩm phán tại các tòa. Nước Mỹ không tùy thuộc vào quyết định của một hay vài người như các nước độc tài và các chủ thuyết quan trọng cũng không giới hạn trong một hay hai nhiệm kỳ tổng thống. Nếu chiến lược đối ngoại của Mỹ chỉ giới hạn trong bốn năm hay tám năm thì Liên Xô chẳng những không sụp đổ mà đã đánh bại Mỹ trong thập niên 1960 rồi. TT Harry Truman và Tướng Dwight Eisenhower có nhiều điểm bất đồng nhưng khi đắc cử tổng thống TT Eisenhower (Cộng Hòa) vẫn tiếp tục các chính sách đối ngoại của cựu TT Truman (Dân Chủ). Hai năm nữa, vào ngày 8 tháng 11, 2022, cử tri Mỹ lại sẽ đi bầu. Lần tới dân Mỹ sẽ bầu 34 Thượng Nghị Sĩ, 435 Dân Biểu và 36 Thống Đốc các tiểu bang. Với tỉ lệ đa số do Dân Chủ đang giữ rất sít sao, 50-50 tại Thượng Viện, 222-211 tại Hạ Viện, với xung đột quan điểm chính trị gay gắt và sự phân hóa xã hội sâu xa hiện nay những cuộc bầu cử năm 2022 và năm 2024 sẽ hứa hẹn nhiều gay gấn. Theo lịch sử các cuộc bầu phiếu, cử tri Mỹ vốn rất thụ động. Nhưng thái độ đó đang thay đổi. Cuộc bầu cử vừa qua có tới 157 triệu cử tri (66.3%) đi bầu, cao nhất trong lịch sử và tăng hai phần trăm so với cuộc bầu cử năm 2016. Trong tương lai, con số đó chắc chắn sẽ cao hơn. Trần Trung Đạo
......

Nhìn lại Covid-19: Tác hại và những bài học

Trần Diệu Chân - Việt Tân| Đại dịch coronavirus chủng mới phát xuất từ Vũ Hán, Trung Quốc từ cuối năm 2019 vẫn tiếp tục hoành hành khắp thế giới cho tới những ngày đầu năm 2021, với hơn 80 triệu người bị lây nhiễm và hơn 1.8 triệu người thiệt mạng. Hiện vẫn chưa có dấu hiệu thuyên giảm. Theo các chuyên gia, con số bệnh nhân còn cao hơn gấp bội trên thực tế vì thiếu sót thử nghiệm, trong khi đó có những người bị nhiễm virus mà không có triệu chứng, và có những chính phủ ém nhẹm con số thực. Tia hy vọng cuối đường hầm là nhiều loại vaccines đã được phát minh và tiến trình chủng ngừa vừa được bắt đầu ở một số nơi trong tháng qua. Nhưng những ảnh hưởng kinh hoàng của đại dịch này đã được đánh giá là kinh khủng nhất trong thế kỷ qua về mọi lãnh vực. Bài viết này nhằm tổng hợp ngắn gọn những tác hại của đại dịch và những bài học rút tỉa cho tương lai của thế giới loài người. A. Những tác hại từ đại dịch Covid-19 I- Về mặt kinh tế Chưa một diễn biến nào có tác hại lớn và đồng bộ lên nền kinh tế toàn cầu như đại dịch 2020 vì hầu hết mọi quốc gia và xã hội phải đóng cửa để ngăn chặn dịch bệnh lây lan, do đó đã giảm thiểu các hoạt động kinh tế tối đa, từ sản xuất tới tiêu thụ và đầu tư, khiến tổng sản lượng mọi quốc gia bị co cụm và hoạt động thương giao giữa các nước cũng sụt giảm nặng nề.  Kết quả là: 1/ Lợi tức suy giảm khiến hàng triệu công ty bị phá sản, số người thất nghiệp gia tăng, tiền lương và lợi tức bình quân đầu người giảm, kéo theo thảm họa đói nghèo và nguy cơ bất ổn trong xã hội. Trong chiều hướng chung này, quốc gia nghèo chịu ảnh hưởng nặng hơn, và những người nghèo trong một quốc gia bị thiệt thòi hơn, đa số là thành phần phụ nữ, trẻ em, di dân và thiểu số trong xã hội. 2/ Sự chênh lệch giầu nghèo gia tăng do điểm 1 nêu trên, nhưng cũng có những ngành nghề lại phát triển hay không bị ảnh hưởng xấu của đại dịch, như ngành công nghệ cao IT, AI, buôn bán trên mạng v…v… khiến có những công ty đã giầu lại tiếp tục kiếm bộn tiền trong năm qua. Sự