Hungary mở ra kỷ nguyên hậu Orbán

Trong khi Trung Đông chìm trong sức ép kinh tế và quân sự, châu Âu lại chứng kiến một bước ngoặt chính trị mang tính lịch sử. Le Figaro nhận thấy « Péter Magyar khởi đầu kỷ nguyên hậu Orban ». Thủ tướng tương lai được các phương tiện truyền thông phỏng vấn, cho dù trước đó luôn từ chối để ông được lên tiếng.

Péter Magyar đã xếp cất bộ trang phục thể thao đã dùng để rong ruổi khắp nước trong hai năm qua, thay bằng bộ vét màu xanh đậm, nhưng không hề quên việc bị bôi lọ trước đây. Hôm thứ Ba, ông nói : « Sau một năm rưỡi trời, ngày mai tôi mới được truyền thông “công” mời, và hôm sau trên kênh truyền hình M1 Magyai mỉa mai : « Phải cần đến lá phiếu của 3 triệu công dân quý vị mới chịu để cho thủ lãnh đảng đối lập chính lên phát biểu ». Đồng thời so sánh : « Những gì diễn ra ở đây từ 2010 phải làm Goebbels và các nhà độc tài Bắc Triều Tiên thèm muốn ». Trong phòng thu của đài phát thanh công, không khí cũng lạnh lẽo tương tự. Ngay sau thất bại của đảng cầm quyền, con sói đã trở thành con cừu. Truyền thông công loan báo kết quả bầu cử một cách trung dung.

Les Echos lưu ý, Péter Magyar có đa số 2/3 ở Quốc Hội, thuận lợi hơn hẳn so với Donald Tusk ở Ba Lan, nhưng phải đối mặt với thách thức lớn hơn. Đó là đảng Fidesz không chỉ khống chế các phương tiện truyền thông cả Nhà nước lẫn tư nhân. Nhiều tài phiệt thân cận với Viktor Orban mua lại trên 500 tờ báo, tập hợp trong tập đoàn Kesma. Péter Magyar loan báo chỉnh đốn tình trạng quỹ quảng cáo của Nhà nước chỉ chi cho các cơ quan ủng hộ chính quyền, chủ yếu là cho Kesma.

Chuyên gia Zsuzsanna Végh của German Marshall Fund nhấn mạnh truyền thông độc lập đóng vai trò rất quan trọng trong chiến dịch tranh cử. Chính trang Telex đưa tin về xì-căng-đan môi trường của nhà máy bình điện God. Nhà báo điều tra Szabolcs Panyi tiết lộ vụ ngoại trưởng Peter Szijjarto gọi điện cho đồng nhiệm Nga thuật lại những nội dung bí mật trong cuộc họp của Liên Hiệp Châu Âu. Và chính là trên kênh Partizan mà Péter Magyar đã có cuộc trả lời phỏng vấn đầu tiên khi bắt đầu sự nghiệp chính trị năm 2024.

Hiệu ứng Hungary lan sang châu Âu và bàn cờ quốc tế

Nhà lãnh đạo mới của Hungary kêu gọi các quan chức chủ chốt của chế độ nên nhanh chóng rời chính trường, trong đó có tổng thống Tamas Sulyok – dù chức vụ chỉ là hình thức nhưng vẫn có quyền đưa các đạo luật ra trước Tòa Bảo hiến. Ông khẳng định chỉ tư pháp độc lập mới quyết định Viktor Orban phải vào tù hay không. Ưu tiên cho chống tham nhũng, Péter Magyar nhắm đến Lorinc Mészaros, « túi tiền của Viktor Orban, chỉ trong 10 năm đã giàu gấp năm lần Hoàng gia Anh trong 400 năm ». Tân thủ tướng cũng muốn Hungary nhanh chóng gia nhập Viện Kiểm sát châu Âu.

Trên trường quốc tế, Péter Magyar gặp nhiều thuận lợi, các đồng minh thân cận của Viktor Orban đều hoan nghênh. Donald Trump nói rằng ông sẽ « làm tốt công việc », tổng thống Thổ Nhĩ Kỳ Recep Tayyip Erdogan mời thăm Istanbul, thủ tướng Cộng Hòa Séc Andrej Babis mời đến Praha. Tổng thống Ukraina Volodymyr Zelensky cho biết sẽ mở lại đường ống dẫn đầu Droujba trước cuối tháng này, còn Kremlin - bị nghi can thiệp vào bầu cử nhưng không kết quả - nói « Chúng tôi chưa bao giờ là bạn bè với Orban ».

Le Figaro ghi nhận « Sự sụp đổ của cánh hữu dân tộc chủ nghĩa Hungary làm rung chuyển người anh em Ba Lan ». Mô hình phi tự do của Viktor Orban từng gợi hứng cho đảng Pháp luật và Công lý (PiS). Lãnh đạo đảng này là Jaroslaw Kaczynski không chúc mừng Péter Magyar, biết rằng sẽ ảnh hưởng đến cuộc bầu cử Quốc Hội Ba Lan sang năm. Một số cán bộ của PiS từ một năm rưỡi qua đã sang Hungary để tránh lệnh bắt giữ của tư pháp Ba Lan vì cáo buộc tham nhũng, nhưng Péter Magyar ngay sau chiến thắng tuyên bố Hungary không phải là nơi tị nạn của « tội phạm quốc tế »./.