Văn Nguyên
Nền kinh tế Việt Nam đang phát triển theo hai hướng rất khác nhau.
Một bên là các tập đoàn lớn, đặc biệt là doanh nghiệp nhà nước, các tập đoàn tư nhân có quan hệ mật thiết với Nhà nước và các doanh nghiệp có vốn đầu tư nước ngoài. Họ được tiếp cận nguồn vốn lớn, nhận được nhiều ưu đãi về chính sách và thường được giao thực hiện các dự án quy mô hàng chục tỷ USD. Chính phủ VN cũng kỳ vọng những dự án này sẽ tạo ra tăng trưởng nhanh trong bối cảnh kinh tế thế giới còn nhiều bất ổn do xung đột địa chính trị và các rào cản thương mại.
Ở phía còn lại là khoảng 95% doanh nghiệp Việt Nam vừa và nhỏ. Đây mới là khu vực tạo ra phần lớn việc làm cho người dân và là nền tảng của nền kinh tế nội địa. Thế nhưng, họ lại đang phải đối mặt với rất nhiều khó khăn.
Chi phí nguyên liệu, điện và các khoản đầu vào ngày càng tăng, trong khi việc tiếp cận vốn vay vẫn rất khó. Nhiều doanh nghiệp cho biết họ phải đáp ứng các điều kiện thế chấp quá cao hoặc không thể vay được vì các ngân hàng ưu tiên cho vay đối với lĩnh vực bất động sản và các tập đoàn lớn. Không ít doanh nghiệp phải thu hẹp sản xuất hoặc đóng cửa.Tiếng nói của họ bị lấn át bởi những dự án tỷ đô, những công trình quy mô lớn và những mục tiêu tăng trưởng đầy tham vọng.
Đó là nghịch lý của nền kinh tế Việt Nam hiện nay: tăng trưởng vẫn được duy trì nhờ dòng vốn đầu tư nước ngoài và các tập đoàn lớn, nhưng nền tảng là khu vực doanh nghiệp nội đia lại chưa đủ khỏe.
Chính phủ VN đặt mục tiêu tăng trưởng kinh tế từ 10% trở lên, nhưng trong 6 tháng đầu năm mới đạt khoảng 7%. Khoảng cách này cho thấy việc đạt mục tiêu sẽ không hề dễ dàng và tạo ra áp lực lớn đối với các nhà điều hành.
Để thúc đẩy tăng trưởng, Chính phủ tiếp tục ưu tiên các dự án hạ tầng và bất động sản quy mô lớn. Nếu tình trạng này kéo dài, nền kinh tế có thể tăng trưởng nhanh trong ngắn hạn, nhưng sẽ đối mặt với nhiều rủi ro về lâu dài, bởi một nền kinh tế bền vững không thể chỉ dựa vào một số ít "đầu tàu", mà cần một cộng đồng doanh nghiệp nội địa mạnh và phát triển đồng đều.
Một nền kinh tế chỉ thực sự khỏe mạnh khi những "đầu tàu" tăng tốc, đồng thời hàng triệu doanh nghiệp nhỏ cũng có đủ điều kiện để cùng tiến về phía trước. Nếu 95% doanh nghiệp vẫn tiếp tục chật vật, thì tốc độ tăng trưởng cao hôm nay có thể phải trả giá bằng những rủi ro lớn trong tương lai./.