chênh lệch giầu nghèo gia tăng giữa các quốc gia, giữa nhiều thành phần trong một xã hội, giữa các kỹ nghệ và ngành nghề khiến nhiều công ty nhỏ bị triệt tiêu khi không thể mở cửa buôn bán, càng gia tăng cơ nguy của bất công và bất ổn xã hội. 3/ Nợ công gia tăng vì kinh tế sụt giảm và chính phủ phải đưa ra các gói kích cầu kinh tế cũng như cứu trợ người dân. Điều này sẽ dẫn đến rủi ro tài chính lớn trên toàn cầu. II- Về sức khỏe thể chất, tâm thần và dịch vụ y tế Các ảnh hưởng tiêu cực bao gồm: 1/ Ngoài khả năng giết hại hàng triệu người trên toàn thế giới, đại dịch Covid-19 còn để lại các di sản tàn phá trong thân thể của nhiều nạn nhân mà hệ quả đường dài chưa thể đánh giá. 2/ Covid-19 cũng đã giết hại nhiều chuyên viên y tế – các bác sĩ, y tá, chuyên gia y tế và nhân viên, tức các chiến sĩ tuyến đầu trong trận chiến cứu người. 3/ Dịch bệnh này còn tạo ra những tác hại tâm lý/tinh thần như gây ra sự sợ hãi, lo lắng, căng thẳng về căn bệnh; những xáo trộn trong đời sống thường nhật, và sự cách ly để ngăn ngừa lây nhiễm đã tạo ra tâm bệnh rộng khắp trong xã hội, nhất là đối với những ngưòi lớn tuổi, đơn độc, và trẻ em (do các em không được đến trường, phải xa rời bạn bè và cảm nhận bị tù túng khi phải ở trong nhà). 4/ Gia đình các bệnh nhân phải chịu đựng sự căng thẳng tinh thần từ việc chăm sóc người thân, lo cách ly phòng ngừa bệnh, lại không được ở gần người thân tại bệnh viện hay phút lâm chung. Nhân viên y tế cũng đau buồn lây trước hoàn cảnh đau thương của bênh nhân. 5/ Mọi hoạt động tang ma, hôn lễ hay tụ tập đông người đều bị giới hạn tối đa để ngăn ngừa bệnh. Mọi hoạt động xã hội bị đảo lộn ở hầu hết các quốc gia trên thế giới, và tạo hệ quả nghiêm trọng lên tinh thần của nhiều người. III- Về giáo dục Để ngăn ngừa dịch bệnh, trường học các cấp đã phải đóng cửa và lớp học được mở ra online. Hiệu năng học hỏi bị suy giảm, nhất là các môn học cần thực nghiệm hoặc cần nỗ lực chung của một đội ngũ. Trường học online cũng tạo căng thẳng cho con trẻ, giáo chức và cha mẹ, và có những gia đình nghèo không đủ phương tiện tham gia online. Ngoài ra, những sinh viên du học các nước đôi khi phải trở về nguyên quán trong giai đoạn trường học đóng cửa, tạo ra khá nhiều khó khăn và tốn kém cho họ. IV- Khủng hoảng nhân quyền và dân chủ Vào tháng Mười, 2020 ông Michael J. Abramowitz, chủ tịch của Freedom House (FH), cho biết họ đã nghiên cứu 192 quốc gia và nhận thấy điều kiện dân chủ/nhân quyền tại 80 nước đã trở nên tồi tệ hơn kể từ khi Covid-19 lan truyền. Chính quyền các quốc gia này đã lợi dụng sự phòng chống dịch để siết chặt guồng máy kiểm soát thông tin, gia tăng bắt bớ và đàn áp các nhà hoạt động dân chủ, nhất là trong sự thờ ơ của thế giới vì đang bận rộn chống đỡ đại dịch. Có 64% những chuyên gia được khảo sát đồng ý rằng, ảnh hưởng này sẽ kéo dài từ 3 đến 5 năm tới. Đặc biệt là những hành xử phản dân chủ của Trung Quốc có thể trở thành một chuẩn mực cai trị của những thể chế độc tài trong tương lai, bao gồm tăng cường chủ nghĩa dân tộc, dập tắt những kêu gọi về tính minh bạch và tinh thần trách nhiệm, gia tăng bưng bít thông tin và giới hạn quyền tụ họp, ngôn luận. Trong bối cảnh này, các hoạt động của những đoàn thể xã hội dân sự, những tiếng nói phản biện hoặc quyền lên tiếng chống lại bạo lực nhà nước bị khống chế. Tại Việt Nam hai vụ án điển hình cho sự khống chế bạo lực của nhà cầm quyền CSVN trong thời Covid-19 là cuộc thảm sát và xử án Đồng Tâm và việc bắt giữ nhà báo Phạm Đoan Trang. V- Xáo trộn đời sống bình thường và đảo lộn trật tự thế giới Các chuyên gia thế giới thẩm định rằng cuộc sống bình thường tiền Covid nếu không trở thành những điều của quá khứ thì cũng khó trở lại toàn vẹn như trước. Chúng ta thấy đại dịch đã đặt ra một thứ tự ưu tiên cho mọi quốc gia về vấn đề cải thiện hệ thống y tế để có thể đối phó nhanh chóng với những căn bệnh truyền nhiễm, các quốc gia có khả năng nghiên cứu cũng cần phát huy kiến thức về virus, cách truyền bệnh từ vật sang người, các biến thể, thuốc chủng ngừa và các biện pháp ngăn ngừa. Quốc gia nào có khả năng chống dịch mạnh có thể tạo được vị trí chính trị và kinh tế tốt hơn. Ngược lại, quốc gia dân chủ phát triển nào mà có lãnh đạo giỏi cũng có khả năng kềm chế đại dịch tốt hơn, lấy thí dụ các nước phát triển như Nauy và Đan Mạch rất thành công về kềm chế dịch, trái lại Thụy Điển thì lại có con số tử vong cao nhất trong vùng. Hoa Kỳ là quốc gia hàng đầu về tiền bạc và khả năng chống dịch trong nhiều thập niên qua, nhưng hiện đang dẫn đầu thế giới về con số lây nhiễm và tử vong vì Covid-19: hơn 20 triệu người nhiễm và hơn 350.000 người chết, với hơn 3.000 người thiệt mạng mỗi ngày trong tháng 12/2020, tức cứ mỗi 30 giây lại có một người chết. Dân số Mỹ chỉ chiếm 4% trên thế giới, nhưng tỷ lệ nhiễm Covid-19 lên tới 24% và tử vong 19.4% trên tổng số bệnh nhân toàn cầu. B. Những bài học rút tỉa từ đại dịch 1/ Tầm quan trọng của hợp tác và phối hợp quốc tế trong chiến lược phòng bệnh và chữa bệnh. So sánh với hoàn cảnh của các dịch bệnh trước đây trong nhiều thập niên qua như cúm châu Á (1957-1958), cúm Hong Kong (1968-1970), cúm Nga (1977-1978), SARS (2002-2005), cúm lợn (2009-2010), MERS-CoV (tháng 6, 2012), Ebola (tháng 2, 2014) …, các chuyên gia nhận định chưa có dịch nào diễn ra đồng loạt trên phạm vi toàn cầu như lần này (không kể cúm Tây Ban Nha vì xảy tra trên một thế kỷ, từ 1918-1920). Và họ kết luận là sự hợp tác quốc tế quá chậm chạp và kém cỏi lần này chính là nguyên nhân biến một dịch bệnh địa phương thành đại dịch thế giới với số lượng thiệt mạng lên tới hàng triệu người như vậy. Vai trò lãnh đạo và phối hợp nỗ lực toàn cầu của các cường quốc như Hoa Kỳ, khối EU, các định chế quốc tế như WHO … rất cần thiết và cần được cải thiện để đối phó với đại dịch Covid-19 cũng như các trường hợp tương lai. 2/ Toàn cầu hóa có vấn đề. Nếu toàn cầu hóa giúp cho nhân loại chan hòa sản xuất và mở rộng thương mại trong chuỗi cung ứng toàn cầu thì chính hai lợi ích này đã bị đại dịch làm tê liệt. Thứ nhất là việc khai dụng sức mạnh cá biệt của từng quốc gia để hữu hiệu hóa sản xuất và giảm giá thành nhờ vào nhân công rẻ và tài nguyên đặc thù ở một số quốc gia đã đưa tới việc chuyên biệt hóa. Nhưng khi các quốc gia đóng cửa giao thông và giao thương để ngăn ngừa đại dịch, chuỗi cung ứng toàn cầu bị ngưng trệ, nhất là khi sàn sản xuất tập trung vào một nơi như hiện nay là Trung Quốc. Một quốc gia có ảnh hưởng lớn về kinh tế như vậy lại là một nước độc tài với tham vọng xâm lược thì sẽ rất nguy hiểm tới sự ổn định và thịnh vượng chung; họ có thể tạo áp lực “con tin” lên thế giới cho mục tiêu chính trị và lợi nhuận. Thứ hai là giao thương giữa các nước, cả hàng hóa lẫn dịch vụ, đòi hỏi sự chuyển vận và tiếp xúc gia tăng trên thế giới khiến dịch bệnh dễ lan tỏa rộng khắp. Sự phân tích này không có nghĩa là toàn cầu hóa không còn giá trị nâng cao kinh tế và đời sống con người, nhất là giúp cho các quốc gia chậm phát triển được thăng tiến. Tuy nhiên, các nước cần đa dạng hóa nền kinh tế quốc gia để khỏi phụ thuộc quá mức vào một nước khác, đồng thời thế giới phải đa dạng hóa nguồn cung ứng để khỏi bị lệ thuộc vào một hay vài quốc gia, đặc biệt những nước có thành tích bất hảo về nhân quyền. 3/ Cần cải thiện hệ thống thông tin để ngăn ngừa tin giả, thuyết âm mưu và hiện tượng “chính trị hóa” đại dịch. Hệ thống Internet tuy đã trở thành một phương tiện truyền thông quan trọng và bổ ích, giúp truyền đạt nhiều điều hữu ích và gia tăng kiến thức cho nhân loại. Nhưng trong vài năm trở lại đây, đã trở thành một công cụ “tấn công sự thật” hữu hiệu và rộng khắp, khiến thế giới bị chia hẳn thành hai phía: một bên tin vào các cơ quan truyền thông chính thống, chuyên nghiệp; bên kia tin vào các nguồn “ngoài luồng” với tin tức, dữ kiện bịa đặt hoặc không kiểm chứng được. Hai thế giới tin tức khác hẳn và đối chọi, cho thấy một bên là thế giới thật và một bên là thế giới ảo. Nguy cơ của thế giới ảo là tấn công và bôi đen mọi nỗ lực truyền thống qua những thông điệp tuyên truyền hoàn toàn dựng đứng hoặc thêu dệt từ một dữ kiện nhỏ có thật, nhưng toàn bộ là tin thất thiệt. Nỗ lực này đã reo rắc nghi ngờ và hoang mang cho những người nằm trong quỹ đạo ảo. Dù với mục tiêu gì đi chăng nữa – vì quyền lực chính trị hay thống trị, lợi ích cá nhân hay phe nhóm, lợi nhuận kinh tế, kể cả những mục tiêu bệnh hoạn muốn trả thù hay phá hoại, thì hệ quả là các tin tức về Covid-19 và vaccines đã bị xuyên tạc trầm trọng, khiến cho các nỗ lực ngăn chặn đại dịch bị vô hiệu hóa và đưa đến nhiều trường hợp tử vong. Một thí dụ về “chính trị hóa” đại dịch bất kể nguy cơ cho xã hội và tác hại ngay lên chính bản thân và gia đình họ, đó là nhiều chính trị gia Mỹ đã cho rằng Covid-19 là âm mưu gian tà, bịa đặt của các đối thủ chính trị, và đã không tuân thủ các biện pháp phòng ngừa. Cuối cùng có người đã mắc bệnh hoặc tử vong vì Covid-19. Trong hoàn cảnh phải cách ly xã hội để ngăn chặn đại dịch, các sinh hoạt online gia tăng. Do đó, cần phải có sự hợp tác của các công ty mạng để bài trừ tệ nạn tin giả, xuyên tạc và thuyết âm mưu; đồng thời các quốc gia phải ban hành luật lệ để ngăn chặn hiện tượng lợi dụng tự do ngôn luận/tự do báo chí trên mạng cũng như ngoài đời để đưa tin thất thiệt. Ngược lại,  các định chế giám sát cần theo dõi để các lãnh đạo độc tài không nhân cơ hội này siết chặt tự do phát biểu của người dân. Việc thông tin và giáo dục đại chúng để nhận thức và phân biệt tin giả với tin thật cũng là điều tối quan trọng.  4/ Chăm sóc y tế là ưu tiên và phải bao gồm cả lãnh vực sức khỏe tâm lý và tinh thần. Trong đời sống bất ổn hiện nay, con người cần được chăm sóc sức khỏe toàn diện, không chỉ yếu tố thể chất mà còn phải bao gồm cả lãnh vực tâm lý, tinh thần và tâm linh để đem lại an bình, hạnh phúc bền vững cho cá nhân và tập thể.  Quyền được chăm sóc y tế phải được xem là một quyền căn bản, mở rộng cho mọi thành phần xã hội một cách bình đẳng thì mới mong nỗ lực ngăn chặn dịch bệnh được phân bổ đều khắp và hữu hiệu. 5/ Môi trường được cải thiện nhanh chóng khi con người bớt dùng động cơ Đại dịch Covid-19 giúp giảm khí thải, ô nhiễm  khi con người hạn chế di chuyển bằng xe hơi, máy bay và giảm sản xuất. Từ đó, các chuyên gia cho biết không khí đã trở nên trong lành khác thường, nước sông hồ ở một số nơi có độ ô nhiễm nặng trước đây như Trung Quốc và Ý đã trở nên trong hơn. Nồng độ nitro dioxide, khí thải carbon dioxide, methane, carbon monoxide, các hạt nhỏ ở Mỹ và các nước kỹ nghệ đã giảm thấp thấy rõ. Tuy nhiên, vấn đề mua đồ ăn “to go” đã khiến rác thải gia tăng và cần phải sử dụng các vật liệu có thể tái chế.  Trung Quốc cũng đang ngập ngụa trong chất thải y tế từ các bệnh viện. Tại thành phố Vũ Hán, chất thải y tế tăng gấp bốn lần, lên hơn 200 tấn mỗi ngày. Từ những bài học trong đại dịch, con người cần có những thay đổi lớn trong xã hội về vấn đề vệ sinh và bảo vệ môi sinh để tránh một tai họa khổng lồ từ hệ quả thay đổi khí hậu toàn cầu mà đại dịch đã minh chứng là chúng ta có thể cải thiện.  Kết luận Thảm họa Covid-19 đã cho thấy xã hội văn minh loài người hiện nay vẫn còn rất nhiều những thiếu sót cần điều chỉnh để ngăn ngừa và đối phó hữu hiệu với những vấn nạn mà đôi khi do chính con người tạo ra và phát tác. Nguy cơ và khổ nạn cũng đã giúp con người phát huy được khả năng tiềm tàng trong mỗi cá nhân và quốc gia để giúp cho nhân loại thoát hiểm. Chưa bao giờ mà vaccines chống Covid lại được phát minh ở vận tốc nhanh chóng như hiện nay. Đó là nhờ nỗ lực phối hợp giữa các khoa học gia và các công ty, cũng như từ thành quả nghiên cứu của các đợt dịch những năm trước. Tuy nhiên đã thiếu sự hợp tác và lãnh đạo từ Mỹ trong nỗ lực chống dịch năm 2020, khiến dịch bệnh bộc phát và Mỹ trở thành trung tâm dịch lớn nhất thế giới. Tầm quan trọng của sự hợp tác, nối kết các nỗ lực và sự hình thành các định chế quốc tế để phối hợp các nỗ lực chung cần phải đặt ưu tiên trong hoàn cảnh hiện nay. Tổ Chức Y Tế Thế Giới cần được giúp đỡ và cải thiện, chứ không phải dẹp bỏ, để giúp các nước nghèo được trợ giá vaccine và phân bổ thuốc cũng như các nhu yếu phẩm y tế cần thiết tới mọi nơi. Thế giới là ngôi nhà chung và sẽ không an toàn khi một điểm nóng của virus vẫn còn tồn tại. Nhu cầu coi trọng quyền căn bản của người dân như được thông tin trung thực, quyền tự do đòi hỏi sự minh bạch và tinh thần trách nhiệm từ chính quyền, quyền được chăm sóc y tế và cứu trợ bình đẳng  v…v… đều là những yếu tố căn bản trong việc ngăn ngừa dịch bệnh. Nếu Trung Quốc coi trọng sinh mạng của người dân và tôn trọng lời cảnh báo của Bác sĩ Li Wenliang vào cuối năm 2019, thay vì đe dọa, bịt miệng ông và che đậy đại dịch khi bùng nổ ở Vũ Hán, thì thế giới đã kịp trở tay sớm hơn để ngăn chặn Covid-19 lan tỏa và tác hại. Một chính quyền dân chủ, nhân bản và trách nhiệm cũng giúp cho tiến trình hợp tác quốc tế để đối phó với đại dịch hữu hiệu hơn. Tác giả Trần Diệu Chân: Tiến Sĩ Kinh tế và là nhà hoạt động về Nhân quyền, Truyền thông lâu năm trong cộng đồng người Việt. https://viettan.org/nhin-lai-covid-19-tac-hai-va-nhung-bai-hoc/  
......

Pages